10 Bài viết nổi bật phân tích sự thay đổi tâm lý của chị Dậu trong đoạn trích 'Tức nước vỡ bờ' (lớp 8)

“Tắt đèn” là một tác phẩm ngắn xuất sắc về người nông dân trước Cách mạng Tháng Tám. Mặc dù cũng nói về nỗi khổ của người nông dân, Ngô Tất Tố lại chọn một hướng đi riêng biệt. Ông vạch trần bộ mặt tàn ác của thực dân qua chính sách thuế khóa nghiệt ngã ở nông thôn. Tắt đèn trở thành biểu tượng cho nông dân - chị Dậu, một người dũng cảm chống lại sự bất công để bảo vệ cuộc sống của mình. Đoạn trích “Tức nước vỡ bờ” là minh chứng cho cuộc đấu tranh không ngừng của chị.

Chị Dậu tất tả bán mọi thứ để đủ số thuế cho chồng. Dù khó khăn nhưng vẫn thấy vui khi qua cơn nguy hiểm. Thế nhưng, khi vừa lo xong số thuế cho chồng lại phát sinh thêm số thuế mới cho người đã mất. Chị Dậu rơi vào hoàn cảnh cực kỳ khốn đốn. Đoạn trích mở đầu với sự thở phào của chị khi chồng được thả sau khi bị đánh đập. Bà hàng xóm cho một nắm gạo, chị vội nấu cháo cho chồng mong cứu vớt tình trạng nguy cấp. Tuy nhiên, khi bát cháo chưa kịp đưa vào miệng thì cai lệ đã ầm ầm xông tới với roi và thước. Chị chỉ còn biết kêu oan nhưng không có tác dụng gì. Cai lệ chỉ cười nhạo và đe dọa.

“Tức nước vỡ bờ” là lúc chị Dậu không còn kiên nhẫn nữa. Trong hoàn cảnh khác, chị đã phản ứng mạnh mẽ hơn trước sự thô lỗ của cai lệ. Nhưng chị vẫn cố kiên nhẫn, hiểu rõ thân phận hèn mọn và sự hung ác của tay sai. Lời xin của chị đã trở nên cứng rắn và quyết đoán hơn trước.

Khi tình hình căng thẳng, cai lệ đe dọa sẽ phá nhà nếu không nộp thuế. Cai lệ tiếp tục lấn tới, chị Dậu lo sợ và chạy đến cầu cứu. Những lời xin xỏ của chị chỉ nhận lại sự đánh đập tàn nhẫn. Tình thế ép chị phải phản kháng. Sự tàn ác của cai lệ đã đẩy chị vào tình thế phải hành động để bảo vệ mình và chồng.

Kịch tính đạt đến cao trào khi cai lệ tát vào mặt chị Dậu. Chị tức giận, quyết bảo vệ chồng bằng cách đối đầu trực diện với cai lệ. Chị không còn là người yếu đuối nữa mà trở thành người đấu tranh quyết liệt, thể hiện sự quyết tâm bảo vệ chồng và quyền lợi của mình.

Đoạn trích “Tức nước vỡ bờ” mô tả quá trình tâm lý của nhân vật. Ngô Tất Tố đã khéo léo tạo ra tình huống kịch tính để nhân vật bộc lộ phẩm chất qua va chạm với các nhân vật khác. Tâm lý của chị Dậu phát triển nhanh chóng nhưng đầy tinh tế, phù hợp với quy luật tính cách và phẩm chất nhân vật. Đây là một sự thể hiện tinh tế và sâu sắc của nhà văn.

Văn học hiện thực giai đoạn 1930-1945 chứng kiến sự xuất hiện của nhiều cây bút vĩ đại viết về chủ đề người nông dân như Nam Cao, Nguyễn Công Hoan, trong đó không thể không nhắc đến Ngô Tất Tố với tác phẩm Tắt đèn. Nổi bật trong tác phẩm là hình tượng chị Dậu, một người nông dân với sức sống mãnh liệt, sẵn sàng vùng lên khi bị dồn vào đường cùng. Đoạn trích 'Tức nước vỡ bờ' là minh chứng rõ ràng nhất cho sức sống mạnh mẽ của chị.

Hoàn cảnh gia đình chị Dậu lúc bấy giờ vô cùng đáng thương. Gia đình nghèo khó, là hạng cùng đinh trong số những nhà nghèo. Việc chạy vạy để có đủ tiền sưu cho chồng đã là một nỗ lực phi thường của chị Dậu, nhưng khi phần sưu của người em mất, chị lại phải nộp, làm cho hoàn cảnh gia đình càng thêm túng quẫn. Đoạn trích mở đầu với cảnh anh Dậu từ ngoài đình trở về, cơ thể tàn tạ, còn chị Dậu tất tả nấu cháo cho chồng. Để làm nổi bật tính cách nhân vật, Ngô Tất Tố đã đặt nhân vật vào tình huống điển hình đầy thử thách: một người phụ nữ yếu đuối, thân phận hèn mọn, sẽ phải làm gì để đối phó với bọn chính quyền tay sai độc ác, hung hãn.

