บาดแผลที่ฝังลึก: เมื่อ 'JORDAN 12' ถูกแบนในเกาหลีใต้จากตราบาปช่วงสงครามโลก

รองเท้า AIR JORDAN ถือเป็นรองเท้าสนีกเกอร์ที่มีอิทธิพลที่สุดในโลกในปัจจุบัน โดยเฉพาะรุ่น JORDAN 1 ถึง JORDAN 13 ที่ไมเคิล จอร์แดน สวมใส่ในการแข่งขันจริง ซึ่งทำให้ความนิยมของมันขยายไปทั่วโลก พร้อมกับราคาของรองเท้ารุ่นเหล่านี้ที่เพิ่มสูงขึ้นหลายเท่าตัวในการรีเซลล์

หนึ่งในประเทศที่หลงใหลในรองเท้า Jordan คือเกาหลีใต้ ที่ซึ่งแฟชั่นสไตล์โคเรียนยุคใหม่ทำให้สนีกเกอร์กลายเป็นส่วนสำคัญของชีวิตประจำวัน และรองเท้าของ Jordan ก็ได้รับความนิยมอย่างล้นหลามจนกลายเป็นของต้องมีในตลาดเกาหลีใต้

อย่างไรก็ตาม มีรองเท้ารุ่นหนึ่งของ Jordan ที่คนเกาหลีใต้ไม่ยอมรับและแบนอย่างหนักจนไม่พูดถึงเลย นั่นคือ Jordan 12

การแบน Jordan 12 ของคนเกาหลีใต้นั้นมีที่มาจากเหตุผลที่ไม่สามารถละเลยได้ มันมีรากลึกในประวัติศาสตร์ของเกาหลี พร้อมกับความทรงจำอันแสนเจ็บปวดที่พวกเขาจะไม่มีวันลืม

รู้จักกับ JORDAN 12
รองเท้า Air Jordan 12 เป็นหนึ่งในสมาชิกของตระกูล Air Jordan ที่ถูกออกแบบมาเพื่อเป็นรองเท้าบาสเกตบอลให้กับสุดยอดนักบาสเกตบอลแห่งยุค นั่นคือ ไมเคิล จอร์แดน

รองเท้า Jordan รุ่นนี้เปิดตัวครั้งแรกในปี 1996 สำหรับการใช้งานของไมเคิล จอร์แดนในฤดูกาล NBA 1996-97 หลังจากที่เขานำทีมชิคาโก บูลส์คว้าแชมป์สมัยที่ 4 ด้วยรองเท้า Air Jordan 11 ในฤดูกาลก่อนหน้า ซึ่งรุ่นนั้นกลายเป็นหนึ่งในรองเท้าที่ได้รับความนิยมมากที่สุดในตระกูลนี้

หลังจากที่ Jordan 11 ช่วยให้ MJ กลับมาครองแชมป์ การออกแบบรองเท้ารุ่นถัดไปจึงไม่ใช่เรื่องง่าย เพราะต้องคำนึงถึงการช่วยเสริมสมรรถนะในสนามให้เขาทำผลงานได้ยอดเยี่ยมเหมือนเดิม พร้อมกับการออกแบบที่ตอบโจทย์แฟชั่นนอกสนาม ซึ่งในขณะนั้น กระแสการใส่สนีกเกอร์นอกสนามกำลังเริ่มได้รับความนิยมอย่างชัดเจน

การออกแบบ Jordan 12 จึงเป็นงานที่ท้าทาย แต่ก็ไม่ใช่ภารกิจที่เกินความสามารถของ Nike เพราะในตอนนั้นพวกเขามีทิงเกอร์ แฮตฟิลด์ ดีไซน์เนอร์ผู้เชี่ยวชาญที่เคยออกแบบรองเท้าในซีรีส์นี้ตั้งแต่รุ่น Jordan 3 และได้รับความไว้วางใจจากไมเคิล จอร์แดนในการสร้างรองเท้าสำหรับเขา

การออกแบบรองเท้าทุกคู่ในตระกูล Jordan มักเริ่มต้นด้วยการพูดคุยระหว่างแฮตฟิลด์กับไมเคิล จอร์แดน เพื่อทราบถึงความต้องการของนักบาสเกตบอลชื่อดังว่าเขาต้องการอะไรในรองเท้าคู่ใหม่ รวมถึงรูปลักษณ์ที่เขาต้องการจะได้ หรือมีสิ่งใดที่ต้องการปรับเปลี่ยนจากรุ่นเดิม เพื่อให้รองเท้าคู่นั้นช่วยเสริมสมรรถภาพของ MJ ในสนามได้อย่างมีประสิทธิภาพ

