05 ngôn ngữ lập trình mới cần phải nắm ngay

Rust, Go, Kotlin, Swift, TypeScript - là chìa khóa cho sự thành công trong lĩnh vực phát triển phần mềm!

Học một ngôn ngữ lập trình mới là đầu tư thông minh cho tương lai của bạn. Danh sách này sẽ giúp bạn tăng hiệu suất làm việc và đạt được mục tiêu sự nghiệp.

Ngôn ngữ lập trình hiện đại là gì? Đây là câu trả lời cho bạn!

Thuật ngữ “ngôn ngữ lập trình hiện đại” thường gây hiểu nhầm. Python, JavaScript thường được coi là những ngôn ngữ hiện đại, trong khi Java lại thường bị xem là cũ kỹ. Thực tế là cả 3 ngôn ngữ này đều đã ra đời từ khoảng năm 1995. 

Hầu hết các ngôn ngữ lập trình truyền thống đã xuất hiện trong thế kỷ trước, chủ yếu vào những năm 1970 (ví dụ: C), 1980 (ví dụ: C ++), 1990 (ví dụ: Java, Python, JavaScript). Vì vậy, chúng không được thiết kế để tận dụng các công nghệ hiện đại như CPU đa lõi, GPU, mạng nhanh, thiết bị di động, container và đám mây. Danh sách này sẽ xem xét các ngôn ngữ ra đời sau năm 2007.

Lý do tại sao bạn nên học ngôn ngữ lập trình hiện đại?

Trước hết, ngôn ngữ lập trình hiện đại được thiết kế để tận dụng tối đa sức mạnh của phần cứng máy tính hiện đại (đã được liệt kê ở trên). Đồng thời, đa số các ngôn ngữ này cũng có tính Công thái học (Ergonomics) cao hơn nhiều, với các tính năng sau:

• Mã ngắn gọn hơn
• Hỗ trợ tích hợp cho Concurrency (tính đồng thời) 
• An toàn với Null
• Tự suy luận kiểu dữ liệu 
• Bộ tính năng đơn giản hơn
• Tải trí thấp hơn
• Tích hợp các tính năng tốt nhất của mọi mô hình lập trình

Thứ hai, các ngôn ngữ lập trình trong danh sách này đã trở thành ngôn ngữ chính thống hoặc sẵn sàng định hình ngành công nghiệp phần mềm trong tương lai. Hãy cùng tìm hiểu từng 'tên tuổi sáng giá' trong số đó!

Rust

Khung cảnh ngôn ngữ lập trình hệ thống đã lâu bị chi phối bởi các ngôn ngữ lập trình meta như C, C++. Mặc dù chúng cung cấp sức mạnh kiểm soát độc đáo đối với chương trình và phần cứng nhưng lại thiếu sự an toàn với bộ nhớ. Các ngôn ngữ lập trình phổ biến khác như Java, Python, Haskell có sự an toàn nhưng yêu cầu thời gian chạy (Runtime) hoặc Máy ảo (Virtual machine), không phù hợp với lập trình hệ thống. Đã có nhiều nỗ lực để kết hợp sức mạnh của C/C++ và sự an toàn của Haskell, Java. Và Rust chính là ngôn ngữ lập trình đầu tiên đáp ứng được điều đó. Rust được phát hành lần đầu tiên vào năm 2015 và đã nhanh chóng thu hút sự chú ý của cộng đồng lập trình.

Tính năng nổi bật:

• Đảm bảo An toàn Bộ nhớ và An toàn Đồng thời theo cơ chế Quyền sở hữu và Vay (Ownership and Borrowing) 
• Biên dịch đảm bảo An toàn Bộ nhớ và An toàn Đồng thời, đây là điểm thu hút nhất của Rust
• Cung cấp sự Diễn đạt của ML, Haskell. Với cấu trúc dữ liệu bất biến và tính năng lập trình chức năng, Rust hỗ trợ cả Concurrency Chức năng và Concurrency Dữ liệu
• Rust có tốc độ cao
• Do không có runtime nên Rust cung cấp sự Kiểm soát độc đáo đối với phần cứng hiện đại (TPU, GPU, CPU đa lõi)
• Rust hỗ trợ LLVM nên có khả năng tương tác tốt với WebAssembly và hỗ trợ mã web nhanh chóng

Sự phổ biến:

Kể từ ra mắt vào năm 2015, Rust đã được cộng đồng phát triển phần mềm chấp nhận và bình chọn là ngôn ngữ được yêu thích nhất trong bốn năm liên tiếp (2016, 2017, 2018, 2019) theo khảo sát của StackOverflow.