Trong hoàn cảnh gia đình đáng thương như vậy, anh Dậu vừa kề miệng bát cháo thì lũ tay sai xông vào. Anh Dậu hoảng sợ, ngã quỵ không nói được gì. Chị Dậu phải chiến đấu chống lại lũ tay sai hung hãn với những đứa con nheo nhóc.

Nhận biết mình đang thiếu sưu, chị Dậu tự coi mình là người có tội, vì vậy ban đầu chị van xin, mong bọn tay sai tha cho gia đình mình. Hành động van xin không phải là sự hèn nhát, yếu đuối mà là sự hiểu chuyện. Chị hiểu rõ tình cảnh của gia đình mình, dù sao vẫn là người thiếu sưu nhà nước, còn những kẻ kia chỉ đang thi hành công vụ. Chị cũng hiểu rằng việc chống lại sẽ làm hại đến bản thân và gia đình. Lời van xin của chị cũng mong những người thi hành còn chút lương tri mà tha cho hoàn cảnh éo le của gia đình chị.

Tuy nhiên, tất cả những lời van xin của chị đều trở nên vô ích, không chỉ bọn cai lệ không tha mà còn có những hành động tàn bạo, những lời nói tục tĩu: “Mày nói cho cha mày nghe đấy à?”; “Nếu không có tiền nộp sưu cho ông bây giờ, thì ông sẽ dỡ cả nhà mày đi, chửi mắng thôi à!”; hắn sẵn sàng đánh vào ngực chị Dậu và cố gắng trói anh Dậu.

Đến lúc này, chị không còn cách nào khác ngoài việc chống cự. Phản kháng đầu tiên của chị là ở lời nói: “Chồng tôi đau ốm, ông không được phép hành hạ”. Chúng ta thấy rằng trong lời nói của chị không còn là ông - con, mà đã chuyển sang xưng ông - tôi, tức là trong tư thế ngang hàng. Chị đưa ra lý lẽ, đạo lý ứng xử của một con người để đấu lý với tên cai lệ độc ác. Nhưng sự độc ác, bất nhân của tên cai lệ không hề để tâm đến chị, hắn sẵn sàng tiến lên, đánh vào mặt người phụ nữ nông dân hiền lành và ngay lập tức định bắt trói anh Dậu đưa ra đình. Đến lúc này, chị Dậu đã không còn kiềm chế, nhún nhường mà vung tay lên, với lời lẽ căm phẫn:

    - Mày trói ngay chồng bà đi, bà cho mày xem

Lời nói đầy thách thức, cảnh cáo tên cai lệ hãy dừng lại sự độc ác, thú tính của mình. Đồng thời cũng thể hiện bản lĩnh của người phụ nữ có sức sống tiềm tàng mạnh mẽ. Có lẽ trong văn học đương thời chưa có một người phụ nữ nào ngang tàng, bản lĩnh đến như vậy. Và đỉnh điểm của sự căm giận, chị đã lao vào đánh nhau với tên cai lệ. Với sức mạnh của người phụ nữ lực điền, chị nhanh chóng hạ gục tên cai lệ leo lét, ngã chỏng gọng giữa sân. Sự chống trả quyết liệt của chị Dậu đã cho thấy quy luật của cuộc sống, tức nước ắt sẽ vỡ bờ, khi bị dồn vào đường cùng bất cứ ai cũng sẽ vùng lên để giải phóng chính mình. Mặc dù nguồn gốc của hành động đó xuất phát từ tình yêu thương chồng con, nhưng nó đã phần nào cho thấy sức mạnh phản kháng và sức sống tiềm tàng mãnh liệt của chị Dậu nói riêng và người nông dân nói chung.

Bằng ngòi bút phân tích và miêu tả tâm lý sắc sảo, Ngô Tất Tố đã cho thấy sức sống tiềm tàng, mạnh mẽ của người phụ nữ nông dân Việt Nam. Sức sống, sự phản kháng đó chính là mầm mống cho ngọn lửa đấu tranh giành độc lập sau này. Quả đúng như một nhà văn đã nhận xét: Viết Tắt đèn, Ngô Tất Tố đã khơi gợi tinh thần nổi loạn của người nông dân.

