Buzz
Mặc dù đạt doanh thu kỷ lục trong năm 2024, ngành công nghiệp anime Nhật Bản lại rơi vào nghịch lý: hơn 60% studio sản xuất bị thua lỗ hoặc giảm sút lợi nhuận. Thực trạng “vừa thăng hoa vừa khốn khó” này đang gióng lên hồi chuông cảnh báo về sự chênh lệch giữa tốc độ tăng trưởng và tính bền vững trong vận hành.
Doanh thu anime Nhật Bản năm 2024 lập kỷ lục, nhưng hơn một nửa số studio rơi vào cảnh lỗ nặng, phản chiếu những mảng tối sau hào quang.
Bức tranh hai chiều của ngành công nghiệp anime
Năm 2024 trở thành dấu mốc nổi bật của ngành sản xuất anime Nhật Bản, khi tổng doanh thu ước đạt khoảng 2,45 tỷ USD – mức cao nhất trong lịch sử, theo báo cáo mới từ Teikoku Databank. Doanh thu trung bình của mỗi doanh nghiệp cũng chạm mức kỷ lục kể từ năm 2000.
Thế nhưng, ẩn sau những con số rực rỡ kia lại là nghịch cảnh: hơn 60% công ty sản xuất anime báo lỗ hoặc giảm lợi nhuận, bất chấp doanh thu toàn ngành vẫn tăng. Đây chính là minh họa rõ nét cho hiện tượng mà giới chuyên gia gọi là “profitless boom” – tăng trưởng nhưng không mang lại lợi nhuận thực chất.
Những studio chủ lực chịu tổn thất nặng nề
Theo số liệu từ Teikoku Databank, các studio giữ vai trò thầu chính – tức đảm nhiệm việc lập kế hoạch, quản lý và trực tiếp sản xuất anime – lại là nhóm bị ảnh hưởng nặng nề nhất. Chỉ 40% trong số họ ghi nhận lợi nhuận, phần lớn còn lại rơi vào tình trạng thua lỗ hoặc lợi nhuận giảm sâu.
Nguyên nhân nằm ở gánh nặng chi phí sản xuất leo thang, trong khi lực lượng nhân sự – đặc biệt là animator (họa sĩ hoạt hình) – lại không đủ để đáp ứng nhu cầu bùng nổ từ thị trường.
Tăng trưởng ảo: Khi ngành tưởng chừng thịnh vượng nhưng người làm lại chật vật
Trong thập kỷ qua, anime Nhật Bản đã bứt phá mạnh mẽ, đặc biệt nhờ làn sóng toàn cầu hóa qua các nền tảng như Netflix, Crunchyroll, Amazon Prime. Tuy nhiên, cơ hội lớn ấy cũng đi kèm áp lực khổng lồ.
Số lượng dự án anime càng nhiều thì các studio càng bị căng kéo nhân lực, tiến độ sản xuất kéo dài, chi phí đội lên, trong khi lợi nhuận thu về từ mỗi dự án lại ngày càng “mỏng manh như tờ giấy”.
Vấn đề then chốt: Nhân lực & mô hình vận hành
Ngành anime đang đối diện một bài toán hóc búa: tốc độ tăng trưởng quá nhanh nhưng bộ máy vận hành vẫn lỗi thời và kém linh hoạt.
Khủng hoảng thiếu animator: Thu nhập thấp cùng áp lực công việc nặng nề khiến nhiều người trẻ rời bỏ ngành.
Cơ chế phân phối lợi nhuận bất công: Dù anime gặt hái thành công lớn, phần lớn lợi nhuận lại chảy về tay các công ty phát hành hoặc nền tảng phân phối, thay vì quay trở lại các studio sản xuất.
Chính vì vậy, ngày càng nhiều studio buộc phải đóng cửa hoặc sáp nhập để duy trì sự tồn tại, dù anime vẫn được coi là ngành “hái ra tiền”.
Lời cảnh tỉnh gửi đến cộng đồng yêu anime
Với khán giả toàn cầu, những con số khổng lồ về doanh thu hay số lượng anime mới mỗi năm có thể khiến họ ấn tượng, nhưng ít ai thấy được những vết nứt trong guồng máy sản xuất.
Từng nét vẽ sống động, trận chiến nghẹt thở hay khung cảnh đầy cảm xúc trong anime – tất cả đều được tạo nên từ nỗ lực, áp lực và sự tận tâm thầm lặng của hàng nghìn animator cùng kỹ thuật viên phía sau màn ảnh.
Phải chăng ngành anime đã đến lúc cần một cuộc “đại tu”?
Câu hỏi đặt ra: Ngành anime Nhật Bản có nên thay đổi mô hình vận hành hiện tại?
Một cuộc “đại tu” toàn diện – từ cơ chế phân phối lợi nhuận, đầu tư vào nhân lực cho đến công nghệ sản xuất – có thể trở thành chìa khóa giúp ngành đạt tăng trưởng bền vững thay vì chỉ chạy theo con số.
Trong lúc các studio còn loay hoay tìm lối ra, người hâm mộ cũng có thể chung tay bằng cách ủng hộ anime bản quyền, để giá trị được quay trở lại đúng nơi cần – những con người đã tạo nên từng khung hình tuyệt mỹ.
