10 bí quyết giúp trẻ vâng lời cho các bậc phụ huynh

Chúng ta đều biết rằng, cha mẹ là tấm gương cho con cái học tập và noi theo. Khi cha mẹ thường xuyên nói dối, trẻ em sẽ bắt chước theo. Do đó, nền tảng giáo dục gia đình rất quan trọng trong việc hình thành tính cách và nhân cách của trẻ. Trẻ em sẽ học cách ứng xử, cách nói chuyện, và cách sử dụng đồ vật bằng việc quan sát hành động của cha mẹ. Vì vậy, khi muốn trẻ thực hiện một hành động nào đó, phụ huynh nên hướng dẫn cụ thể cho trẻ.

Ở độ tuổi mà ngôn ngữ còn chưa hoàn thiện, trẻ sẽ không hiểu được những câu nói chung chung như "con nhặt lên nào" hay "cất đồ chơi đi"... Đồ chơi là khái niệm rất rộng, do đó bạn cần hướng dẫn trẻ một cách cụ thể, ví dụ như "con hãy nhặt cái thìa lên nào" hay "hãy cất đồ chơi vào đúng chỗ". Trẻ sẽ không biết cất cái gì và cất ở đâu, vì ngôn ngữ của trẻ đang trong quá trình học hỏi. Khi trẻ chưa làm được, hãy cầm tay và giúp đỡ trẻ. Trẻ sẽ ghi nhớ và làm theo khi bạn lặp lại yêu cầu.

Theo khoa học tâm lý, trẻ em rất nhạy cảm và không tiếp thu giáo dục theo kiểu giáo điều. Trẻ chỉ ghi nhớ và chấp nhận những gì được lặp đi lặp lại. Nếu trẻ mắc lỗi, việc quát mắng hay đánh đập sẽ chỉ khiến trẻ vâng lời trong chốc lát rồi nhanh chóng quên đi, hoặc có thể phản kháng bằng cách khóc lóc và trở nên bướng bỉnh hơn. Tiến sĩ Martin J. Drell khuyên các bậc phụ huynh rằng sau khi răn dạy, hãy để trẻ "tự suy nghĩ" trong 5 phút, sau đó hãy an ủi và giải thích lại cho trẻ về hành vi sai trái của mình. Sự kiên nhẫn và lặp lại phương pháp này sẽ giúp trẻ ghi nhớ dần dần.

Tuy nhiên, nhiều bậc phụ huynh không thể kiềm chế cảm xúc khi nhìn thấy nước mắt của trẻ, vì vậy họ thường ôm chặt trẻ ngay sau khi mắng. Hành động này sẽ vô tình xóa bỏ những nỗ lực dạy dỗ trước đó. Việc không kiên nhẫn và thỏa hiệp với trẻ khi thấy con khóc chỉ làm cho trẻ tiếp tục sai và không sợ khi bị nhắc nhở lần sau.

Dạy con là một hành trình dài mà trong đó cha mẹ giữ vai trò hướng dẫn con đến những chân trời mới và khám phá cuộc sống. Tính cách của trẻ phụ thuộc nhiều vào phương pháp giáo dục của cha mẹ. Trong quá trình này, có thể các bậc phụ huynh sẽ trải qua những lúc nóng giận vì con cái nghịch ngợm, không vâng lời, hay thường xuyên đòi hỏi quá mức. Nhiều phụ huynh vì không kiểm soát được cảm xúc mà có những hành động như la mắng, quát tháo hoặc thậm chí đánh con. Tuy nhiên, những hành động này có thể gây ra hậu quả nghiêm trọng. Do đó, cha mẹ nên rèn luyện tính kiên nhẫn khi nuôi dạy con để tránh gây tổn thương cho trẻ, đồng thời cần học cách trở thành bạn của con để hiểu rõ hơn về tâm lý của trẻ.

Các phương pháp dạy dỗ cần được điều chỉnh theo từng độ tuổi. Đối với trẻ nhỏ đang trong giai đoạn tập đi, không thể yêu cầu quá nhiều. Ngược lại, với những trẻ lớn hơn, cần giảng giải rõ ràng về đúng - sai, tốt - xấu hay những việc nên làm và không nên làm. Qua thời gian, trẻ sẽ dần hình thành thói quen và tính cách; nếu trẻ chưa làm được, cha mẹ cần kiên nhẫn lặp lại cả về lời nói và hành động để trẻ có thể tiếp thu và trưởng thành hơn.

Hành vi của cha mẹ là sự phản ánh rõ ràng nhất về lòng tin mà trẻ có đối với họ. Những điều mà người khác thực sự tin tưởng được thể hiện qua hành động. Ví dụ, nếu cha mẹ luôn nói với con rằng việc đọc sách rất quan trọng nhưng lại dành cả ngày để lướt điện thoại hoặc xem phim thì không thể nào khiến trẻ tin tưởng được. Nhiều bậc phụ huynh khuyên con đọc sách, nhưng thực tế lại không bao giờ mở một cuốn sách nào ở nhà.

Khi trẻ chơi điện thoại, cha mẹ có thể nổi giận và quát mắng, trong khi chính họ lại không ngừng sử dụng điện thoại. Cha mẹ khuyên trẻ nên làm điều tốt, không được nói xấu người khác, nhưng chính mình lại thích đưa ra những bình luận không trách nhiệm về vấn đề của người khác. Nếu cha mẹ không làm gương, hiệu quả giáo dục sẽ bị giảm sút nghiêm trọng, thậm chí có thể trở thành vô nghĩa.

