Buzz
ครู “ตรียัมปวาย” ท่านใช้การจำแนกรูปทรง สัณฐาน และขนาดเพื่อแยกพิมพ์พระสมเด็จวัดระฆังพิมพ์ฐานแซม ซึ่งแยกออกเป็นลักษณะเดียวกับพิมพ์ใหญ่ ได้แก่ พิมพ์เขื่อง พิมพ์โปร่ง พิมพ์ชะลูด พิมพ์ป้อม พิมพ์สันทัด และพิมพ์ย่อม รวมทั้งหมด 6 พิมพ์
พิมพ์แรกที่กล่าวถึงคือพิมพ์เขื่อง ซึ่งมีลักษณะใหญ่กว่าพิมพ์อื่นๆ อย่างชัดเจน
เส้นสายลายพิมพ์ขององค์พระในพิมพ์นี้มีความอวบอ้วนและแข็งแกร่งกว่าองค์ที่กดพิมพ์ไม่ลึก ซึ่งทำให้เส้นร่องสังฆาฏิที่พาดกลางพระอุระไม่ติด หรือแม้จะติดก็จะถูกใช้จนเกิดการสึกหรอ คนรักพระรุ่นเก่าเรียกว่า “พิมพ์อกตันฐานหนา”
สำหรับองค์ในคอลัมน์วันนี้ ฐานแซมชั้นแรก (นิสีทนะ) ชัดเจน ส่วนฐานแซมชั้นที่สอง (บัวลูกแก้ว) เลือนลาง หากสึกหรอมากยิ่งขึ้น บางครั้งอาจทำให้สับสนกับพิมพ์ทรงเจดีย์ หรือพิมพ์เกศบัวตูม (พิมพ์ฐานสิงห์กว้าง)
พิมพ์เขื่องฐานแซมนี้ สื่อถึงความมั่นคงแข็งแกร่ง และความสง่างาม แม้จะไม่ได้เป็นพิมพ์ใหญ่ก็ตาม
หากถามถึงตำหนิของพิมพ์นี้? มีเซียนอาวุโสเคยชี้บางจุดในนิตยสารมหาโพธิ์ แม้จำนวนพระในพิมพ์นี้จะมีมาก แต่จนถึงปัจจุบันก็ยังไม่มีเซียนใหญ่คนใดกล้าชี้ตำหนิตรงไหน เหมือนพิมพ์ใหญ่หรือพิมพ์ทรงเจดีย์
หลักสำคัญในการซื้อขายพระที่ราคาแพง คงจะอยู่ที่การมี “ใบเซอร์” จากสมาคมมาตรฐาน ซึ่งจนถึงตอนนี้ก็มีน้อยแห่งที่ได้รับการรับรอง ส่วนใหญ่ที่มีนั้นก็เนื่องจากกฎหมายไม่ได้ห้าม
ประเด็นที่สำคัญคือ สมาคมไหนสามารถสร้างมาตรฐานความเชื่อได้มากกว่ากัน
ใบเซอร์ของพระที่มีราคาหลายล้านบาท ยังมีการถกเถียงกันไม่จบ ผมเพิ่งเจอเพื่อนที่รักพระสมเด็จจากอเมริกาให้ดูสมเด็จวัดระฆังพิมพ์ใหญ่ ที่มีใบเซอร์รับประกันว่าแท้ ราคาองค์ละ 500 บาท ทำให้ถึงกับมึนเลยทีเดียว
สำหรับพระสมเด็จวัดระฆังแท้ที่มั่นใจว่าจะนำไปแขวนคอ ตามความเห็นของผม มีวิธีเดียวคือฝากไว้กับสายตา ประสบการณ์ และปัญญาของตัวเอง
ฐานแซมพิมพ์เขื่องวัดระฆังในคอลัมน์นี้ หลังจากตรวจสอบเส้นสายลายพิมพ์แล้ว มาตรวจสอบเนื้อหากันต่อ สีของพระจะขาวขุ่นคล้ายสีนมข้น มีเกรนเนื้อละเอียด ความนุ่มอยู่ในระดับปานกลาง และพื้นผนังยังคงมีฝ้ารักที่ลอกออกไปแล้วจางๆ ซึ่งถือเป็นจุดที่ดีในการพิจารณา
หลุมร่องต่างๆ รวมถึงรอยยุบและรอยแยกจะเป็นตัวช่วยที่ดี โดยเฉพาะรอยโหว่จากเนื้อยุบที่ซุ้มโค้งด้านขวา และร่องรอยเว้าแหว่งจากขอบสันซุ้มขวาด้านใน
การพิจารณาพระสมเด็จแท้จะขึ้นอยู่กับการสังเกตร่องรอยที่ผิดปกติ เคยมีเพื่อนที่เพิ่งเริ่มเรียนรู้การดูพระถามว่า “รอยนี้คืออะไร” ผมตอบว่า “รอย...นี่แหละ” คือสิ่งที่ต้องจดจำ ยิ่งมีรอยเหล่านี้มากเท่าไหร่ก็ยิ่งดี
ถ้าเส้นสายทั้งหมดตึงเรียบโดยไม่มีร่องรอยใดๆ ก็ต้องสงสัย เพราะส่วนใหญ่แล้วจะเป็นพระปลอม
เมื่อพลิกพระไปดูด้านหลัง จะพบหลุมร่องและรอยยุบแยกอยู่บ้าง แต่ก็ไม่มากนัก ทว่าก็ยังคงทิ้งร่องรอยของความลดหลั่นเป็นเนินสูงต่ำสลับกัน ฝ้ารักหรืออาจจะเป็นฝ้าที่เกิดจากน้ำมันตังอิ้วมีสีเหลืองจางๆ ที่ผิวพระ ซึ่งเพิ่มความลึกซึ้งให้กับหลังสมเด็จวัดระฆังในแบบเฉพาะตัว
พระสมเด็จวัดระฆังแท้...ไม่ต้องพิสูจน์อะไรมากมาย พิมพ์ถูกต้อง เนื้อเก่าแก่ผ่านกาลเวลา
ถ้าคุณมั่นใจในสายตาของตัวเองและมีงบประมาณพร้อมที่จะซื้อ ก็ไม่ต้องลังเล เอามาเก็บไว้ เพื่อจะได้นำไปบูชา พุทธคุณจากพระสมเด็จนี้คือสิ่งที่ช่วยให้ชีวิตมีแต่ความสุขและความสำเร็จตามคำที่คนเฒ่าคนแก่เคยกล่าวไว้ว่า “มีแต่ความสวัสดีมีชัยทุกสถานทุกประการ”
พลายชุมพล
