ผลกระทบของวัยทองต่อร่างกายและจิตใจนั้นรุนแรงกว่าที่หลายคนคาดคิด

วัยทองเป็นภาวะสุขภาพที่ส่งผลกระทบต่อผู้หญิงอย่างมาก และอาจทำให้ชีวิตครอบครัวที่เคยราบรื่นเกิดความขัดข้องได้ โดยเฉพาะเมื่ออายุเพิ่มขึ้นและใกล้เข้าสู่ช่วงอายุ 50 ปี ดังที่แพทย์หญิงชุติมา เกิดศิริ ผู้อำนวยการศูนย์เวชศาสตร์ป้องกันและชะลอวัย Revital Life Center โรงพยาบาลพญาไท 1 ได้พบเห็นในหลายกรณี

หากคุณอายุประมาณ 40 ปีขึ้นไป แพทย์หญิงชุติมาแนะนำให้สำรวจสภาพร่างกาย จิตใจ และอารมณ์ว่ามีการเปลี่ยนแปลงหรือไม่ เช่น ร่างกายที่เคยแข็งแรง ผิวพรรณที่เคยสดใส ผมที่เคยเงางาม รวมถึงสภาพจิตใจที่เคยสงบ อารมณ์ดี และมีมนุษยสัมพันธ์ที่ดี ตอนนี้เป็นอย่างไรบ้าง

หากสังเกตพบว่าตัวเองหงุดหงิดง่าย อารมณ์แปรปรวน วิตกกังวลบ่อยครั้ง รู้สึกอ่อนเพลียโดยไม่มีสาเหตุ ความจำเริ่มไม่ดี ผิวพรรณดูหมองคล้ำและแห้งกร้าน ฝ้าและจุดด่างดำเริ่มปรากฏบนใบหน้า รวมถึงริ้วรอยที่หางตาและแก้ม ผมที่เคยสวยเงางามกลับแห้งเสียและบางลงอย่างเห็นได้ชัด และมีไขมันสะสมตามส่วนต่างๆ ของร่างกาย

สุขภาพทางกายที่มองไม่เห็นแต่สามารถตรวจพบได้จากการตรวจร่างกายประจำปี พบว่าหลายคนมีภาวะกระดูกพรุนจนเกิดความวิตกกังวล บางคนถึงขั้นกลัวการหกล้มจนกระดูกหัก และรู้สึกไม่มั่นใจเวลาต้องออกจากบ้าน

อาการเหล่านี้ยังอาจส่งผลต่อความสัมพันธ์กับคนรอบข้าง เพราะนอกจากจะไม่อยากพบปะผู้คนแล้ว ยังทำให้คนรอบตัวไม่เข้าใจพฤติกรรมและอารมณ์ที่เปลี่ยนแปลงไป บางกรณีส่งผลกระทบถึงความสัมพันธ์ในครอบครัว โดยเฉพาะกับคนใกล้ชิดอย่างสามีและลูก ซึ่งปัญหาที่เกิดจากอารมณ์แปรปรวนนี้มักมีแนวโน้มรุนแรงขึ้นเมื่อเวลาผ่านไป

“บางคนรู้ตัวว่าทำพฤติกรรมไม่เหมาะสมแต่ก็ไม่สามารถควบคุมตัวเองได้ การแยกตัวอยู่ตามลำพังจึงถูกมองเป็นทางออก ซึ่งหลายคนไม่ทราบว่าอาการทั้งหมดนี้เป็นสัญญาณของวัยทอง และไม่รู้วิธีรักษาที่ถูกต้อง การอยู่คนเดียวไม่เพียงไม่ช่วยแก้ปัญหา แต่ยังเพิ่มความรู้สึกเหงาให้มากขึ้น ทำให้รู้สึกทรมาน หดหู่ และว้าเหว่” คุณหมอชุติมาเล่าถึงประสบการณ์ที่พบเจอ

นี่คือสภาวะวัยทองที่คุณหมอชุติมาบอกว่าไม่มีใครหลีกเลี่ยงได้ แต่สามารถป้องกันและบรรเทาอาการต่างๆ ได้ โดยเริ่มจากการทำความเข้าใจสาเหตุของอาการวัยทอง

สาเหตุหลักของอาการวัยทองเกิดจากการเสื่อมสภาพของรังไข่ในผู้หญิง เมื่ออยู่ในวัยเจริญพันธุ์ รังไข่จะผลิตฮอร์โมนเพศหญิง (Estrogen และ Progesterone) ทำให้ผิวพรรณสดใส รูปร่างกระชับ เต่งตึง อารมณ์แจ่มใส ความจำดี กระดูกแข็งแรง และมีประจำเดือนซึ่งช่วยในการเจริญพันธุ์และตั้งครรภ์ได้ แต่เมื่ออายุเพิ่มขึ้น รังไข่ก็เสื่อมสภาพตามกาลเวลาและผลของอนุมูลอิสระ ทำให้ประสิทธิภาพการผลิตฮอร์โมนลดลงจนหยุดทำงานในที่สุด

อีกประการสำคัญคือ ปัจจุบันหลายคนเข้าสู่วัยทองเร็วกว่าปกติ เนื่องจากพฤติกรรมการใช้ชีวิตที่ก่อให้เกิดอนุมูลอิสระในร่างกาย เช่น ความเครียด การนอนหลับไม่เพียงพอ การรับประทานอาหารที่ไม่เป็นประโยชน์ การชะลอความเสื่อมสามารถทำได้โดยการใช้สารต้านอนุมูลอิสระ (Anti-oxidant) และฮอร์โมนทดแทนในปริมาณที่เหมาะสม

สำหรับผู้ที่มีอาการวัยทอง หากปรึกษาแพทย์และได้รับการวินิจฉัยว่ามีปัญหาด้านฮอร์โมน และตรวจพบความผิดปกติของฮอร์โมน แพทย์อาจแนะนำการรักษาด้วยฮอร์โมนทดแทนรูปแบบธรรมชาติ (Bio-identical Hormonal replacement therapy) ร่วมกับวิตามินที่มีคุณสมบัติเป็น Anti-oxidant เมื่อร่างกายและอารมณ์ดีขึ้น ความสุขในด้านอื่นๆ ก็จะตามมา