พิมพ์ใหญ่มีหน้าตา

เมื่อพูดถึงพระพักตร์ของสมเด็จวัดระฆังพิมพ์ใหญ่ ซึ่งประกอบด้วยกรอบพระพักตร์ ตา จมูก และปาก... ผู้ที่ชื่นชอบพระสมเด็จแต่ไม่เคยเห็นมาก่อน...อาจจะรู้สึกประหลาดใจ

แต่หากจะบอกว่าไม่มีก็อาจไม่ถูกต้อง เพราะเคยเห็นในพิมพ์ทรงเจดีย์และพิมพ์เกศบัวตูม

ในสมเด็จพิมพ์ใหญ่...องค์ที่โดดเด่นและคมชัด...จะเห็นร่องกลางพระอุทร ปื้นสังฆาฏิ เส้นแบ่งพระบาทขวาทับพระบาทซ้าย หรือเส้นแซมเส้นที่สอง...ที่เรียกว่าบัวลูกแก้ว ระหว่างฐานชั้นหนึ่งและชั้นสอง ซึ่งพบได้น้อยมาก

แต่ก็สามารถเป็นตัวชี้วัดได้ว่า หากเนื้อปูนละเอียดและน้ำมันผสมได้อย่างลงตัว...ไม่เกิดรอยยุบ รอยแยก หลุมบ่อ หรือเม็ดมวลสาร และสัดส่วนการยุบตัวน้อย...ก็อาจเชื่อได้ว่า พระสมเด็จวัดระฆังทุกพิมพ์จะคมชัดทุกเส้นสาย

ตัวอย่างเช่น เส้นแซมที่ปรากฏสองเส้นคล้ายกับ “พิมพ์ฐานแซม” เส้นพระกรรณที่เห็นสองเส้นทั้งด้านซ้ายและขวา โดยในพิมพ์ใหญ่มักจะเห็นเส้นพระกรรณด้านซ้ายหรือเห็นเพียงบางส่วนที่โคน ส่วนด้านขวาส่วนใหญ่ไม่ปรากฏเลย

เส้นสังฆาฏิและเส้นขอบจีวรที่โค้งอ่อนช้อยเข้าหารักแร้ด้านขวา เป็นต้น

ส่วนตำแหน่งที่พบเห็นได้น้อยที่สุดคือกรอบพระพักตร์ ซึ่งจะเห็นพระเนตร จมูก และปาก หรือบางองค์ที่คมชัดมากจะเห็นเส้นกรอบพระนลาฏ (หน้าผาก) รวมถึงเม็ดพระศกที่กลมเป็นตุ่ม

จุดที่พิมพ์คมชัดเช่นนี้ หากพบเห็น...ก็ยังไม่สามารถตัดสินได้ว่าเป็นพระแท้...เนื่องจากของปลอมมีการทำมานานแล้ว...การพิจารณาจุดนี้จำเป็นต้องใช้ความรู้ หากใครเคยเห็นพระสมเด็จแท้...มาก่อน ควรจำรายละเอียดให้แม่นยำ

ในพระสมเด็จวัดระฆังพิมพ์ใหญ่ เช่นองค์ที่ปรากฏในคอลัมน์วันนี้ จะมีรักดำหนาและฝ้ารักบางสีแดงอมน้ำตาล ดูกระจัดกระจาย ครู “ตรียัมปวาย” ได้ยกตัวอย่างองค์ที่มีรายละเอียดชัดเจนใน “แบบพิมพ์ย่อม”

ใช้แนวคิดเดียวกันนี้กับทุกพิมพ์ของพระสมเด็จวัดระฆัง ซึ่งต้องมีรายละเอียดของพระพักตร์ เพียงแต่ยังไม่พบพิมพ์อื่นๆ ที่มีองค์ที่พิมพ์คมชัด เนื้อหาสมบูรณ์ และให้ความรู้สึกนุ่มลึกซึ้ง...จนสามารถใช้เป็นองค์ครูได้

ลองมาพิจารณาส่วนที่เห็นชัดเจนในองค์ที่อยู่ในคอลัมน์อีกครั้ง...หลุมร่องที่ดูดซับเนื้อรัก ช่วยเน้นให้เห็นสองเม็ดตากลมนูนที่เชื่อมโยงกับส่วนจมูก และกลืนหายไปกับส่วนที่คาดว่าเป็นปาก

แม้จะไม่คมชัดมากเท่ากับพิมพ์เกศบัวตูมฐานสิงห์กว้าง ที่เคยพบมาแล้วสององค์ แต่ก็ถือว่าเห็นตา จมูก และปากได้ชัดเจน

โดยรวมแล้ว เนื่องจากเจ้าของหวงเนื้อรัก ไม่ยอมล้างออกให้หมด...หรืออาจกลัวว่าหากล้างเนื้อรักออกหมด รายละเอียดของตา จมูก และปากจะจางหายไป...ทำให้พระสมเด็จวัดระฆังองค์นี้ดูไม่สวยเท่าที่ควร

แต่ถ้าความสวยที่ได้มาทำให้เนื้อขาวเกลี้ยงเกินไป ไม่มีเนื้อรักที่จมลึกในหลุมร่องเป็นตัวช่วย...ก็จะทำให้พระองค์นี้ดูยากขึ้น ...เจ้าของจึงตั้งใจเก็บความกระดำกระด่างไว้ เพื่อรักษาความศรัทธาในพระแท้ให้คงอยู่

พระองค์นี้ ...ทั้งเนื้อหาที่สมบูรณ์และพิมพ์ที่คมชัด แม้จะมีข้อพิเศษเพราะติดพระพักตร์ชัดเจน ผู้ที่ชื่นชอบพระควรมีไว้แขวนคอใช้งานได้ โดยไม่ต้องกังวลเรื่องเหงื่อซึมหรือราคาที่สูงเกินไป เพราะน่าจะมีราคาไม่แพงมาก

ราคาของพระสมเด็จวัดระฆังในยุคที่เศรษฐกิจกำลังฟื้นตัวนี้...มีการโฆษณากันจนราคาสูงลิ่ว จนแทบอยากพูดประชดว่า หากนำพระติดตัวไปไหน อาจต้องมีบอดี้การ์ดคอยอารักขา โชคดีที่จนถึงตอนนี้ยังไม่มีข่าวการปล้นพระสมเด็จวัดระฆังจากคอใคร

พลายชุมพล