Trước khi cách mạng tháng Tám diễn ra, cuộc sống của người dân chìm trong cảnh nghèo đói và khổ cực. Con người bị đẩy vào tận cùng của nỗi đau, bị chà đạp không chút thương xót. Một số người bị hoàn cảnh làm mất đi nhân tính và bản chất vốn có, trong khi những người khác cố gắng giữ gìn nhân cách của mình dù cuộc sống khó khăn, nhưng cuối cùng không thể cứu vãn nổi số phận của mình, dẫn đến việc họ tự kết liễu đời mình. Ngược lại, một số người chọn cách chống chọi với bi kịch đời mình, đấu tranh dù biết trước kết quả là không thể thắng lợi. Họ đấu tranh vì sức mạnh của tình yêu đã thôi thúc họ phải đứng dậy chống lại những điều tồi tệ. Đây là trường hợp của chị Dậu trong đoạn trích 'Tức nước vỡ bờ', một người phụ nữ lương thiện bị vướng vào bi kịch xã hội cũ, và Ngô Tất Tố đã thành công trong việc khắc họa tâm lý nhân vật chị Dậu.

Mỗi con người đều có quyền bình đẳng và quyền làm chủ cuộc sống của mình. Quyền sống là quyền cơ bản nhất, vậy tại sao trong xã hội cũ đầy bất công đó, người ta lại phải trả tiền cho quyền được sống? Hằng ngày, con người lao động cực nhọc, không đủ cơm ăn nhưng vẫn phải đóng thuế, sống dè dặt và dành dụm để đủ ăn. Họ làm việc để nuôi sống bản thân và không cần dựa vào ai, vậy tại sao lại phải đóng thuế cho quyền sống của mình? Đoạn trích 'Tức nước vỡ bờ' đã vẽ nên bức tranh rõ nét về sự bất công trong xã hội ấy.

Mở đầu đoạn trích là hình ảnh chị Dậu thở phào nhẹ nhõm khi đã gom đủ tiền để nộp thuế cho chồng, tưởng rằng cuộc sống sẽ trở lại yên bình. Nhưng niềm vui chưa kịp tỏa sáng thì chị lại phải đối mặt với nỗi khổ khác khi phải đóng thêm thuế cho em chồng đã chết. Đây là sự bất công không thể chấp nhận, khi người sống phải gánh thêm nỗi đau của người chết chỉ vì lòng tham của quan lại. Chị Dậu còn phải chứng kiến cảnh gia đình mình thêm bất hạnh khi tai họa lại ập đến. Khi chồng chị còn đang trong tình trạng nguy kịch, chị lại phải đối mặt với bọn cai lệ hống hách, mặc kệ những lời van xin của chị.

Chị Dậu, dù bị dồn vào tình thế khó khăn, vẫn cố gắng van xin và kêu cứu, nhưng chỉ nhận lại những lời lẽ vô cảm từ bọn tay sai. Dù nghèo nhưng chị không hèn, khi bị đẩy đến cùng cực, chị đã nổi giận và phản kháng. Chị mạnh mẽ chống lại tên cai lệ và bọn tay sai, khiến chúng phải nhận bài học đích đáng. Đoạn trích 'Tức nước vỡ bờ' thật sự thể hiện một cách mạnh mẽ sự phản kháng và bức xúc của con người khi bị đẩy đến tận cùng của sự chịu đựng.

Khi nhắc đến Ngô Tất Tố, người ta ngay lập tức nhớ đến tác phẩm 'Tắt đèn' với nhân vật nổi bật là chị Dậu. Người phụ nữ từ làng Đông Xá này không còn xa lạ với mỗi chúng ta. Một người đàn bà nghèo khổ nhưng kiên cường, dũng cảm và tràn đầy yêu thương, chị đã một mình đối mặt với cả đám quan lại cường hào tàn ác. Cuộc đời chị đầy đau thương và bất hạnh. Cảnh 'Tức nước vỡ bờ' trích từ 'Tắt đèn' là một lần khiến người đọc không thể cầm được nước mắt trước tính cách mạnh mẽ ấy.

Sau hai nỗi tang liên tiếp (mất mẹ chồng và chú Hợi), gia đình chị Dậu rơi vào cảnh “cơm không đủ ăn áo không đủ mặc”. Mùa thuế đến, chị phải bán gánh khoai, bốn ổ chó và thậm chí bán đứa con 7 tuổi cho vợ chồng Nghị Quế để lo cho chồng một suất thuế. Cứ tưởng mọi chuyện sẽ yên ổn, nào ngờ người chết còn phải nộp thuế. Chị Dậu bị đẩy đến bước đường cùng. Chồng vẫn bị trói ngoài đình, bị đánh đập ngày đêm. Trong nhà, không còn hạt gạo, lũ trẻ đói rách gào thét. Cả bầu trời đau khổ và tăm tối đổ lên vai người đàn bà tội nghiệp, như thể chỉ một chiếc lá vàng rơi có thể làm sụp đổ toàn bộ căn lều rách nát.

