อาหารเสริมสมองสำหรับผู้สูงวัย ป้องกันภาวะสมองเสื่อม

ในปัจจุบันจำนวนผู้สูงอายุที่ประสบปัญหาภาวะสมองเสื่อมมีเพิ่มมากขึ้น ซึ่งเกิดจากหลายปัจจัย อาหารที่สามารถช่วยบำรุงสมองสำหรับผู้สูงวัยนั้นมีอะไรบ้างที่ช่วยป้องกันภาวะสมองเสื่อมได้

ภาวะสมองเสื่อมในผู้สูงอายุเป็นกลุ่มอาการที่สมองทำงานผิดปกติ ทำให้ความสามารถในการคิดและความจำลดลง เกิดอาการหลงลืม การใช้ภาษาไม่ถูกต้อง รวมถึงการเปลี่ยนแปลงในพฤติกรรมและอารมณ์ ซึ่งสามารถเกิดได้จากหลายสาเหตุ โดยผู้สูงอายุมีโอกาสที่จะป่วยเป็นโรคสมองเสื่อมเพิ่มขึ้นตามอายุ เช่น

• อายุมากกว่า 65 ปี พบผู้ป่วยโรคสมองเสื่อมประมาณ 5-8%
• อายุมากกว่า 85 ปี พบได้สูงถึง 30%
• อายุมากกว่า 90 ปี พบได้ถึง 50%

อัตราการพบโรคสมองเสื่อมจะสูงขึ้นตามอายุ ดังนั้น การเลือกทานอาหารที่มีประโยชน์และเหมาะสมจึงเป็นวิธีหนึ่งที่ช่วยลดความเสี่ยงจากโรคสมองเสื่อมได้

ผู้ที่ดูแลผู้สูงอายุควรใส่ใจในการเลือกอาหารที่มีสารอาหารและวิตามินที่ช่วยบำรุงสมอง เพื่อลดความเสี่ยงจากภาวะสมองเสื่อม เช่น

การทำงานของระบบประสาทส่วนกลางจะได้รับผลกระทบจากปริมาณสารอาหารที่ได้รับอย่างสม่ำเสมอ โดยเฉพาะวิตามินบี 6 และบี 12 ซึ่งผู้สูงอายุมักขาดวิตามินบี 12 เนื่องจากร่างกายดูดซึมได้ยากขึ้น วิตามินบี 6 และบี 12 พบมากในเนื้อสัตว์ ไข่ และนม ส่วนวิตามินบี 9 (โฟเลต) พบในธัญพืช ถั่วเมล็ดแห้ง และผลิตภัณฑ์จากถั่วเหลือง เช่น นมถั่วเหลืองและเต้าหู้

ประโยชน์ของวิตามินบี : วิตามินบีเป็นสารที่ช่วยเสริมประสาทและความจำ พร้อมทั้งป้องกันโรคสมองเสื่อมและสนับสนุนระบบประสาทของร่างกายให้ทำงานได้เต็มประสิทธิภาพ วิตามินบี 6 ยังช่วยเพิ่มประสิทธิภาพในการดูดซึมกรดอะมิโน ซึ่งเป็นส่วนสำคัญในการเสริมสร้างระบบประสาทและสมองให้แข็งแรง

โอเมกา 3 พบได้ในปลาทะเลน้ำลึก เช่น ปลาแซลมอน ปลาทู ปลาอินทรี ปลาจะละเม็ดขาว ปลาสำลี และปลากะพงขาว

ประโยชน์ของโอเมกา 3 : โอเมกา 3 จากปลาทะเลน้ำลึกอุดมไปด้วยกรดไขมันจำเป็นที่ช่วยเสริมสร้างความแข็งแรงให้กับระบบประสาทและสมอง ช่วยในเรื่องความจำและลดความเสี่ยงของโรคอัลไซเมอร์ ทั้งยังช่วยบำรุงหัวใจและข้อต่อต่างๆ ได้อีกด้วย

กลุ่มสารต้านอนุมูลอิสระ ได้แก่ วิตามินซี วิตามินอี ซึ่งพบได้ในผักใบเขียว ผลไม้หลากสี โดยเฉพาะผลไม้ตระกูลเบอร์รีที่อุดมไปด้วยสารโพลิฟีนอลและสารฟลาโวนอยด์ รวมทั้งข้าวกล้องและข้าวซ้อมมือที่มีวิตามินบีรวม วิตามินอี และแร่ธาตุต่างๆ ที่ช่วยต้านอนุมูลอิสระ

