Nằm mãi trên cực Bắc xa xôi nhưng dường như Sapa luôn khiến người ta không thể nào quên được. Vậy nên họ mới rủ nhau cùng vi vu trên những cung đường đèo lộng gió, tìm trong tầng không hương đại ngàn vẩn vương quanh mũi, và nghe đâu đó tiếng hát đưa tình da diết của cô thiếu nữ bản xa. Như một vài người cứ ngỡ Sapa là nàng thơ của đất trời Tây Bắc và tình nhân ngàn đời của những kẻ lữ khách đường xa. Đến Sapa, ta không chỉ bị mê hoặc bởi khung cảnh thiên nhiên đẹp như tranh vẽ, đến Sapa, ta còn đi hết từ ngạc nhiên này tới ngạc nhiên khác khi khám phá nét đẹp văn hóa của người dân bản địa. Sapa mộc mạc nhưng ân tình không dứt, Sapa khiến bảo kẻ đi chẳng muốn về.

 

Về Sapa, khám phá nét độc đáo trong văn hóa Sapa

Về Sapa, khám phá nét độc đáo trong văn hóa Sapa - Ảnh: Weerapong Chaipuck

 

GIÁ TRỊ VĂN HÓA LỊCH SỬ SAPA

 

Sapa là một khu nghỉ mát nổi tiếng, thuộc huyện Sapa, tỉnh Lào Cai. Cái tên Sapa có nguồn gốc từ tiếng Quan Thoại, trước đây được người dân địa phương phát âm là SaPả hay SaPá với ý nghĩa là “bãi cát”. Cái tên này được hình thành do xưa kia thị trấn Sapa chỉ là một bãi cát mà người dân hay họp chợ. Mãi sau này, khi người Pháp tiến hành đo đạc và xây dựng bản đồ miền núi Phía Bắc, khi hậu trong lành và cảnh quan xinh đẹp của Sapa lạc vào mắt, họ quyết định biến nơi đây thành một khu du lịch nghỉ dưỡng và cái tên Sapa – theo cách phát âm không dấu của người phương Tây tồn tại cho tới ngày nay.

 

Sapa ban đầu chỉ là một đất trống người dân họp chợ

Sapa ban đầu chỉ là một đất trống người dân họp chợ - Ảnh: Tawan Chaisom

 

Không biết bắt đầu từ bao giờ, Sapa đã là nơi cư trú lâu đời của các dân tộc thiểu số phía Bắc. Đến với Sapa, bạn sẽ bắt gặp một cộng đồng cư dân của các tộc người: H’Mông, Dao đỏ, Tày, Giáy và Xa Phó. Mỗi dân tộc mang một đặc trưng văn hóa rất riêng, được truyền lại từ thuở tổ tiên xa xưa và tổng hòa các nền văn hóa đó tạo nên một bản sắc độc đáo cho vùng đất rẻo cao này, thồi một luồng gió lạ cho du lịch và khiến bao người vượt những chặng đường xa xôi tìm về khám phá.

 

Mãi tận sau này mới được khai phá tiềm năng du lịch

Mãi tận sau này mới được khai phá tiềm năng du lịch - Ảnh: Nichanun Ausavapunyavat

 

Và là nơi người ta tìm tới để khám phá những nét văn hóa riêng biệt của rẻo cao Tây Bắc

Và là nơi người ta tìm tới để khám phá những nét văn hóa riêng biệt của rẻo cao Tây Bắc - Ảnh: Konstantin Gribov

 

CON NGƯỜI SAPA

 

Ai lên Sapa cũng mang một mối tình, theo bước chân người về với những bản làng xa. Ở đó, ta gặp những người dân bản địa chân chất, hiền lành, những con người quanh năm bán mặt cho đất bán lưng cho trời nhưng trên khuôn mặt họ vẫn rạng ngời một niềm hạnh phúc. Dường như cuộc sống khó nhọc từng ngày chẳng hề khiến lòng người nao núng, họ như cây xanh của đại ngàn, được nuôi dưỡng bởi nhựa sống sản sinh từ từ thiên nhiên hùng vỹ, cứ mạnh mẽ như thế, cứ điềm nhiên như thế, chẳng lo âu.