Nhưng là một người phụ nữ biết yêu thương, chị Dậu vẫn kiên cường giữ vững mái lều của mình. Khi anh Dậu được thả về, hồn vía đã gần như tiêu tan. Chị vất vả chăm sóc, may mắn có sự giúp đỡ của hàng xóm. Nhưng tai họa chưa dừng lại, anh Dậu chưa kịp ăn miếng cháo nào thì “cai lệ và người nhà lí trưởng” lại đến để thúc thuế. Anh Dậu không kịp hồi phục thì lại bị cú sốc, ngã gục tại chỗ. Xót xa, chị Dậu đành van xin. Một câu gọi “cháu”, hai câu gọi “ông”. Nhưng lũ “mặt người dạ thú” không dễ bị cảm động: “cai lệ không cho chị nói hết câu, trợn mắt quát: Mày định nói cho cha mày nghe à!”. Câu nói quá ngang tàng và hống hách. Nhưng chị Dậu vẫn kiên trì:

- Khốn nạn! Nhà cháu đã kiệt quệ, dù ông chửi mắng cũng không còn gì. Xin ông xem xét lại.

Người đọc có thể nhận thấy sự bất cần trong lời nói của chị Dậu. Đó là một đốm lửa nhỏ sẵn sàng bùng cháy thành ngọn lửa lớn.

Chị Dậu kêu than nhưng cai lệ vẫn không ngừng hăm dọa: “Nếu không nộp thuế ngay bây giờ, tôi sẽ phá tan cả nhà mày, chỉ chửi mắng không thôi à!”. Câu nói như cơn gió bão nhưng chị Dậu vẫn kiên nhẫn. Đỉnh điểm của xung đột nổ ra khi chị Dậu lao vào lôi kéo anh Dậu cùng tên cai lệ. Đặc biệt là khi cai lệ đánh chị vài cái. Như đổ thêm dầu vào lửa, chị Dậu không còn sức chịu đựng nữa. Chị phản kháng bằng quyền sống của mình: “Chồng tôi đau ốm, ông không được phép hành hạ”. Nhưng với bọn cai lệ, câu nói ấy không có giá trị. Chị Dậu quyết liều mình: “Mày trói chồng bà đi, bà cho mày xem”. Một cuộc vật lộn xảy ra giữa người phụ nữ yêu thương chồng con và tên cai lệ nghiện ngập. Hành động của chị Dậu thực sự làm người đọc hả hê. Nó phản ánh tâm trạng và tính cách của nhân vật, là câu trả lời cho quy luật tất yếu: có áp bức ắt có đấu tranh.

Đoạn trích “Tức nước vỡ bờ” vừa mang tính hiện thực sâu sắc vừa thể hiện ý nghĩa đấu tranh. Nó là bản cáo trạng đanh thép của bọn thống trị ở nông thôn. Về mặt nghệ thuật, đoạn trích như một vở kịch với đầy mâu thuẫn và xung đột. Nhân vật chính (chị Dậu) hiện lên đầy kiêu hãnh và đáng trân trọng, vừa ngang tàng vừa sâu sắc và yêu thương.

Ngô Tất Tố là một tác giả nổi bật với những tác phẩm hiện thực phê phán sắc sảo, và 'Tắt đèn' là một trong những tác phẩm tiêu biểu nhất của ông. Đây không chỉ là một bản cáo trạng chống lại sự thối nát của chính quyền thực dân phong kiến mà còn là bức chân dung sâu sắc về nhân vật chị Dậu, người đại diện cho phẩm chất tốt đẹp của phụ nữ nông dân Việt Nam trước Cách mạng tháng Tám: tình yêu thương chồng con vô bờ và tinh thần chống lại áp bức.

Đoạn trích 'Tức nước vỡ bờ' miêu tả cảnh anh Dậu ngất xỉu tại sân đình và bị đám tay sai vứt trả về như một cái xác. Chị Dậu cùng bà con hàng xóm đã tận tâm chăm sóc anh, đau đớn và lo lắng cho sức khỏe của chồng. Chị chăm sóc từng bữa ăn, giấc ngủ cho anh với lòng yêu thương sâu sắc.

Khi anh Dậu còn yếu, chị cẩn thận mang một bát cháo đến và nhẹ nhàng khuyên: “Thầy hãy cố gắng ăn một ít cháo cho đỡ đau bụng”. Hành động của chị xuất phát từ tình yêu thương chân thành. Chị theo dõi để chắc chắn rằng chồng ăn ngon miệng. Hình ảnh này gợi nhớ đến bà Tú trong thơ Tú Xương, người phụ nữ tần tảo, hy sinh tất cả cho chồng con:

Lặn lội thân cò khi quãng vắng

Eo sèo mặt nước buổi đò đông.