หากมองในแง่ของการคิดนอกกรอบ ทิงเกอร์ แฮตฟิลด์ คงไม่ใช่นักออกแบบรองเท้าที่ทรงอิทธิพลที่สุดในโลก แต่ไอเดียที่เขาคิดขึ้นสำหรับรองเท้า Jordan 12 กลับมาจากรองเท้าส้นสูงของผู้หญิงในศตวรรษที่ 19

ถึงแม้จะไม่มีข้อมูลชัดเจนว่า ทิงเกอร์ แฮตฟิลด์ ได้รับแรงบันดาลใจอย่างไรจากรองเท้าผู้หญิงมาออกแบบรองเท้าบาส แต่ก็เชื่อว่าในช่วงนั้น จอร์แดนสนใจแฟชั่นอย่างมาก ซึ่งทำให้แฮตฟิลด์เลือกจะนำความหรูหรามาใส่ในรองเท้าของ MJ โดยแรงบันดาลใจที่สำคัญคือรองเท้าส้นสูงสไตล์อิตาเลียนที่มีชื่อเสียงในด้านความหรูหรา

แฮตฟิลด์ไม่ผิดหวัง เพราะจอร์แดนพึงพอใจกับดีไซน์ของรองเท้าคู่นี้มาก เขาชื่นชอบภาพลักษณ์ที่แฝงไปด้วยความหรูหรา และไม่น่าเชื่อว่า รองเท้าของเขาก็ได้รับความนิยมในกลุ่มผู้หญิงด้วย ดังนั้นการมีรองเท้าที่ได้รับแรงบันดาลใจจากรองเท้าผู้หญิงจึงช่วยเสริมสร้างตลาดสำหรับแฟน ๆ ผู้หญิงของเขาได้อย่างดี

ในส่วนของลวดลาย ทิงเกอร์ แฮตฟิลด์ ได้หยิบลวดลายจากธงชาติญี่ปุ่นในช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2 หรือที่รู้จักกันในชื่อ Rising Sun Flag มาใช้ โดยได้นำลวดลายแสงอาทิตย์บนธงชาติญี่ปุ่นมาใช้บนรองเท้า Jordan 12

เรื่องเทคโนโลยี Jordan 12 ถือเป็นรองเท้ารุ่นแรกที่สามารถใส่แผ่นเทคโนโลยี Air ของ Nike ได้เต็มแผ่นในพื้นรองเท้า ซึ่งทำให้รองเท้ารุ่นนี้ไม่เพียงแค่ดีไซน์สวยงาม แต่ยังมีการยกระดับประสิทธิภาพการใช้งานด้วย

ในสนาม Jordan 12 ถือเป็นหนึ่งในรองเท้าที่ประสบความสำเร็จอย่างยิ่งใหญ่ เมื่อช่วยให้ไมเคิล จอร์แดน คว้าแชมป์ NBA สมัยที่ 5 ให้กับตัวเองและทีมชิคาโก บูลส์ พร้อมคว้ารางวัล MVP จากรอบชิงชนะเลิศ และยังเป็นผู้ทำคะแนนสูงสุดประจำฤดูกาลอีกด้วย

ในขณะที่นอกสนาม รองเท้า Jordan 12 ก็ได้รับความนิยมไม่แพ้กัน ทั้งรุ่น Jordan 12 Taxi และ Jordan 12 Playoffs ที่เปิดตัวเพื่อให้ไมเคิล จอร์แดน ใช้แข่งขันในรอบเพลย์ออฟโดยเฉพาะ

รุ่นที่โด่งดังที่สุดคือ Jordan 12 Black – Varsity Red หรือที่แฟน ๆ เรียกกันว่า Flu Game ซึ่งไมเคิล จอร์แดน ใส่ลงเล่นในเกมรอบชิงชนะเลิศเกมที่ 5 แม้ว่าจะมีอาการป่วยจากอาหารเป็นพิษ แต่เขาก็ยังสามารถทำได้ถึง 38 แต้ม พาทีมชิคาโก บูลส์ ชนะยูทาห์ แจ๊ซไปได้

รองเท้าที่มีเรื่องราวน่าจดจำอย่างนี้จึงไม่น่าแปลกใจที่ได้รับความนิยมจากแฟนบาสเกตบอลและสนีกเกอร์เฮดทั่วโลก รวมทั้งประเทศไทยที่รองเท้า Jordan 12 รุ่นดัง ๆ ก็ถูกนำมาวางจำหน่ายอย่างต่อเนื่อง

แต่ไม่ใช่ทุกประเทศที่จะรักรองเท้ารุ่นนี้ เพราะมีประเทศหนึ่งที่เกลียดมันอย่างสุดขั้ว จนถึงขั้นแบนแบบถาวร นั่นก็คือเกาหลีใต้

