วัดพระศรีรัตนศาสดาราม หรือที่รู้จักกันในชื่อ วัดพระแก้ว สร้างขึ้นพร้อมกับการก่อตั้งพระบรมมหาราชวัง โดยมีรากฐานมาจากประเพณีการสร้างวัดภายในเขตพระราชวังตั้งแต่สมัยสุโขทัย เช่น วัดมหาธาตุ และสมัยกรุงศรีอยุธยา เช่น วัดพระศรีสรรเพชญ์ วัดนี้มีความพิเศษตรงที่เป็นเขตพุทธาวาสเพียงอย่างเดียว ไม่มีพระสงฆ์จำพรรษา และใช้เป็นสถานที่สำหรับพระมหากษัตริย์ทรงบำเพ็ญพระราชกุศลตามโบราณราชประเพณี

พระพุทธมหามณีรัตนปฏิมากร หรือที่เรียกกันทั่วไปว่า พระแก้วมรกต
วัดพระแก้วถือเป็นวัดที่มีความสำคัญที่สุดในกรุงรัตนโกสินทร์ สมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราชทรงโปรดเกล้าฯ ให้สร้างขึ้นพร้อมกับการสถาปนากรุงรัตนโกสินทร์ในปี พ.ศ. 2325 และแล้วเสร็จในปี พ.ศ. 2327 โดยออกแบบตามแบบวัดพระศรีสรรเพชญ์ในสมัยอยุธยา ตั้งอยู่ในเขตพระราชฐานชั้นนอกด้านทิศตะวันออก มีพระระเบียงล้อมรอบพร้อมภาพจิตรกรรมฝาผนังที่งดงาม รัชกาลที่ 1 ทรงกำหนดให้เป็นที่ประดิษฐาน พระพุทธมหามณีรัตนปฏิมากร หรือ พระแก้วมรกต ซึ่งเป็นพระพุทธรูปคู่บ้านคู่เมืองของไทย วัดนี้ได้รับการปฏิสังขรณ์สืบต่อมาทุกรัชกาล และยังคงสืบสานประเพณีการเปลี่ยนเครื่องทรงพระแก้วมรกตปีละ 3 ครั้ง ได้แก่
- วันแรม 1 ค่ำ เดือน 4 สำหรับเครื่องทรงฤดูร้อน
- วันแรม 1 ค่ำ เดือน 8 สำหรับเครื่องทรงฤดูฝน
- วันแรม 1 ค่ำ เดือน 12 สำหรับเครื่องทรงฤดูหนาว
พระพุทธมหามณีรัตนปฏิมากร หรือพระแก้วมรกต มีลักษณะทางศิลปะแบบล้านนาตอนปลาย ประทับนั่งในปางสมาธิ ขัดสมาธิราบ องค์พระแกะสลักจากหยกสีเขียวทึบทั้งชิ้นอย่างประณีตงดงาม ถือเป็นพระพุทธรูปศักดิ์สิทธิ์คู่บ้านคู่เมืองที่ชาวไทยและผู้คนต่างชาติให้ความเคารพศรัทธาอย่างสูง มักเดินทางมากราบไหว้อย่างไม่ขาดสาย

ความเชื่อและอานิสงส์จากการกราบไหว้พระแก้วมรกต
พระแก้วมรกตเป็นพระพุทธรูปศักดิ์สิทธิ์คู่บารมีแผ่นดินไทยที่มีประวัติศาสตร์ยาวนานหลายศตวรรษ การกราบไหว้บูชาถือเป็นสิริมงคลสูงสุด โดยเฉพาะในวันสำคัญ เช่น วันปีใหม่ วันสงกรานต์ หรือวันเกิด เพื่อเสริมความเป็นมงคลในชีวิต ในทางพุทธศาสนา พระพุทธรูปอันงดงามนี้เป็นสัญลักษณ์แทนองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ช่วยเตือนใจให้ประพฤติตนอยู่ในศีลธรรม และน้อมนำพระธรรมคำสอนมาใช้ในชีวิตประจำวัน การเคารพบูชาสิ่งศักดิ์สิทธิ์เช่นนี้ถือเป็นมงคลอันสูงส่ง นำมาซึ่งความสุขความเจริญในชีวิต
มีตำนานเล่าขานกันมาว่า อานิสงส์จากการกราบไหว้พระแก้วมรกตช่วยส่งเสริมความเจริญก้าวหน้าในหน้าที่การงาน ผู้คนจึงนิยมมาขอพรด้านความสำเร็จในการงาน โดยเฉพาะในช่วงเปลี่ยนตำแหน่งหรือสถานที่ทำงาน นอกจากนี้ การสวดคาถาบูชาพระแก้วมรกตเป็นประจำยังเชื่อกันว่าจะช่วยให้กิจการรุ่งเรือง สมหวังในสิ่งที่ปรารถนา และช่วยปกป้องคุ้มครองจากอันตรายทั้งปวง
บทสวดบูชาพระพุทธมหามณีรัตนปฏิมากร
ผู้ที่มีความศรัทธาในพระพุทธมหามณีรัตนปฏิมากร ไม่ว่าจะเดินทางไปกราบไหว้ด้วยตนเองที่วัดพระศรีรัตนศาสดาราม หรือมีองค์พระแก้วมรกตจำลองไว้บูชาในบ้าน สามารถสวดบทบูชาพระแก้วมรกต หรือคาถาบูชาพระพุทธมหามณีรัตนปฏิมากร เพื่อเสริมสิริมงคลให้กับตนเองได้ ดังนี้
บทสวดบูชาพระพุทธมหามณีรัตนปฏิมากร
(เริ่มด้วยการท่องนะโม 3 ครั้ง)
พุทธะมะหามะณีระตะนะปะฏิมากะรัง ปูเชมิ
ทุติยัมปิ พุทธะมะหามะณีระตะนะปะฏิมากะรัง ปูเชมิ
ตะติยัมปิ พุทธะมะหามะณีระตะนะปะฏิมากะรัง ปูเชมิ
เอเตนะ สัจจะวัชเชนะ มะหาเตโช เจวะ มะหาปัญโญ
จะ มะหาโภโค จะ มะหายะโส จะ ภะวันตุ เม
นิพพานัสสะ ปัจจะโย โหตุ
บทสวดบูชาพระพุทธมหามณีรัตนปฏิมากร แบบย่อ
(เริ่มด้วยการท่องนะโม 3 ครั้ง)
วาละลุกัง สังวาตังวา (ท่อง 3 ครั้ง)