Những cảm xúc cao đẹp này là đặc trưng của phụ nữ Việt Nam. Chính tình yêu thương vợ chồng đã giúp chị Dậu dũng cảm đối đầu với đám tay sai để bảo vệ chồng. Khi anh Dậu cầm bát cháo thì cai lệ và người nhà lí trưởng đến với roi vọt và dây thừng. Mặc dù chưa bị đánh đập nhưng chúng đã chế giễu và đe dọa. Đối mặt với tình cảnh này, chị Dậu đầu tiên đã cầu xin một cách nhẫn nhục: “Khốn nạn nhà cháu đã hết, dù ông có chửi mắng cũng vậy thôi, xin ông hãy trông lại”. Chị cố gắng giữ bình tĩnh để bảo vệ chồng. Tuy nhiên, khi bọn tay sai vẫn hung hăng, chị không thể chịu đựng thêm, và đã chủ động phản kháng. Sự phản kháng của chị thể hiện qua cả thái độ và hành động.

Cuối cùng, chị không còn xưng hô kính trọng mà thẳng thắn đối mặt với chúng: 'Mày trói chồng bà đi, bà sẽ cho mày xem'. Chị quyết liệt hành động, tấn công kẻ thù để bảo vệ chồng. Câu nói đầy khí phách và hành động mạnh mẽ của chị không chỉ thể hiện tình yêu thương mà còn chứng tỏ sự dũng cảm và tinh thần đấu tranh kiên cường. Rõ ràng, đây là một minh chứng cho câu nói “tức nước vỡ bờ”. Chị Dậu đã vượt qua sự nhẫn nhục và dũng cảm đứng lên chống lại áp bức với một sức mạnh mãnh liệt.

Hành động của chị Dậu trong đoạn trích này chứng minh rằng “ở đâu có áp bức là ở đó có đấu tranh”. Sự phản kháng của chị, dù xuất phát từ một hoàn cảnh khắc nghiệt, vẫn thể hiện tinh thần đấu tranh mạnh mẽ của giai cấp nông dân. Khi được sự lãnh đạo của Đảng, giai cấp nông dân sẽ tiếp tục đấu tranh với sức mạnh cách mạng. Ngô Tất Tố đã thành công trong việc xây dựng hình tượng chị Dậu, một nhân vật thực sự đẹp đẽ và dũng cảm, đại diện cho phụ nữ nông dân trước Cách mạng tháng Tám.

Chị Dậu đại diện cho những phẩm chất tiêu biểu nhất của người phụ nữ Việt Nam. Ngô Tất Tố, với bút pháp hiện thực sắc sảo, đã xây dựng hình ảnh chị Dậu như một hình mẫu sống động về tình yêu thương và sức sống mãnh liệt. Tác phẩm 'Tắt đèn' của ông là một ví dụ điển hình, đặc biệt là đoạn trích 'Tức nước vỡ bờ' trong chương XVIII. Đoạn văn phơi bày sự tàn bạo của xã hội thực dân phong kiến và đồng thời khắc họa vẻ đẹp tâm hồn của người phụ nữ nông dân với tình yêu và sức sống kiên cường.

Đoạn trích mở đầu với tiếng trống và tiếng tù và thúc thuế, báo hiệu sự áp bức đang đến gần. Anh Dậu được đưa về trong tình trạng hấp hối vì chưa nộp đủ thuế của người em chồng đã qua đời từ năm ngoái, điều này cho thấy sự vô lý và tàn nhẫn của xã hội. Chị Dậu ân cần chăm sóc anh Dậu bằng cách nấu cháo cho anh, thể hiện lòng yêu thương sâu sắc. Tình cảm của chị đối với gia đình là một phần quan trọng trong đức hạnh của người phụ nữ Việt Nam.

Khi bọn cai lệ xuất hiện với roi, thước và dây thừng, chị Dậu đã cầu xin chúng cho thêm thời gian. Chị xưng hô với chúng bằng 'cháu-ông', nhưng bọn cai lệ vẫn không động lòng. Khi chúng xông vào, chị đã phản ứng dữ dội, từ chỗ cầu xin chuyển sang đối đầu. Sự tức giận của chị bộc lộ rõ khi chị không ngần ngại dùng gậy để chống lại bọn chúng. Câu nói đầy khí phách của chị, 'Thà ngồi tù còn hơn để chúng làm tình làm tội mãi', thể hiện sự phản kháng mãnh liệt. Hình ảnh chị Dậu đấu tranh chống lại áp bức là một biểu tượng mạnh mẽ của tinh thần phản kháng của nông dân dưới sự thống trị của thực dân phong kiến.