Với bộ tính năng này, không có gì ngạc nhiên khi các công ty công nghệ lớn như Microsoft, Amazon, Google cuối cùng đã đầu tư vào Rust như một ngôn ngữ lập trình hệ thống dài hạn. Theo Google trends, Rust đã có sự tăng trưởng ổn định trong 5 năm qua.

Các ứng dụng chủ yếu:

• Lập trình hệ thống
• Tính toán không máy chủ
• Ứng dụng doanh nghiệp

Các ngôn ngữ cạnh tranh:

C; C ++; Go; Swift.

Go

Vào năm 2012, Google ra mắt phiên bản đầu tiên chính thức của ngôn ngữ lập trình Go. Go được sử dụng cho lập trình hệ thống, nhưng không giống như Rust, nó có runtime và thu gom rác (garbage collection) nhưng chỉ chiếm một vài megabyte. Khác với Java hoặc Python, runtime này được đóng gói cùng với mã nguồn. Cuối cùng, Go tạo ra mã nhị phân độc lập có thể chạy trên máy mà không cần runtime hoặc bất kỳ phụ thuộc nào khác.

Các đặc điểm chính: 

• Đơn giản nhất trong lập trình hệ thống
• Hỗ trợ Concurrency vượt trội
• Có Garbage Collection, giải phóng nhớ tự động
• Được Google đầu tư mạnh mẽ, có bộ công cụ phát triển đa dạng
• Xuất sắc trong bảo trì và phổ biến trong doanh nghiệp

Độ phổ biến: 

Vào năm 2009 và 2018, Go được vinh danh trong Hall of Fame của chỉ số TIOBE. Sự thành công của Go đã mở ra cánh cửa cho thế hệ ngôn ngữ mới như Rust. Hiện nay, Go đã trở thành một ngôn ngữ lập trình chính thống. Gần đây, nhóm phát triển Go đã công bố việc phát triển Go 2, nâng cao vị thế của Go trong cộng đồng lập trình.

Các ứng dụng chính:

• Lập trình hệ thống
• Tính toán không máy chủ
• Doanh nghiệp
• Phát triển Cloud-Native

Các ngôn ngữ cạnh tranh:

C; C ++; Rust; Python; Java.

Swift

Swift được phát triển như một ngôn ngữ đa mục đích. Phiên bản ổn định đầu tiên của Swift được ra mắt vào năm 2014. Ngoài việc hỗ trợ LLVM Toolchain, Swift còn có thể tương tác với mã Objective-C và trở thành ngôn ngữ chính thống cho việc phát triển ứng dụng iOS.

Các đặc điểm chính: 

• Cú pháp đơn giản và ngắn gọn 
• Hỗ trợ null safety và syntactic sugar (cú pháp đặc biệt)
• Như C++, Swift cũng nhanh nhưng dễ sử dụng hơn
• Hỗ trợ LLVM Toolchain, có thể sử dụng cho lập trình server-side và cả lập trình trình duyệt (với WebAssembly)
• Cung cấp hỗ trợ Automatic Reference Counting (ARC) giúp quản lý bộ nhớ tự động

Mức độ phổ biến: 

Swift là một trong những ngôn ngữ được ưa chuộng của các nhà phát triển, đứng thứ 6 trong danh sách yêu thích của StackOverflow. TIOBE xếp Swift lên vị trí thứ 10 vào năm 2019, chỉ sau 5 năm từ khi ra mắt. Google trends cũng cho thấy sự tăng trưởng của ngôn ngữ này, mặc dù có một số biến động nhỏ.

Các ứng dụng chính: 

• Phát triển ứng dụng iOS
• Lập trình hệ thống
• Phát triển Client-side (qua WebAssembly)

Các ngôn ngữ cạnh tranh:

Objective-C; Rust; Go. 

Kotlin

JetBrains (công ty đứng sau IDE IntelliJ) đã phát triển Kotlin, một ngôn ngữ lập trình chạy trên JVM, bù đắp những thiếu sót của Java và cung cấp nhiều tính năng hiện đại. Google đã tuyên bố Kotlin là ngôn ngữ hạng nhất để phát triển Android và thúc đẩy cộng đồng CNTT kết nạp Kotlin. Ngoài ra, framework Spring đã bắt đầu hỗ trợ Kotlin trong hệ sinh thái Spring từ năm 2017. 

