วิธีกินยาคุมฉุกเฉิน แบบ 1 และ 2 เม็ด อย่างไรให้ปลอดภัยและไม่เกิดอันตราย ควรกินอย่างไรให้มีประสิทธิภาพ

ยาคุมฉุกเฉิน คือ ยาคุมกำเนิดที่ช่วยป้องกันการตั้งครรภ์โดยยับยั้งการปฏิสนธิภายใน 72 ชั่วโมงหลังมีเพศสัมพันธ์ อย่างไรก็ตาม, การใช้ยาคุมฉุกเฉินไม่ควรทำเป็นประจำ เนื่องจากอาจมีผลข้างเคียงต่อร่างกายทั้งในระยะสั้นและระยะยาว ก่อนใช้ยาคุมกำเนิดควรทราบถึงผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นจากการใช้ยานี้

วิธีกินยาคุมฉุกเฉินมีลักษณะเฉพาะที่แตกต่างจากยาคุมกำเนิดทั่วไป โดยยาคุมฉุกเฉินจะมีจำนวนเม็ดยาเพียง 2 เม็ดบนแผง ในขณะที่ยาคุมกำเนิดปกติจะมี 21 หรือ 28 เม็ด ดังนั้นวิธีการรับประทานจึงต้องแตกต่างกันออกไป

สารประกอบหลักในยาคุมฉุกเฉินคือฮอร์โมนโปรเจสตินระดับสูง เช่น ลีโวนอร์เจสเตรล (levonorgestrel) สำหรับยาคุมกำเนิดแบบ 2 เม็ดจะมีปริมาณลีโวนอร์เจสเตรล 750 กรัม

การใช้ยาคุมฉุกเฉินครั้งแรกต้องทราบถึงผลข้างเคียงที่อาจเกิดขึ้นกับผู้หญิง หลังจากรับประทานเม็ดแรกในช่วงชั่วโมงแรก อาจมีอาการคลื่นไส้อาเจียน และไม่ควรใช้ยานี้บ่อย เพราะอาจส่งผลกระทบต่อการผลิตฮอร์โมนตามธรรมชาติ อาจทำให้เกิดเลือดออกจากช่องท้อง และอาจมีผลเสียต่อรังไข่และเยื่อบุโพรงมดลูก

เพื่อความปลอดภัย สาววัยเริ่มต้นมีประจำเดือนควรเรียนรู้วิธีใช้ยาคุมกำเนิดประเภททั่วไป (แบบ 21 เม็ด หรือ 28 เม็ด) ส่วนยาคุมฉุกเฉินควรใช้ในกรณีที่จำเป็นเท่านั้น เช่น กรณีถูกล่วงละเมิดทางเพศ กรณีมีเพศสัมพันธ์โดยไม่ได้ตั้งใจ หรือกรณีที่ถุงยางอนามัยเกิดรั่ว

ยาคุมฉุกเฉินที่มีจำหน่ายทั่วไปประกอบด้วย 2 เม็ด การกินยาคุมฉุกเฉินภายในกี่ชั่วโมงนั้น ควรตรวจสอบข้อมูลบนฉลากผลิตภัณฑ์ก่อน เช่น

ยาคุมฉุกเฉินเม็ดแรก ควรรับประทานภายใน 72 ชั่วโมงหลังจากมีเพศสัมพันธ์โดยไม่ได้ตั้งใจ

ยิ่งรู้ถึงความเสี่ยงเร็วเท่าไร ควรรีบทานยาคุมฉุกเฉินเม็ดแรกโดยเร็วที่สุด ผลข้างเคียงหลังจากทานยาคุมฉุกเฉินเม็ดแรก อาจทำให้เกิดอาการคลื่นไส้และอาเจียนภายใน 1-2 ชั่วโมง หากอาเจียนจนยาออกมาหมด ควรทานยาคุมฉุกเฉินเม็ดแรกใหม่

ยาคุมกำเนิดเม็ดที่ 2 ควรกินภายใน 12 ชั่วโมงหลังจากทานเม็ดแรก

ยาคุมฉุกเฉินเม็ดที่ 2 จากแผงเดียวกันอาจทำให้เกิดอาการคลื่นไส้และอาเจียนได้เช่นเดียวกับเม็ดแรก

ผลข้างเคียงจากยาคุมฉุกเฉินอาจเกิดขึ้นหลังจากทานยาเม็ดแรกหรือเม็ดที่สอง เนื่องจากยาคุมฉุกเฉินมีส่วนเกี่ยวข้องกับระบบฮอร์โมน จึงสามารถทำให้เกิดอาการวิงเวียน และคลื่นไส้ อาเจียนได้ง่าย และยังมีผลข้างเคียงอื่นๆ ดังนี้

1. ระยะเวลาไข่ตกจะสั้นลง ซึ่งอาจทำให้รอบประจำเดือนผิดปกติ
2. บางคนอาจพบเลือดออกจากช่องท้องเล็กน้อย
3. บางรายอาจรู้สึกปวดท้องบริเวณมดลูกคล้ายกับตอนมีประจำเดือน
4. มีความเสี่ยงในการตั้งครรภ์นอกมดลูก
5. ยังคงมีโอกาสตั้งครรภ์ได้ 15-25%

การใช้ยาคุมฉุกเฉินนั้นมีโอกาสตั้งครรภ์สูงถึง 15-25% และอาจมีผลข้างเคียงที่ค่อนข้างรุนแรงต่อร่างกายผู้หญิงเมื่อเทียบกับวิธีการคุมกำเนิดอื่น ๆ ดังนั้น หากต้องการวิธีที่มีประสิทธิภาพมากขึ้น ควรเลือกใช้วิธีการคุมกำเนิดอื่น ๆ ร่วมด้วย

ผู้ที่ห้ามใช้ยาคุมฉุกเฉินเด็ดขาด ได้แก่ ผู้ที่มีโรคตับ ผู้ป่วยมะเร็งเต้านม มะเร็งรังไข่ (รวมถึงระบบต่าง ๆ ภายในของผู้หญิง) ผู้ที่เป็นโรคเบาหวาน และผู้ป่วยที่เป็นโรคลมชักต้องใช้ยากันชัก รวมถึงผู้ที่มีไมเกรนชนิด Migraine with Aura
นอกจากนี้ ผู้ป่วยที่มีโรคเกี่ยวกับระบบเลือด ความดันโลหิต หรือโรคลิ่มเลือดอุดตัน ก็ไม่ควรใช้ยาคุมฉุกเฉิน

ราคายาคุมฉุกเฉินอยู่ระหว่าง 40-80 บาท ขึ้นอยู่กับชนิดและยี่ห้อของผลิตภัณฑ์ โดยส่วนใหญ่จะมีตัวยาเหมือนกัน แต่มีความแตกต่างกันในเรื่องของจำนวนเม็ดและชื่อทางการค้า ซึ่งรวมถึงยี่ห้อที่นิยมดังต่อไปนี้

• Ladynore ราคา 40 บาท
• Norpak ราคา 40 บาท
• Marry Pink ราคา 40 บาท
• Madonna ราคา 40 บาท
• Postinor ราคา 60 บาท