สำรวจอุตสาหกรรมท่องเที่ยวไทย และค้นหาวิธีที่จะพัฒนาให้สามารถบรรลุเป้าหมายการท่องเที่ยวที่ยั่งยืนได้

เจาะลึกถึงสถานการณ์ในอุตสาหกรรมการท่องเที่ยวทั้ง 4 ประเภทที่เกี่ยวข้องกับการท่องเที่ยวยั่งยืน ซึ่งกำลังเป็นหนึ่งในกระแสที่เติบโตในวงการท่องเที่ยว และมีบทบาทสำคัญในการสร้างความแข็งแกร่งและภูมิคุ้มกันระยะยาวให้กับอุตสาหกรรมท่องเที่ยวทั้งในประเทศไทยและทั่วโลก

เทรนด์การท่องเที่ยวยั่งยืนในประเทศไทยกำลังขยายตัวอย่างต่อเนื่อง เนื่องจากข้อมูลที่เผยแพร่มากขึ้น และผลกระทบจากปัญหาสิ่งแวดล้อมที่เกิดขึ้นทั่วโลก กระตุ้นให้ประชาชนเริ่มตระหนักรู้และหันมาสนใจมากขึ้น รวมทั้งธุรกิจการท่องเที่ยวในหลายประเภทเริ่มปรับตัวเพื่อรับมือกับสถานการณ์และหาวิธีป้องกันผลกระทบในอนาคต

ภาครัฐอย่างการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย (ททท.) รวมถึงภาคเอกชนเริ่มดำเนินกิจกรรมเพื่อส่งเสริมและเพิ่มความรู้ให้แก่ประชาชนมากยิ่งขึ้น เช่น การสนับสนุนเรื่องนี้มาตลอด โดยเริ่มจากหนังสือ อสท. ก่อนที่การท่องเที่ยวยั่งยืนจะได้รับความรู้จักอย่างแพร่หลาย และในปัจจุบันมีแคมเปญต่างๆ เช่น 7 Green Concept และ STGs ที่ช่วยผลักดันให้ธุรกิจท่องเที่ยวโดยเฉพาะโรงแรมปรับตัวเข้าสู่ความยั่งยืน ซึ่งนโยบายของไทยยังสอดคล้องกับโครงการของสหประชาชาติ

สถานการณ์สิ่งแวดล้อมในประเทศไทยที่ส่งผลกระทบต่อทุกอุตสาหกรรม ได้แก่ มลพิษ PM 2.5 ซึ่งส่งผลกระทบอย่างหนักต่อการท่องเที่ยวในพื้นที่ต่างๆ เช่น กรุงเทพฯ และเชียงใหม่ ปัญหานี้มีการแก้ไขที่ยากลำบาก ส่วนวิกฤติโลกรวน เช่น เอลนีโญ และลานีญา ทำให้ฤดูกาลท่องเที่ยวไม่สามารถคาดการณ์ได้แน่นอน นอกจากนี้ยังพบการฟอกขาวของปะการังที่เพิ่มขึ้น และการเพิ่มขึ้นของเอเลี่ยนสปีชีส์ที่ทำลายระบบนิเวศในประเทศไทย

ในปีที่ผ่านมา ประเทศไทยอยู่ในอันดับที่ 47 ตามเกณฑ์การประเมินความยั่งยืนทางพลังงานและสิ่งแวดล้อมไทย (Thai Green Building Institute, TGBI) ซึ่งตกลงไป 2 อันดับ และตัวชี้วัดความยั่งยืนของประเทศไทยในระดับโลกยังตกไปอยู่ในกลุ่มท้ายๆ อีกด้วย

สถานการณ์เหล่านี้ส่งผลให้อุตสาหกรรมในห่วงโซ่ของการท่องเที่ยวไทยเริ่มมีการผลักดันและพัฒนาอย่างจริงจัง ทำให้เกิดความตื่นตัวและการปรับตัวเข้าสู่การท่องเที่ยวยั่งยืนมากยิ่งขึ้น เพื่ออย่างน้อยลดผลกระทบจากปัญหาสิ่งแวดล้อมที่เกิดขึ้น และเสริมสร้างภูมิคุ้มกันให้แก่อุตสาหกรรมท่องเที่ยวในวงกว้าง