 

Con người Sapa chân chất, hiền lành

Con người Sapa chân chất, hiền lành - Ảnh: Phu Loc Nguyen

 

Vậy nên, có đôi khi lên Sapa vào những ngày giá lạnh, trên những con đường cheo leo nơi vách núi, ta vẫn có thể bắt gặp hình bóng những đoàn người thản nhiên đi lại. Hay đôi khi trong những ngày nắng của mùa hè, trên những thửa ruộng mùa nước đổ, và cũng những khuôn mặt đó, hân hoan khi mùa mới bội thu, hình ảnh những người lao động ấy lại tạo nên một điểm nhấn đầy thi vị cho bức tranh thơ Tây Bắc.

 

Nhưng ẩn chứa cả sức mạnh của đại ngàn Tây Bắc

Nhưng ẩn chứa cả sức mạnh của đại ngàn Tây Bắc - Ảnh: Norbert Stirner

 

Xem thêm: Các khách sạn giá rẻ tại Sapa

 

Sapa còn khiến người ta say bởi bóng dáng cô thiếu nữ miền cao trong sắc áo rực màu. Những bộ thổ cẩm được thêu dệt từ chính bàn tay họ, giờ lấp lánh trong ánh nắng ban mai. Họ cùng lên nương, xuống chợ, cùng mệt mài ngồi se lanh, dệt vải trước nhà. Những hình ảnh vừa lạ vừa quen nhưng từng nhớ có ai đó đã nói rằng, lỡ một lần nhìn vào đôi mắt lúng liếng tình của cô sơn nữ là một lần say đến quên cả lối về.

 

Khiến ta say trong ánh mắt lúng liếng của người thiếu nữ

Khiến ta say trong ánh mắt lúng liếng của người thiếu nữ - Ảnh: Manh Phi

 

Nhưng có lẽ, lên Sapa là ta chẳng thể nào quên hình ảnh nụ cười ngây thơ của em bé rẻo cao. Những đứa trẻ với khuôn mặt lấm lem nhưng hồn nhiên đến lạ. Chúng cứ thế vui đùa trên khoảng hiên nhà rực nắng, đuổi bắt nhau trên những con đường mòn quanh bản rồi vui tươi mang cặp sách trên vai để tới trường. Những đứa trẻ đứng mong ngóng ba mẹ trên nương rẫy sắp về khi chiều buông bóng rồi tỏa ra hớn hở khi trông phía xa xa có bóng dáng thân quen.

 

Hay nụ cười hồn nhiên của em bé rẻo cao

Hay nụ cười hồn nhiên của em bé rẻo cao - Ảnh: Gee Hoo

 

Cuộc sống khó nhọc mỗi ngày chẳng vương buồn trên mi mắt các em, trên những khuôn mặt ấy, ta cứ gặp những nụ cười thường trực, sưởi ấm cả lòng người và đong đầy những ước mơ thơ. Nhưng các em cũng thân thương lắm nhé, thử làm quen với chúng đi, chúng sẽ chẳng ngần ngại mà đưa bạn đi thăm thú khắp nơi, kể những câu chuyện vui rót thêm khát khao của thời tươi trẻ.

 

Để rót vui thêm những khát khao của thời tươi trẻ

Để rót vui thêm những khát khao của thời tươi trẻ - Ảnh: Manh Phi

 

PHONG TỤC TẬP QUÁN SAPA

 

Sapa là nơi tập trung của nhiều dân tộc thiểu số khác nhau, vậy nên đến với Sapa, bạn sẽ có cơ hội khám phá đủ đầy nhất phong tục tập quán lâu đời của người dân bản địa. Mỗi bản làng, mỗi tộc người mang một nét đặc trưng riêng, nhưng tựu chung lại nó tạo nên một lối sống không thể lẫn vào đâu được cho mảnh đất miền cao ấy.