บาดแผลจากสงครามโลก 
แม้ว่าญี่ปุ่นจะเป็นประเทศที่หลายคนหลงรัก แต่ก็ไม่อาจปฏิเสธได้ว่ามีความมืดมิดในประวัติศาสตร์ของประเทศนี้ ด้วยความทะเยอทะยานที่ต้องการครอบงำเอเชียตะวันออก ญี่ปุ่นจึงได้ส่งทัพบุกหลายประเทศในภูมิภาคในช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2

แม้ว่าหลายประเทศจะได้รับผลกระทบจากสงคราม แต่ไม่มีประเทศไหนที่ต้องทนทุกข์หนักไปกว่าเกาหลีใต้ ในช่วงที่ยังไม่ได้ถูกแบ่งเป็นเกาหลีเหนือและเกาหลีใต้ ชาวเกาหลีต้องเผชิญกับการถูกยึดครองและถูกกดขี่จากญี่ปุ่นอย่างทารุณ

ญี่ปุ่นขูดรีดทรัพยากรจากเกาหลีใต้เพื่อนำไปเสริมสร้างเศรษฐกิจของตัวเอง ขณะเดียวกันผู้ชายถูกบังคับให้เป็นแรงงานทาส ส่วนผู้หญิงถูกจับไปเป็นนางบำเรอให้กับทหารญี่ปุ่น สิ่งเหล่านี้อธิบายได้ถึงเหตุผลที่ทำไมเกาหลีถึงมีบาดแผลที่ไม่สามารถลบเลือนได้จากประเทศญี่ปุ่น

โดยเฉพาะเรื่องของผู้หญิงเกาหลีที่ถูกจับไปเป็นเครื่องบำเรอให้กับทหารญี่ปุ่น นี่คือปัญหาที่ละเอียดอ่อนและยังคงเป็นประเด็นที่ถูกวิจารณ์อย่างหนักจากนานาชาติจนถึงทุกวันนี้

การพรากผู้หญิงเกาหลีเกือบ 100,000 คน ไปเป็นทาสรักให้กับทหารญี่ปุ่นในช่วงสงครามโลก เป็นเหตุการณ์ที่ไม่มีมุมไหนที่จะเห็นเป็นเรื่องดีได้เลย มันทิ้งไว้แค่บาดแผลที่ยังคงฝังลึกในใจชาวเกาหลีจนถึงทุกวันนี้

ธงชาติญี่ปุ่นในช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2 หรือ Rising Sun Flag กลายเป็นสัญลักษณ์ที่ชาวเกาหลีใต้ไม่อาจหลีกเลี่ยงได้ มันเป็นเครื่องเตือนความทรงจำเกี่ยวกับการกระทำที่โหดร้ายของญี่ปุ่นที่ได้เคยทำต่อเกาหลี

สำหรับชาวเกาหลี ธงนี้มีความหมายเหมือนกับสัญลักษณ์สวัสดิกะของนาซีเยอรมัน กล่าวได้ว่าเป็นความเลวร้ายขั้นสุดที่ไม่ควรจะมีใครนำมาใช้หรือย้ำเตือนถึงความทรงจำอันมืดมนนี้อีกครั้ง

ดังนั้นชาวเกาหลีใต้รุ่นใหม่จึงพร้อมที่จะคว่ำบาตรทุกอย่างที่เกี่ยวข้องกับธงชาติญี่ปุ่นจากช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2 ซึ่งรวมถึงรองเท้า Jordan 12 ที่กลายเป็นหนึ่งในประเด็นที่ไม่สามารถหลีกเลี่ยงได้

รองเท้าที่ชาวเกาหลีแบน
จากความเลวร้ายในประวัติศาสตร์ระหว่างญี่ปุ่นและเกาหลี คุณอาจสงสัยว่าอย่างไรชาวเกาหลีใต้ถึงยอมให้ธงชาติที่เต็มไปด้วยความเจ็บปวดในช่วงสงครามโลกมาใช้ในการออกแบบรองเท้า คำตอบคือไม่มีใครเคยทราบเรื่องนี้มาก่อน

ก่อนหน้านี้ไม่เคยมีการเปิดเผยว่า Jordan 12 ได้รับแรงบันดาลใจจากธงชาติญี่ปุ่นในอดีต มันจึงไม่เคยเป็นปัญหาจนกระทั่งถึงปี 2009 ที่เรื่องนี้ถูกเปิดเผยออกมา

Nike ได้ตัดสินใจเปิดตัวรองเท้า Jordan 12 ในชื่อรุ่น "Rising Sun" ซึ่งเป็นการบ่งบอกชัดเจนว่ารองเท้าคู่นี้ได้รับแรงบันดาลใจมาจากธงชาติญี่ปุ่นในยุคสงครามโลกครั้งที่ 2