ยิ่งมีการตระหนักรู้มากเท่าไร เทรนด์การท่องเที่ยวยั่งยืนก็ยิ่งส่งผลในทางบวก และการท่องเที่ยวยั่งยืนยังถือเป็นกุญแจสำคัญในการฟื้นฟูโลก เสน่ห์ของการท่องเที่ยว และเศรษฐกิจให้กลับมาแข็งแกร่งอีกครั้ง

• การท่องเที่ยวแบบเดินป่า

การเดินป่าเป็นกิจกรรมการท่องเที่ยวที่สะท้อนถึงการเปลี่ยนแปลงและผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมและธรรมชาติอย่างเห็นได้ชัด การท่องเที่ยวในลักษณะนี้จึงช่วยให้นักท่องเที่ยวได้เรียนรู้และตระหนักถึงปัญหาสิ่งแวดล้อมและความสำคัญในการท่องเที่ยวยั่งยืนในอีกทางหนึ่ง 

แม้ว่าการท่องเที่ยวเดินป่าจะเป็นกิจกรรมใหม่ที่มีผู้สนใจไม่มากนัก แต่ยังคงมีปัญหาเกี่ยวกับการไม่ปฏิบัติตามกฎระเบียบ เช่น การจุดไฟ เสียงดัง หรือการทำลายทรัพยากรธรรมชาติ  

การส่งเสริมการรณรงค์และเพิ่มพลังให้กับการท่องเที่ยวเดินป่าเป็นสิ่งสำคัญ เนื่องจากยังมีคนในเมืองหลวงที่สนใจไม่มากนัก เส้นทางเดินป่าก็ยังมีจำกัด และยังขาดผู้เชี่ยวชาญในการให้ความรู้และความเข้าใจ การส่งเสริมการเสริมสร้างสิ่งเหล่านี้จะช่วยทำให้กิจกรรมเดินป่ามีคุณภาพและความยั่งยืนยิ่งขึ้น

• การท่องเที่ยวริมชายฝั่งทะเล

การท่องเที่ยวทางทะเลเป็นแหล่งรายได้สำคัญสำหรับเศรษฐกิจของประเทศไทย แต่ภาวะโลกร้อนทำให้ระดับน้ำทะเลเพิ่มสูงขึ้น ถึงแม้ประเทศไทยจะยังไม่พบปัญหานี้มากนัก แต่สถานการณ์ในประเทศมัลดีฟส์และศรีลังกาเริ่มมีการอพยพกันแล้ว และในอนาคตปัญหานี้อาจลุกลามมาถึงประเทศไทย

เครือข่ายหมู่เกาะที่ประกอบด้วยเกาะต่างๆ กว่า 30 เกาะ กำลังเผชิญกับปัญหาโลกรวน ซึ่งส่งผลกระทบโดยตรงต่อการท่องเที่ยวทางทะเลของไทย จึงเป็นเวลาที่ทุกคนในอุตสาหกรรมท่องเที่ยว และนักท่องเที่ยวเอง ต้องตื่นตัวและเตรียมพร้อม ทั้งในแง่ของการอนุรักษ์ ป้องกัน และการวางแผนรับมือกับสถานการณ์ที่อาจเกิดขึ้นในอนาคต เช่น การเพิ่มสูงขึ้นของระดับน้ำทะเลหรือการฟอกขาวของปะการัง การสร้างความเข้าใจในประเด็นนี้จึงสำคัญมากเพื่อให้การท่องเที่ยวชายฝั่งทะเลดำเนินไปได้อย่างยั่งยืน

ในปัจจุบัน ผู้ประกอบการในอุตสาหกรรมท่องเที่ยวต่างร่วมมือกันค้นหาวิธีการท่องเที่ยวที่มีความยั่งยืนและไม่ก่อให้เกิดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม พร้อมทั้งให้ความรู้และความเข้าใจเกี่ยวกับผลกระทบที่จะเกิดขึ้นในอนาคต และวิธีการป้องกันเพื่อให้การท่องเที่ยวมีความคุ้มค่ามากยิ่งขึ้น