Các tính năng chính: 

• Code gọn gàng, rõ ràng
• Năng suất cao
• Giống như nhiều ngôn ngữ hiện đại khác, Kotlin cung cấp các tính năng như Null Safety, Type Inference
• Vì Kotlin chạy trong môi trường JVM, bạn có thể sử dụng hệ thống thư viện Java khổng lồ hiện có
• Ngôn ngữ hạng nhất để phát triển ứng dụng Android 
• Được “chống lưng” bởi JetBrains và Open Source nên Kotlin có bộ công cụ hỗ trợ tuyệt vời
• Nếu hai dự án Kotlin Native (để biên dịch Kotlin thành mã gốc) và kotlin.js (Kotlin thành JavaScript) thành công, thì bạn có thể sử dụng Kotlin bên ngoài JVM
• Có thể viết DSL (Domain Specific Language) một cách đơn giản

Độ phổ biến:

Từ khi được phát hành lần đầu tiên vào năm 2015, mức độ phổ biến của Kotlin đang tăng vọt. Theo Stack Overflow, Kotlin là ngôn ngữ lập trình được yêu thích thứ tư trong năm 2019. Bên cạnh đó, Kotlin cũng giữ những vị trí cao trong các bảng xếp hạng ngôn ngữ lập trình đáng tin cậy khác. 

Các ứng dụng chính: 

• Phát triển ứng dụng doanh nghiệp
• Xây dựng ứng dụng Android

Các ngôn ngữ đối thủ:

Java; Scala; Python; Go. 

TypeScript

JavaScript là một ngôn ngữ lập trình xuất sắc nhưng trước năm 2015, nó vẫn có nhiều thiếu sót. Google và nhiều công ty lớn khác đã cố gắng hoàn thiện JavaScript và cho ra đời những kết quả như: CoffeeScript, Flow, ClojureScript, v.v. Nhưng chỉ có TypeScript từ Microsoft được cho là đã trúng “giải độc đắc”. Một nhóm các kỹ sư của Microsoft, được dẫn dắt bởi Anders Hejlsberg (người tạo ra Delphi, Turbo Pascal, C #), đã tạo ra TypeScript như một siêu mô-đun statically-typed của JavaScript.

Google ấn tượng với TypeScript đến mức thay vì phát triển một ngôn ngữ mới, họ đã hợp tác với Microsoft để cải thiện TypeScript và cũng sử dụng TypeScript làm ngôn ngữ lập trình chính cho framework SPA Angular2 +. Ngoài ra, framework Vue.js đã tuyên bố rằng họ sẽ sử dụng TypeScript để phát triển Vue.js 3 mới.

Tính năng nổi bật: 

• Tương tự như Go hoặc Kotlin, với cú pháp ngắn gọn và đáng tin cậy, TypeScript nổi bật là một trong những ngôn ngữ lập trình thanh lịch nhất hiện nay
• Về hiệu suất, TypeScript có thể sánh ngang với Kotlin trên JVM hoặc Go/Python 
• Là lựa chọn thay thế JavaScript hiệu quả nhất và đặc biệt phù hợp với các dự án lớn 
• TypeScript được 3 ông lớn Angular, React và Vue.js mạnh mẽ hỗ trợ. Trong Angular, TypeScript là ngôn ngữ lập trình được ưa chuộng nhất. Trong React và Vue.js, TypeScript đang ngày càng phổ biến.
• TypeScript đi kèm với bộ công cụ hỗ trợ tốt 
• Với việc là siêu mô-đun của JavaScript, TypeScript có thể chạy trên mọi nền tảng: từ trình duyệt, máy chủ, thiết bị di động, thiết bị IoT cho đến đám mây.

Mức độ phổ biến:

Ra mắt lần đầu vào năm 2014, TypeScript đã thu hút sự chú ý của cộng đồng và được các nhà phát triển phần mềm yêu thích vì thiết kế thanh lịch và các tính năng tiện ích. Trong cuộc khảo sát của Stackoverflow, TypeScript đứng thứ hai cùng với Python trong danh sách ngôn ngữ được yêu thích nhất. Ngoài ra, theo GitHub Octoverse, TypeScript đứng thứ 5 trong danh sách những ngôn ngữ lập trình Web phát triển nhanh nhất. Theo Google trends, TypeScript duy trì mức độ tăng trưởng ổn định trong 5 năm qua.

Các ứng dụng chính:

• Xây dựng giao diện người dùng web (Web UI)
• Phát triển phía máy chủ (Server-side)

Các ngôn ngữ đối thủ:

JavaScript; Dart.