 

Sapa còn có những phong tục tập quan rất riêng

Sapa còn có những phong tục tập quan rất riêng - Ảnh: andrea gekeler

 

Nếu muốn thăm các bản người H’ Mông, bạn có thể ghé Cát Cát- San Sả Hồ, Sa Pả, Lao Chải, Séo Mí Tỷ và Giàng Phình. Người Dao đỏ lạ sinh sống tập trung ở Tả Phìn, Nậm Cang, Thanh Kim, Suối Thầu, Trung Chải, những thung lũng hay lừng chừng núi để trỉa ngô, trồng lúa. Người Tày ở Bản Hồ, Nậm Sài, Thanh Phú, những vùng bằng phẳng, nhiều sông suối thuận tiện cho việc đán bắt cá và làm ruộng. Người Giáy ở Tả Van, Lao Chải,. Người Xa phó ở tít Nậm Sài xa xôi, đường xá đi lại khá khó khăn và không thường xuyên tiếp xúc với những địa phương khác, họ giỏi về chăn nuôi gia súc, trồng bông dệt vải và đan lát đồ mây tre.

 

Mang nét riêng của các tộc người

Mang nét riêng của các tộc người - Ảnh: Debbie Martin

 

Ngày nay, bên cạnh ngôn ngữ riêng, hầu hết các dân tộc ở Sapa đều có thể nói tiếng phổ thông. Tuy nhiên, mỗi dân tộc có những phóng tục tập quán rất riêng và những kiêng kị trong đời sống thường ngày cũng như các hoạt động ma chay, cưới hỏi.

 

Nhưng vẫn phảng phất cái hồn rất Sapa

Nhưng vẫn phảng phất cái hồn rất Sapa - Ảnh: Weerapong Chaipuck

 

Một điểu đặc biệt cần lưu ý là bạn nên sử dụng chính xác tên gọi các dân tộc, nhằm thể hiện sự tôn trọng đối với người bản địa. Ngoài ra, du lịch Sapa, ghé thăm các bản làng, bạn cần phải nhớ một số lưu ý như: nên xin phép trước khi ghé thăm nhà của người đồng bào hay muốn chụp hình cùng họ, không tự tay chạm vào các linh vật, không đi vào những khu vực linh thiêng và hãy nhớ mua vài món đồ thủ công của dân địa phương như cách bạn muốn hiểu hơn về cuộc sống của họ.

 

Hãy nhớ xin phép chủ nhà nếu bạn có ý định tham quan ngôi nhà của họ nhé

Hãy nhớ xin phép chủ nhà nếu bạn có ý định tham quan ngôi nhà của họ nhé - Ảnh: Slava Dinh

 

Nếu tới Sapa, đừng quên ghé buổi chợ phiên nhé. Chợ phiên Sapa đặc sắc lắm, đó không chỉ là nơi trao đổi hàng hóa, sản vật địa phương, đó còn là nơi để gặp gỡ chuyện trò, để hò hẹn lứa đôi. Và khi ấy, ta như lạc trong một bức tranh đủ đầy màu sắc, từng đoàn người trong những bộ trang phục đẹp đẽ kéo nhau về, tiếng người í ới gọi nhau, tiếng gót ngựa gõ lục cục trên đường, vang lên đều đều, nghe lạ tai lắm, trông vui mắt lắm.

 

Sapa còn có những buổi chợ phiên rộn rã sắc màu

Sapa còn có những buổi chợ phiên rộn rã sắc màu - Ảnh: Cuong Nguyen

 

Xem thêm: Các khách sạn giá rẻ tại Lào Cai

 

Nhưng Sapa còn có chợ tình, lên chợ tình để kiếm cái tình không thể bán, để hò hẹn, trao gửi tình cảm lứa đôi. Để rồi ta bắt gặp những chàng trai, cô gái còn tươi trẻ lắm, xúng xính trong những bộ thổ cẩm truyền thống rực màu, cùng hát hò, nhảy múa, sôi động lắm thay. Chợ tình Sapa như nơi kết lương duyên cho bao đôi chồng vợ, để mỗi lần tới phiên chợ, người ta lại mong ngóng, đợi chờ.

 

Nhưng đặc sắc nhất có lẽ là những buổi chợ tình để tìm kiếm cái tình không thể bán

Nhưng đặc sắc nhất có lẽ là những buổi chợ tình để tìm kiếm cái tình không thể bán - Ảnh: Sưu tầm

 

CÁC LỄ HỘI VĂN HÓA TRUYỀN THỐNG SAPA

 

Những lễ hội truyền thống là một cách phản ánh đủ đầy nhất văn hóa của vùng miền, đó là cách người dân bản địa thể hiện niềm tin tín ngưỡng, đời sống tâm linh và các phong tục được lưu truyền và gìn giữ qua bao thế hệ. Các lễ hội truyền thống ở Sapa cũng đặc sắc lắm, vừa mang nét chân chất của con người, vừa huyền bí, độc đáo và mang đầy âm điệu dân gian.