ไม่เพียงแค่การออกแบบภายนอก รองเท้ารุ่นนี้ยังมีพื้นรองเท้าด้านใน (Insole) ที่ตกแต่งด้วยลวดลายธงชาติญี่ปุ่นในช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2 อีกด้วย การลงรายละเอียดแบบนี้จึงไม่น่าแปลกใจที่ข่าวการเปิดตัวทำให้ชาวเกาหลีใต้เกิดการต่อต้านและขู่บอยคอต Nike ทันที

ในที่สุด Nike จึงต้องปรับแผนโดยการชะลอการจำหน่ายรองเท้ารุ่นนี้ พร้อมกับจะวางขายรุ่นที่ไม่มีลวดลายธงชาติญี่ปุ่นบนพื้นรองเท้า (Insole) อย่างไรก็ตามรุ่นดั้งเดิมก็ยังคงวางขายในบางพื้นที่ และด้วยความขัดแย้งที่เกิดขึ้น ทำให้รองเท้ารุ่นนี้กลับกลายเป็นที่นิยมมากขึ้นอีก

จนกระทั่งในปี 2015 ทาง Nike ได้ออกมายอมรับอย่างตรงไปตรงมาว่า รองเท้ารุ่น Jordan 12 ได้รับแรงบันดาลใจจากธงชาติญี่ปุ่นในอดีต ซึ่งการเปิดเผยนี้ได้ก่อให้เกิดการต่อต้านจากชาวเกาหลีใต้ทันที

ชาวเกาหลีใต้เรียกร้องให้ Nike เปลี่ยนแปลงการออกแบบของ Jordan 12 โดยการเอาลวดลายธง Rising Sun ออก แต่ Nike ไม่สามารถทำได้ เพราะการเปลี่ยนแปลงดังกล่าวจะทำให้สูญเสียเอกลักษณ์ของรองเท้ารุ่นนี้ไป

การโจมตีอย่างรุนแรงจากชาวเกาหลีใต้ทำให้ Nike ตัดสินใจไม่วางจำหน่ายรองเท้า Jordan 12 ในเกาหลีใต้ในปี 2016 ซึ่งก็ไม่ได้ส่งผลกระทบมากมายต่อแฟนรองเท้าในเกาหลี เพราะพวกเขาได้ทำการทิ้งรองเท้ารุ่นนี้ไปแล้วก่อนหน้านี้

จนถึงปัจจุบัน รองเท้ารุ่น Jordan 12 ยังคงถูกแบนในเกาหลีใต้ ไม่มีการซื้อขายเกิดขึ้นแม้ในเว็บไซต์รีเซลล์ของประเทศนี้ เรียกได้ว่า รองเท้ารุ่นนี้ได้หายไปจากสังคมเกาหลีใต้โดยสิ้นเชิง

เรื่องราวของ Jordan 12 กับเกาหลีใต้เป็นอีกหนึ่งตัวอย่างที่สะท้อนให้เห็นว่า บาดแผลจากประวัติศาสตร์ที่มนุษย์สร้างขึ้นนั้นไม่สามารถลบเลือนหายไปได้ด้วยเวลา และมันก็กลายเป็นเครื่องมือสำคัญในการตอกย้ำความผิดพลาดจากอดีต เพื่อให้คนรุ่นหลังได้เรียนรู้และหลีกเลี่ยงการเดินตามรอยเดิมนั้น

แหล่งอ้างอิง

https://www.sneakerfiles.com/air-jordans/jordan-12/
https://www.youtube.com/watch?v=QkTwAnIwhUo
https://www.pacificatrocities.org/book-rising-sun-the-innocent-facist-symbol.html?gclid=CjwKCAiA9aKQBhBREiwAyGP5ldr0vG0Jr8yuLQiuZ94f_HuT_9sG_3fHCNfJboB6LezylRZ914uaKBoCoOcQAvD_BwE
https://sneakernews.com/2015/09/10/jordan-101-a-new-era-rises-with-the-air-jordan-xii/
https://www.youtube.com/watch?v=4OvbskZy9QU
https://www.bbc.com/thai/international-50999833
https://www.thecorporatelawjournal.com/politics/japansrisingsunflagatthetokyo2020olympics#:~:text=In%201910%2C%20Japan%20occupied%20Korea%20as%20a%20colony.&text=The%20South%20Korean%20analyst%20of,accept%20responsibility%20for%20colonial%20transgressions.%E2%80%9D
https://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2015/10/117_14697.html
https://www.complex.com/sneakers/2016/03/air-jordan-xii-the-master-korea-controversy
https://www.complex.com/sneakers/2013/07/greatest-sneaker-controversies/rising-sun
https://solecollector.com/news/2016/03/air-jordan-12-korea
http://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2016/03/116_201111.html