• อุตสาหกรรมโรงแรม

อุตสาหกรรมโรงแรมถือเป็นหนึ่งในส่วนสำคัญในการสนับสนุนการท่องเที่ยวยั่งยืน เนื่องจากเป็นประตูที่เปิดรับนักท่องเที่ยวทุกประเภท ทำให้โรงแรมมีบทบาทสำคัญในการเริ่มต้นสร้างความยั่งยืนในแผนการท่องเที่ยว นักท่องเที่ยวสามารถรับประสบการณ์ที่ดีและซึมซับแนวทางการพัฒนาอย่างยั่งยืนได้จากที่นี่

โรงแรมส่วนใหญ่เริ่มต้นด้วยโครงการที่เกี่ยวข้องกับการลดคาร์บอนฟุตพรินต์ การใช้พลังงานทดแทน การจัดการขยะ (รวมถึงการแยกขยะ) และการลดการสูญเสียอาหาร โครงการเหล่านี้ถือเป็นจุดเริ่มต้นในการสร้างกิจกรรมที่ยั่งยืนในอุตสาหกรรมการท่องเที่ยว และยังมีผลกระทบที่ดีต่ออุตสาหกรรมอื่นๆ ที่เริ่มปรับตัวตามกันไป

โรงแรมและที่พักในชุมชนต่างๆ เริ่มตระหนักถึงความสำคัญของการนำเสนอสิ่งที่ยั่งยืน โดยการนำผลิตภัณฑ์ออร์แกนิกและวัตถุดิบจากชุมชนมาปรุงอาหาร และยังมีกิจกรรมเพื่อสิ่งแวดล้อมที่ช่วยส่งเสริมการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน รวมถึงการปลูกฝังความรู้ให้แก่นักท่องเที่ยวที่มาเยี่ยมชมด้วย

ปัญหาหลักที่พบในอุตสาหกรรมโรงแรมและที่พัก คือ ความไม่เท่าเทียมในการปรับตัวของโรงแรมขนาดกลางและเล็ก รวมถึงผู้ประกอบการใหม่ที่ยังไม่ได้รับการสนับสนุนเพียงพอ โดยขาดความรู้และความเข้าใจในประเด็นที่สำคัญ อย่างไรก็ตาม ททท. ได้เริ่มมีบทบาทในการประชาสัมพันธ์และสนับสนุนโครงการต่างๆ เช่น STGs เพื่อเป็นแนวทางในการตื่นตัวให้กับโรงแรมและที่พักในการให้ความสำคัญกับการยั่งยืนมากขึ้น ซึ่งจะไม่เพียงแค่ช่วยรักษาสิ่งแวดล้อม แต่ยังช่วยเพิ่มความสามารถในการแข่งขันและดึงดูดลูกค้าได้อีกด้วย

• การท่องเที่ยวเชิงอาหาร

อาหารเป็นจุดสิ้นสุดที่ทุกคนสามารถสัมผัสถึงความยั่งยืนในการท่องเที่ยว โดยเฉพาะการใช้วัตถุดิบที่มาจากเอเลี่ยนสปีชีส์ที่เชฟพยายามทำให้มีรสชาติอร่อยและสามารถนำมาประกอบอาหารได้ โดยมีเป้าหมายในการช่วยรักษาความสมดุลของธรรมชาติและสร้างมูลค่าให้กับประเทศ

ร้านอาหารที่ให้ความสำคัญกับการสนับสนุนชุมชนในการใช้วัตถุดิบที่มีคุณภาพและยั่งยืน นอกจากจะช่วยเพิ่มรายได้ให้กับชุมชน ยังสร้างแรงกระตุ้นที่มีคุณค่าในการส่งเสริมความยั่งยืน ซึ่งจะนำมาซึ่งผลกำไรและประสบการณ์ที่ดีให้กับธุรกิจและลูกค้า โดยไม่ทำลายสิ่งแวดล้อม และการทำงานร่วมกันในลักษณะนี้จะช่วยสร้างความยั่งยืนในเศรษฐกิจได้อย่างไม่รู้จบ