 

Sapa còn là vùng đất của các lễ hội truyền thống

Sapa còn là vùng đất của các lễ hội truyền thống - Ảnh: Sưu tầm

 

Du lịch Sapa, bạn sẽ được hòa mình vào không khí lễ hội của các dân tộc. Đó là Hội Roóng Poọc của người Giáy, tổ chức vào ngày Thìn tháng Giêng âm lịch. Ban đầu nó chỉ là lễ hội riêng của người Giáy nhưng sau đó lan rộng và trở thành lễ hội chung của các dân tộc ở thung lũng Mường Hoa. Lễ hội là cách để người bản địa cầu một năm mùa màng bội thu, mưa thuận gió hòa, đời sống ấm no, hạnh phúc. Bên cạnh đó, các trò chơi dân gian, các hoạt động nhảy múa, khèn trống vang lừng một khoảng trời cũng khiến bao người nhớ mãi.

 

Như một cách để cầu mùa màng bội thu, mưa thuận gió hòa

Như một cách để cầu mùa màng bội thu, mưa thuận gió hòa - Ảnh: Sưu tầm

 

Người Dao ở Sapa lại có Lễ Tết Nhảy diễn ra vào mồng 1 hoặc mồng 2 Tết âm lịch như một cách thể hiện tinh thần uống nước nhớ nguồn và ước mong người yên vật thịnh quanh năm.

 

Người Mông có hội Gầu Tào nhằm cầu phúc cho những gia đình không có con, thưa con hoặc sinh con một bề và cầu mệnh cho những nhà có người ốm đau, bệnh tật, con cái yếu ớt hay mùa màng, vật nuôi lụi dần.

 

Hay cầu phúc, cầu mệnh cho những người ở trong gia đình

Hay cầu phúc, cầu mệnh cho những người ở trong gia đình - Ảnh: Sưu tầm

 

Người Xa Phó có lễ quét làng tổ chức vào ngày ngọ, ngày mùi tháng hai âm lịch. Khi đó, mọi người trong làng trong bản cùng góp lợn, dê, gà, chó, gạo, … để làm mâm cúng các loài ma. Sau khi thầy cúng làm lễ, mọi người cùng nhau vẽ mặt nhảy múa để cầu mong cuộc sống bình yên, mùa màng bội thu.

 

Nếu có dịp ghé Sapa, cùng đừng quên Lễ hội xuống đồng. Đó là một lễ hội đầu xuân của người Tày vào mồng 8 Tết hằng năm. Lễ hội khá đặc sắc với các nghi thức rước đất, rước nước, cúng giao linh và phần hội sôi động với các làn ca điệu múa, đặc sắc nhất là điệu xòe của cô gái Tày duyên dáng với những vòng xòe rộng mài, lan đều theo tiếng kèn và nhịp trống tưng bừng. Ở đó, người ta còn bắt gặp các trò chơi dân gian như nèm còn, đẩy gậy, bịt mắt bắt dê… thú vị.

 

Và khiến người ta say sưa trong những trò chơi truyền thống vô cùng đặc sắc

Và khiến người ta say sưa trong những trò chơi truyền thống vô cùng đặc sắc - Ảnh: Sưu tầm

 

Xem thêm: Các tour du lịch Sapa giá rẻ

 

Văn hóa Sapa khiến bao người phải say mê mà khám phá, văn hóa Sapa như kể lại một câu chuyện dài về vùng đất và con người dân tộc rẻo cao. Và hôm nay, một lần lên Sapa xa xôi ấy, tìm về những bản làng bình yên, ta lại thấy lòng dập dìu cùng điệu múa thiết tha, lời ca da diết mà hôm nào đó ta đã bắt gặp một lần. Lên Sapa thôi, bởi đã lỡ say cái hồn nơi ấy.

 

Dandelion – Mytour.vn

 

Lưu ý: Nội dung bài viết thuộc bản quyền của Mytour.vn (Không bao gồm hình ảnh). Mọi sao chép cần ghi rõ nguồn, tên tác giả, nhiếp ảnh gia cùng với liên kết về nội dung tương ứng tại Mytour.vn.