ประโยชน์ของกลุ่มต้านอนุมูลอิสระ : สารเหล่านี้สามารถช่วยป้องกันความเสื่อมในร่างกาย ช่วยให้สมองทำงานได้ยาวนานขึ้น ป้องกันการสูญเสียความจำระยะสั้น และเพิ่มจำนวนเซลล์ประสาทในฮิปโปแคมปัส ซึ่งมีบทบาทสำคัญในเรื่องความทรงจำ อีกทั้งยังช่วยบำรุงระบบประสาทในด้านการมองเห็น ผักใบเขียวที่อุดมด้วยกรดโฟลิกก็เป็นส่วนสำคัญในการบำรุงสมองและควบคุมอารมณ์ให้คงที่

เมื่อร่างกายได้รับสารเลซิตินจะถูกแปรเปลี่ยนเป็นสารที่มีชื่อว่า 'โคลีน' และโคลีนจะถูกเซลล์ประสาทสังเคราะห์เป็น 'อะซิติลโดลีน' ซึ่งเป็นสารสื่อประสาทที่สำคัญ พบมากในไข่ไก่ และยังมีในถั่วเหลือง, ถั่วลิสง, เมล็ดทานตะวัน, จมูกข้าวสาลี และข้าวโพดสีเหลือง

ประโยชน์ของโคลิน : โคลินช่วยในการพัฒนาการทำงานของสมองและส่งเสริมความจำให้ดียิ่งขึ้น

การดื่ม 'น้ำเปล่า' ในปริมาณที่เหมาะสมเป็นสิ่งสำคัญ เพราะมันช่วยให้เซลล์ในร่างกาย รวมถึงเซลล์สมองทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ น้ำเป็นส่วนประกอบหลักในเซลล์ทุกชนิด และสมองของเราก็มีน้ำถึง 3 ใน 4 ส่วน ดังนั้นการดื่มน้ำอย่างน้อย 6-8 แก้วต่อวันจึงเป็นสิ่งที่ไม่ควรมองข้าม

เมื่อเราได้ทราบถึงแหล่งอาหารที่ดีต่อสมองสำหรับผู้สูงอายุแล้ว อีกหนึ่งสิ่งที่สำคัญคือการทราบถึงกลุ่มอาหารที่ควรหลีกเลี่ยง เพื่อรักษาสุขภาพให้แข็งแรง

1. อาหารที่มีไขมันอิ่มตัวจากสัตว์ เช่น มันหมู มันไก่ เนย เนยเทียม ครีมเทียม และมาการีน
2. อาหารที่มีไขมันอิ่มตัวจากพืช เช่น กะทิ น้ำมันปาล์ม และน้ำมันมะพร้าว
3. อาหารที่มีน้ำตาลสูง เช่น ขนมหวานหรือเครื่องดื่มหวานๆ ที่อาจก่อให้เกิดการอักเสบในร่างกาย และทำให้เซลล์ประสาทที่เชื่อมโยงกับสมองเกิดความเสียหาย ทำให้สมองทำงานไม่เต็มประสิทธิภาพในระยะยาว

นอกจากการเลือกอาหารที่ช่วยบำรุงสมองให้แก่ผู้สูงอายุแล้ว สิ่งสำคัญที่ไม่ควรมองข้ามคือการฝึกสมองและการออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอเพื่อเสริมสร้างความแข็งแรงของสมองในทุกด้าน

การส่งเสริมให้ผู้สูงอายุได้ทำการออกกำลังกายที่เหมาะสมจะช่วยเพิ่มการไหลเวียนของออกซิเจนไปยังสมอง อีกทั้งการฝึกสมาธิและทำกิจกรรมที่กระตุ้นการทำงานของสมอง เช่น การอ่านหนังสือ การคิดเลข จะช่วยให้สมองได้ผ่อนคลายและพัฒนาความสามารถในการจดจำได้ดียิ่งขึ้น การพักผ่อนอย่างเพียงพอก็เป็นส่วนสำคัญที่จะช่วยลดปัญหาความจำสั้นในผู้สูงอายุได้

ข้อมูลอ้างอิง : กรมการแพทย์, โรงพยาบาลพญาไท