Buzz
Suốt nhiều thập kỷ, anime đã không chỉ là niềm tự hào văn hóa của Nhật Bản mà còn trở thành một hiện tượng toàn cầu, chinh phục trái tim của hàng triệu người từ châu Á cho đến phương Tây.
Tuy nhiên, đứng sau sự thành công ấy là những áp lực ngày càng gia tăng khi các đối thủ như Trung Quốc đang dần vươn lên. Để đối phó, Nhật Bản đang nỗ lực tái cấu trúc chiến lược để duy trì vị trí "ngai vàng" anime trên bản đồ giải trí toàn cầu.
Anime Nhật Bản: Từ hiện tượng văn hóa đến “vũ khí mềm” toàn cầu
Trong suốt nhiều thập kỷ, anime – phim hoạt hình Nhật Bản – không chỉ là sản phẩm giải trí trong nước mà còn đã vươn lên thành biểu tượng văn hóa toàn cầu. Những tựa phim nổi tiếng như Attack on Titan, Demon Slayer, hay Jujutsu Kaisen giờ đây đã quen thuộc với khán giả trên toàn thế giới, từ châu Á cho đến châu Âu và Mỹ.
Theo các thống kê, số lượng người yêu thích anime trên toàn cầu đã gia tăng mạnh mẽ trong suốt thập kỷ qua, biến ngành công nghiệp này trở thành một trong những lĩnh vực xuất khẩu văn hóa chủ lực của Nhật Bản. Đây không chỉ là câu chuyện của nghệ thuật mà còn là một chiến lược quốc gia nhằm khẳng định “quyền lực mềm” trên bản đồ toàn cầu.
Bùng nổ doanh thu: Anime vượt qua các ngành thép, hóa dầu, bán dẫn
Theo Financial Times, trong giai đoạn từ 2013 đến 2023, tổng doanh thu xuất khẩu từ các sản phẩm “nội dung” của Nhật Bản – bao gồm anime, manga, game và phim – đã đạt 5,8 nghìn tỷ yên (khoảng 39,7 tỷ USD), vượt qua các ngành công nghiệp truyền thống như thép, hóa dầu, và bán dẫn, vốn là những niềm tự hào của quốc gia này.
Ông Keiji Ota, Giám đốc nội dung Godzilla tại Toho, nhấn mạnh: “Sức mạnh của các IP (tài sản trí tuệ) đến từ Nhật Bản hiện đang được công nhận trên toàn cầu”. Thực tế, những siêu phẩm anime không chỉ gói gọn trong ngành điện ảnh mà còn lan rộng sang nhiều lĩnh vực như đồ chơi, game, thời trang và các sản phẩm ăn theo, tạo ra nguồn thu khổng lồ.
Chiến lược mới: Không còn “bán đứt” bản quyền nữa
Trước đây, nhiều hãng anime Nhật Bản đã áp dụng chiến lược bán trọn gói bản quyền cho các đối tác nước ngoài. Mặc dù cách làm này mang lại nguồn thu ban đầu, nhưng không khai thác được tối đa tiềm năng dài hạn.
Ông Ota cho biết, trong tương lai, Nhật Bản sẽ chú trọng phân phối nội dung theo từng khu vực cụ thể, đồng thời phát triển các nền tảng nội địa có khả năng mở rộng ra thị trường quốc tế, thay vì phụ thuộc vào các hãng phân phối ngoại quốc. Đây là bước đi không thể thiếu để đảm bảo quyền kiểm soát và tối đa hóa doanh thu trong dài hạn.
Mối đe dọa từ Trung Quốc và tình trạng thiếu hụt nhân lực sáng tạo
Một thách thức lớn mà Nhật Bản đang đối mặt là sự trỗi dậy mạnh mẽ của các đối thủ cạnh tranh, đặc biệt là Trung Quốc.
Bộ phim hoạt hình 3D Na Tra 2 của Trung Quốc (ra mắt tháng 2/2025) đã thu về hơn 2,1 tỷ USD, gây sốt không chỉ tại thị trường nội địa mà còn tại Mỹ, Úc và New Zealand. Thành công này chứng tỏ hoạt hình Trung Quốc không còn là “sân sau” của anime Nhật Bản, mà đã đủ sức cạnh tranh trên thị trường quốc tế.
Hơn nữa, sự ra đi của những tên tuổi huyền thoại như Kentaro Miura (Berserk) và Akira Toriyama (Dragon Ball) đã tạo ra một hồi chuông cảnh báo về tình trạng thiếu hụt thế hệ sáng tạo kế tiếp. Bộ trưởng An ninh Kinh tế Nhật Bản, ông Minoru Kiuchi, khẳng định: “Chúng ta cần tạo ra những nhà sáng tạo mới tại Nhật. Nếu không, Trung Quốc và các quốc gia khác sẽ làm thay chúng ta”.
Thị trường anime toàn cầu: Cơ hội và thách thức
Theo báo cáo của Jefferies năm 2024, doanh thu toàn cầu của ngành anime dự kiến sẽ đạt 60,1 tỷ USD vào năm 2030, gần gấp đôi so với mức 31,2 tỷ USD của năm 2023. Đây là một cơ hội lớn nhưng cũng là áp lực cực kỳ nặng nề đối với Nhật Bản.
Để duy trì vị thế tiên phong, Nhật Bản phải thực hiện cải cách toàn diện trong chính sách đãi ngộ và điều kiện làm việc cho các họa sĩ, biên kịch, đạo diễn – những người trực tiếp tạo ra các sản phẩm nội dung. Đồng thời, việc đầu tư bài bản và có tầm nhìn cho thế hệ sáng tạo tiếp theo là điều tối quan trọng.
Thách thức bảo vệ “ngai vàng” anime toàn cầu
Anime không chỉ đơn thuần là sản phẩm văn hóa mà còn là một phần trong chiến lược quyền lực mềm mà Nhật Bản muốn sử dụng để khẳng định vị thế trên trường quốc tế. Tuy nhiên, với sự trỗi dậy mạnh mẽ của Trung Quốc và các quốc gia khác, nếu Nhật Bản không tỉnh táo, họ có thể sẽ nhanh chóng bị bỏ lại phía sau.
Để giữ vững “ngai vàng”, Nhật Bản cần không chỉ dựa vào di sản quá khứ mà còn phải thực hiện những đổi mới mạnh mẽ, từ cách phân phối nội dung, đầu tư vào công nghệ, đến việc nuôi dưỡng thế hệ tài năng mới – những người sẽ tiếp tục viết tiếp câu chuyện vĩ đại mang tên anime Nhật Bản trên bản đồ thế giới.