Hình tượng chị Dậu trong đoạn trích để lại ấn tượng sâu sắc về sức sống tiềm tàng và lòng dũng cảm của người phụ nữ. Ngô Tất Tố đã thành công trong việc thể hiện sự khổ cực và tiếng nói phản đối bất công trong xã hội thuộc địa.

Trong đoạn trích, sự thay đổi thái độ của chị Dậu đối với tên cai lệ và gia đình lí trưởng trải qua một quá trình rõ rệt.

Khi anh Dậu run rẩy bưng bát cháo, vừa mới đưa lên miệng thì cai lệ và người nhà lí trưởng ập vào. Trước sự hung hăng của tên cai lệ và gia đình lí trưởng, chị Dậu lúc đầu rất nhún nhường. Chị lễ phép, giọng run rẩy nói: “Nhà cháu đang khó khăn, lại phải đóng cả suất sưu của chú nữa, nên mới có chuyện như thế. Cháu không dám lơ là việc đóng sưu của nhà nước đâu. Xin hai ông giúp đỡ, nói với ông lí cho cháu khất…” Tuy nhiên, khi chị Dậu càng van xin, tên cai lệ càng tỏ ra hung dữ, ra lệnh cho người nhà lí trưởng trói anh Dậu và dẫn ra đình. Thấy người nhà lí trưởng dường như không dám hành hạ anh Dậu, tên cai lệ liền chạy tới chỗ anh. Chị Dậu hoảng loạn chạy đến nắm tay hắn, một lần nữa khẩn thiết xin: “Cháu cầu xin ông, nhà cháu vừa mới bình phục, xin ông tha cho!” Tên cai lệ đấm vào ngực chị Dậu rồi lại tiếp tục trói anh Dậu. Không thể chịu đựng thêm, chị Dậu liều mạng chống trả. Từ việc xưng hô là “cháu”, chị chuyển sang xưng “tôi”: “Chồng tôi đau ốm, ông không được phép hành hạ!”. Cai lệ tát vào mặt chị Dậu rồi tiếp tục trói anh Dậu. Hành động tàn bạo của cai lệ đã khiến chị Dậu căm phẫn. Chị nghiến răng nói: “Mày trói chồng bà đi, bà sẽ cho mày xem!”. Với sức mạnh của lòng căm thù, chị đã đánh bại tên cai lệ và người nhà lí trưởng.

Như vậy, trước hành động tàn ác của tên cai lệ và người nhà lí trưởng, chị Dậu đã chuyển từ thái độ van xin ôn hòa đến sự phản kháng quyết liệt. Để bảo vệ chồng, chị không thể không đứng lên chống lại hành vi tàn bạo của tay sai. Sức mạnh bất ngờ của chị Dậu chính là tình yêu thương chồng và lòng căm thù đối với bọn tay sai bất nhân.

Đoạn văn cho thấy người nông dân vốn hiền lành, nhẫn nhục nhưng khi bị dồn đến bước đường cùng, họ cũng biết đứng lên chống lại một cách dũng cảm. Hành động của chị Dậu thể hiện sức mạnh tiềm tàng, tinh thần kiên cường của người nông dân Việt Nam. Hành động này cũng phản ánh quy luật “tức nước vỡ bờ”, “con giun xéo mãi cũng quằn”. Ngô Tất Tố đã thành công trong việc khắc họa sự tàn ác, nhẫn tâm của tên cai lệ và người nhà lí trưởng.

Với những “roi song, tay thước và dây thừng”, tên cai lệ và người nhà lí trưởng hung hăng xông vào nhà chị Dậu. Tên cai lệ thể hiện sự oai quyền ngay từ đầu, gõ đầu roi xuống đất và quát anh Dậu nộp thuế. Trước sự van xin của chị Dậu, hắn “trợn ngược mắt”, quát lớn: “Mày định nói với cha mày à! Sưu của nhà nước mà dám xin khất!” không chút thương xót trước tình cảnh của anh Dậu, hắn đe dọa phá nhà rồi ra lệnh cho người nhà lí trưởng trói anh Dậu và dẫn ra đình. Khi người nhà lí trưởng còn đang “ngơ ngác” thì tên cai lệ “giật phắt thừng từ tay anh ta và chạy sầm sập đến chỗ anh Dậu”. Dù chị Dậu vẫn kiên trì van xin, tên cai lệ không hề có chút nhân đạo, đã đấm vào ngực, tát vào mặt chị rồi tiếp tục trói anh Dậu. Hành động của tên cai lệ thật là bất nhân, thiếu tình người.

