Buzz
Từng là biểu tượng niềm kiêu hãnh của cả một dân tộc, thế nhưng các tác phẩm của Studio Ghibli nay lại đang đối diện một thực tế đầy chua xót: bị lớp khán giả trẻ tại Nhật Bản dần lãng quên. Theo nhà báo Soichiro Matsutani, chính những giới hạn về công nghệ cùng tư duy kinh doanh mang tính bảo thủ đã vô tình tạo ra một "khoảng trống thế hệ" đáng báo động.
Trong khi người xem quốc tế có thể dễ dàng thưởng thức Spirited Away hay My Neighbor Totoro trên các nền tảng như Netflix hay HBO Max chỉ với một cú chạm, thì ngay tại Nhật Bản – nơi khai sinh Ghibli – tình hình lại hoàn toàn trái ngược. Sự thiếu hụt nguồn phân phối khiến các bộ phim này dần trở thành “xa xỉ phẩm” đối với thế hệ trẻ lớn lên trong thời đại Internet.
Rào cản từ tư duy "Truyền hình là số một"
Nguyên nhân sâu xa của thực trạng này bắt nguồn từ việc các tác phẩm Ghibli gần như không xuất hiện trên các nền tảng streaming nội địa. Tại Nhật Bản, khán giả muốn xem phim Ghibli chỉ có hai lựa chọn: hoặc mua đĩa vật lý (DVD/Blu-ray) với chi phí không hề thấp, hoặc chờ đợi những lần phát sóng hiếm hoi trên kênh Nippon TV.
Đáng chú ý hơn, khoảng cách giữa các lần phát sóng kéo dài đến mức gần như "ngộp thở". Một khán giả trẻ có thể phải đợi tới 4 năm mới được xem lại Kiki’s Delivery Service (Dịch vụ giao hàng của phù thủy Kiki), hoặc thậm chí hơn 7 năm để thấy Whisper of the Heart (Lời thì thầm của trái tim) trở lại trên truyền hình. Trong nhịp sống hiện đại gấp gáp, liệu còn bao nhiêu người đủ kiên nhẫn để chờ một lịch chiếu cố định như vậy?
Chiến lược "khan hiếm giả tạo" và cái giá phải trả
Nippon TV – đơn vị hiện nắm quyền sở hữu Ghibli đồng thời điều hành nền tảng streaming Hulu tại Nhật – vẫn giữ lập trường không đưa các tác phẩm này lên dịch vụ trực tuyến. Giới phân tích cho rằng đây là một chiến lược có chủ đích nhằm duy trì sự khan hiếm, từ đó bảo toàn giá trị thương mại và tạo ra lượng người xem bùng nổ mỗi khi phim phát sóng truyền hình, qua đó tối ưu doanh thu quảng cáo.
Tuy nhiên, “nước cờ” này đang bộc lộ nhiều giới hạn rõ rệt. Trong bối cảnh thói quen xem nội dung theo yêu cầu (VOD) đã trở thành chuẩn mực toàn cầu, việc hạn chế khả năng tiếp cận vô tình khiến một bộ phận lớn khán giả trẻ bị bỏ lại phía sau – những người thậm chí không sở hữu TV và chỉ tiêu thụ nội dung qua điện thoại hoặc máy tính bảng.
Khoảng trống thế hệ: Khi danh tiếng không đồng nghĩa với trải nghiệm
Hệ quả của thực trạng này là một bức tranh đáng buồn: Không ít bạn trẻ Nhật Bản ngày nay chỉ biết đến danh tiếng lẫy lừng của Studio Ghibli qua lời truyền miệng hoặc sách báo, chứ chưa từng thật sự bước vào thế giới kỳ ảo ấy. Tình hình càng trở nên nghiêm trọng hơn với các tác phẩm không do huyền thoại Hayao Miyazaki đạo diễn, vốn đã ít được ưu tiên phát sóng, nay lại càng dễ bị đẩy vào quên lãng.
Nhìn tổng thể, đây là một sự đứt gãy văn hóa đang diễn ra âm thầm ngay trong lòng một cường quốc anime. Mọi thứ bắt nguồn từ việc duy trì mô hình phát hành truyền thống quá lâu, đến mức vào tháng 5/2026, giới chuyên gia đã phải cảnh báo về sự "xa lạ" ngày càng lớn của Ghibli đối với thế hệ khán giả trẻ. Việc ưu tiên doanh thu quảng cáo truyền hình và bán đĩa vật lý thay vì đưa nội dung lên các nền tảng streaming như Hulu hay Netflix (vốn đã phổ biến toàn cầu) đang khiến những kiệt tác như Kiki's Delivery Service hay Whisper of the Heart mất đi cơ hội tiếp cận tự nhiên với Gen Z và Alpha tại Nhật.
Nếu Nippon TV không sớm điều chỉnh tư duy và tháo gỡ các rào cản tiếp cận, "quyền lực mềm" của Ghibli có thể sẽ dần suy yếu khi một thế hệ khán giả mới trưởng thành mà thiếu đi sự gắn kết cảm xúc với những biểu tượng huyền thoại này. Sự khan hiếm có thể giúp duy trì giá trị thương mại trong ngắn hạn, nhưng cái giá phải trả là nguy cơ bị lãng quên bởi cả một thế hệ trong tương lai dài hạn.
Để những giấc mơ Ghibli mãi xanh
Nghệ thuật chỉ thực sự tồn tại khi được thưởng thức và lan tỏa. Studio Ghibli cần một “cú hích” mang tính số hóa để đưa những giá trị nhân văn và đỉnh cao nghệ thuật đến gần hơn với thế hệ chủ nhân tương lai của Nhật Bản, trước khi kho tàng ấy chỉ còn được lưu giữ trong bảo tàng.
Bạn nhìn nhận thế nào về việc một “đặc sản” văn hóa của quốc gia lại trở nên khó tiếp cận ngay với chính người dân của mình? Liệu sự khan hiếm có thực sự giúp phim Ghibli giữ vững giá trị, hay đang vô tình khép lại cánh cửa bước vào trái tim của thế hệ trẻ? Hãy cùng chia sẻ góc nhìn của bạn.