Tên người nhà lí trưởng cũng không kém phần đểu cáng. Hắn cười mỉa mai khi thấy anh Dậu vì sợ hãi mà lăn ra đất, rồi “sấn cổ bước đen, giơ gậy đe dọa chị Dậu”. Hành động tàn bạo của cai lệ và người nhà lí trưởng đã đẩy chị Dậu đến bước đường phải chống trả để bảo vệ sự sống cho anh Dậu.

Người nông dân luôn là nguồn cảm hứng dồi dào cho các nhà văn và nhà thơ. Trong khi các nhân vật nông dân trong tác phẩm của Nam Cao thường tìm đến cái chết để thoát khỏi nỗi khổ, thì các nhân vật trong văn của Ngô Tất Tố lại dũng cảm đứng lên chống lại sự áp bức. Điển hình cho lối viết này là chị Dậu trong tác phẩm 'Tắt đèn', đặc biệt là trong đoạn trích 'Tức nước vỡ bờ'.

Chị Dậu không chỉ là một người vợ yêu chồng và chu toàn, mà còn là hình mẫu của sự kiên cường. Khi anh Dậu bị bắt và đánh đập vì không đủ tiền sưu thuế, chị đã chạy vạy khắp nơi để có tiền, thậm chí bán cả chó con và con gái đầu lòng để cứu chồng. Tuy nhiên, sự vô cảm của xã hội khiến những nỗ lực của chị trở nên vô nghĩa khi anh Dậu vẫn bị đánh và chị Dậu cảm thấy bất lực trước sự áp bức tàn nhẫn của quan lại.

Chị Dậu là một người vợ tần tảo, chăm sóc chồng bằng tất cả tâm huyết. Khi anh Dậu về nhà trong tình trạng thương tích nặng, chị chăm sóc anh tận tình, lo lắng cho tình trạng sức khỏe của anh và nấu cháo cho anh ăn. Tình yêu thương và sự quan tâm của chị được thể hiện qua những hành động và lời nói, thể hiện rõ sự kính trọng và tình cảm sâu sắc của chị đối với chồng mình.

Chị Dậu còn là biểu tượng của sự dũng cảm. Khi bọn cai lệ đến bắt chồng, chị đã van xin nhưng bị từ chối, và cuối cùng đã đứng lên chống lại sự tàn ác của chúng. Sự chuyển từ thái độ kính trọng sang sự cứng rắn trong lời nói và hành động cho thấy sức mạnh và lòng quyết tâm của chị để bảo vệ chồng mình.

Sự nổi loạn của chị Dậu, khi phải đối mặt với áp bức và cường quyền, thể hiện quy luật 'tức nước vỡ bờ'. Dù hành động của chị chỉ là phản ứng tức thời và không thể thay đổi hệ thống phong kiến, nhưng nó vẫn là một hành động dũng cảm và đáng kính trọng. Đoạn trích 'Tức nước vỡ bờ' không chỉ làm nổi bật phẩm chất của chị Dậu mà còn lên án xã hội cường quyền, khắc họa rõ nét sự bất công và sự phản kháng của người nông dân.

Đoạn trích này là một phần quan trọng của tác phẩm 'Tắt đèn', thể hiện sự dũng cảm và hi sinh của chị Dậu, đồng thời phản ánh những giá trị và sự bất công trong xã hội. Đoạn trích vẫn giữ nguyên giá trị của nó qua thời gian và tiếp tục để lại ấn tượng mạnh mẽ trong lòng độc giả.

Mỗi nhà văn, tác giả khi viết về người nông dân đều có những cách tiếp cận riêng biệt và độc đáo. Ngô Tất Tố cũng đã khắc họa thành công hình ảnh người nông dân qua tác phẩm 'Tắt đèn', nổi bật với đoạn trích 'Tức nước vỡ bờ'. Đoạn trích này thể hiện một cách tinh tế diễn biến tâm lý của chị Dậu.

Đoạn trích bắt đầu với cảnh tượng những ngày thu sưu thuế tấp nập, nhưng với chị Dậu, một người nghèo khổ, đó là thời gian tồi tệ nhất. Chị chạy đôn chạy đáo để có đủ tiền nộp thuế cho chồng, đến mức phải bán con gái đầu lòng là cái Tí mới bảy tuổi cho nhà Nghị Quế. Dù đã làm hết sức, anh Dậu vẫn bị yêu cầu đóng thuế cho người em trai đã qua đời. Chứng kiến cảnh chồng bị đánh đập, con gái bị bán mà vẫn không thể cứu chồng, chị Dậu chỉ còn biết gào khóc trước sự bất công của xã hội.

Khi trời tối, anh Dậu được mang về nhà trong tình trạng nguy kịch. Chị Dậu lo lắng, đau khổ khi thấy anh không tỉnh lại, nhưng nhờ sự giúp đỡ của dân làng và bà lão hàng xóm, anh dần hồi phục. Chị chăm sóc chồng bằng tình yêu thương và sự dịu dàng, múc cháo cho nguội bớt và khuyên nhủ anh ăn để hồi sức. Dù ngoài kia còn đầy khó khăn, chị vẫn chăm sóc chồng tận tâm, tạo ra những khoảnh khắc bình yên trong ngôi nhà nghèo nhưng đầy tình cảm.

Ngay khi anh Dậu chuẩn bị ăn cháo, bọn cai lệ lại đến đòi bắt chồng chị. Thấy chồng sợ hãi bỏ bát cháo, chị không khỏi xót xa nhưng vẫn kiên nhẫn gọi bọn cai lệ là “các ông” và tự xưng là “cháu” để xin chúng đối xử nhẹ nhàng. Tuy nhiên, sự nhún nhường của chị càng làm chúng lấn tới, và đỉnh điểm là khi tên cai lệ đánh chị. Từ sự uất ức dồn nén, chị Dậu đã dám đứng lên phản kháng. Sự mạnh mẽ của chị thể hiện qua hành động chống lại bọn cai lệ, phản ánh sự thành công của tác giả Ngô Tất Tố trong việc xây dựng tâm lý nhân vật một cách sâu sắc và phù hợp với hoàn cảnh.

Chị Dậu không chỉ đại diện cho hình ảnh người nông dân trong xã hội mà còn là tấm gương về sức chịu đựng và phản kháng. Tác phẩm vẫn giữ nguyên giá trị và để lại ấn tượng sâu đậm trong lòng độc giả qua nhiều thế hệ.

Chương 'Tức nước vỡ bờ' thể hiện quan điểm giai cấp sắc bén của Ngô Tất Tố về con người. Tác phẩm phác họa một bức tranh nông thôn Việt Nam đầy xung đột giữa các tầng lớp thống trị tàn ác và những người nông dân khốn khổ vì thuế má. Hình ảnh bọn cai lệ và nhà lí trưởng mang bộ mặt hung bạo, trong khi hình ảnh người nông dân - dù nhẫn nhục, chịu đựng - khi bị đẩy đến đường cùng vẫn biết nổi dậy và chống trả quyết liệt, thể hiện sức phản kháng tiềm tàng.

Trước đó, mười bảy chương truyện đã mô tả cuộc sống khốn cùng của gia đình chị Dậu trong thời kỳ thuế nặng. Chị Dậu, thuộc tầng lớp nghèo nhất, phải gánh vác tất cả mọi việc khi anh Dậu ốm liệt giường. Chị đã phải bán chó, bán con trong cảnh mua bán tàn nhẫn của vợ chồng Nghị Quế, đồng thời chịu đựng sự hành hạ của lính và nhà lí trưởng. Anh Dậu tiếp tục bị đánh đập và trói, tình cảnh ngày càng tồi tệ. Sau khi nộp thuế cho chồng, chị Dậu còn bị yêu cầu đóng thêm thuế cho người đã chết. Anh Dậu bị trả về trong tình trạng kiệt sức như xác chết. Dù hàng xóm giúp đỡ, anh vẫn bị mắng chửi, còn chị Dậu thì bị hành hạ và tát.

Trong 'Tắt đèn', chị Dậu hiện lên là một người phụ nữ dịu dàng, chịu đựng và nhẫn nhục vì bị áp bức. Nhưng chị không phải là người yếu đuối chỉ biết khóc lóc. Thông minh, sắc sảo, chị Dậu có khả năng phản kháng tiềm tàng. Trước bọn tay sai, chị không ngần ngại lên tiếng chống lại sự bất công của chế độ thuế thực dân và phong kiến. Dù bị quẳng ra ngoài đình, chị vẫn bình tĩnh khuyên chồng và bảo anh yên tâm. Chị không chỉ phản kháng bằng lời nói mà còn hành động quyết liệt khi chồng bị đe dọa, đứng ngang hàng với bọn tay sai để bảo vệ chồng.

Khi bị đẩy đến mức không thể chịu đựng hơn, chị Dậu trở nên quyết liệt, thách thức bọn tay sai và lật đổ chúng. Chị đã thể hiện sức mạnh kỳ diệu của lòng căm phẫn, khi sẵn sàng ngồi tù để chống lại sự áp bức. Ngô Tất Tố đã mô tả sự phát triển tâm lý của chị Dậu một cách logic và nhất quán, từ sự nhẫn nhục đến phản kháng mạnh mẽ. Nguyễn Tuân gọi chị Dậu là 'bức chân dung lạc quan', khẳng định tài năng miêu tả nhân vật của Ngô Tất Tố, giúp nhân vật sống mãi trong tâm trí độc giả.