Trong cuộc sống hàng ngày, hành vi của cha mẹ có ảnh hưởng rất lớn đến trẻ. Một chuyên gia giáo dục đã từng nói: “Đôi mắt trẻ em giống như một chiếc máy ảnh, còn bộ não như một chiếc máy ghi âm, mọi lời nói và hành động của cha mẹ sẽ được khắc sâu vào trái tim chúng”. Trẻ học hỏi rất nhanh, nếu thấy bố mẹ nói bậy, trẻ sẽ học theo. Ngược lại, nếu bạn luôn gọn gàng, ngăn nắp, trẻ cũng sẽ ghi nhớ và làm theo. Hãy hành xử một cách văn minh, trả lời trẻ một cách lịch sự và tôn trọng, giống như bạn đối xử với người lớn. Điều này có thể khó khăn, nhưng đừng bỏ qua bất cứ yêu cầu nào của trẻ hay cố gắng giao tiếp với trẻ. Câu nói "Làm theo lời mẹ, chứ đừng làm theo mẹ" nên được gạch bỏ khi bạn đang giáo dục con.

Kỹ năng giao tiếp đóng vai trò rất quan trọng trong cuộc sống. Nhiều người nghĩ rằng chỉ cần nói năng khéo léo là đủ để giao tiếp hiệu quả. Tuy nhiên, ngoài khả năng diễn đạt, để giao tiếp tốt, bạn cần kỹ năng lắng nghe người khác. Người biết nói tạo được ấn tượng tốt, nhưng người biết lắng nghe lại mang đến sự gần gũi và thân thiện. Nhưng lắng nghe như thế nào cho đúng thì đó là cả một nghệ thuật. Kiên nhẫn lắng nghe không chỉ thể hiện sự đồng cảm mà còn giúp tăng cường sự thấu hiểu, tạo ấn tượng tích cực với mọi người, đặc biệt là với trẻ em. Trước khi đưa ra bất kỳ nhận xét nào khi trẻ không nghe lời, bạn cần phải cân nhắc kỹ và lắng nghe ý kiến của trẻ.

Khi trẻ bướng bỉnh và không chịu nghe lời, cha mẹ không nên vội vàng cáu gắt hay tranh luận ngay lập tức, vì điều này chỉ làm tình hình tồi tệ hơn. Bí quyết tốt nhất để dạy con nghe lời là lắng nghe và trò chuyện nhẹ nhàng với trẻ. Trong quá trình trò chuyện, hãy chú ý quan sát và tìm hiểu nguyên nhân đằng sau hành động của trẻ. Hãy nhớ, kiên nhẫn chính là chìa khóa để quản lý tình huống.

Tất cả cha mẹ đều có xu hướng lo lắng cho sự an toàn của con cái. Tuy nhiên, nếu nỗi lo này trở nên quá mức, nó có thể cản trở sự phát triển tự nhiên của trẻ. Bạn có thể ngăn không cho con tham gia vào các hoạt động thể chất có thể gây nguy hiểm. Bạn có thể cho rằng những hoạt động như bơi, cưỡi ngựa hay leo núi là quá nguy hiểm. Thậm chí, bạn còn đặt ra giới hạn về khoảng cách mà con có thể đi trong công viên. Nếu bạn luôn cấm con tham gia vào bất kỳ hoạt động nào xa nhà, bạn đang quá bao bọc trẻ. Những chuyến đi cắm trại qua đêm ở trường có thể khiến bạn lo sợ. Bạn chỉ cảm thấy yên tâm khi trẻ ở gần mình, điều này khiến trẻ không thể thoải mái vui chơi bên ngoài, ngay cả trong những khu vực an toàn.

Sự tự lập là một phần quan trọng của cuộc sống độc lập, giúp trẻ tự chịu trách nhiệm cho bản thân. Dạy trẻ tự lập từ khi còn nhỏ là điều cần thiết. Trẻ có tính tự lập sẽ có khả năng tự hoàn thành mọi công việc mà không phải dựa dẫm vào người khác. Vì vậy, cha mẹ nên thực hiện điều này càng sớm càng tốt. Dù trẻ còn nhỏ, hãy dạy chúng về sự tự lập, đừng để tình thương khiến bạn bao bọc quá mức. Hãy hướng dẫn trẻ cách đối mặt với khó khăn, đó mới chính là phương pháp dạy đúng.

Giữ lời hứa là một đức tính quý giá trong cuộc sống. Khi đã hứa, bạn cần phải thực hiện, nếu không sẽ phải đối mặt với những hậu quả không mong muốn. Có thể khẳng định rằng, giữ lời hứa là một trong những thử thách lớn nhất của con người. Trước khi đưa ra một lời hứa, bạn cần suy nghĩ thật kỹ để xem mình có khả năng thực hiện hay không. Nếu không thể, bạn không nên trốn tránh hay đổ lỗi cho người khác. Việc giữ lời hứa không chỉ thể hiện bạn là người đáng tin cậy, mà còn cho thấy bạn xứng đáng được giao phó trách nhiệm. Nếu bạn không giữ lời hứa, người khác sẽ không chỉ mất niềm tin vào bạn mà còn có thể xa lánh bạn.

Trẻ em như những tờ giấy trắng, vì vậy chúng có khả năng ghi nhớ rất tốt những gì cha mẹ hứa hẹn. Có thể, những lời hứa như “chiều mẹ sẽ đón sớm” hoặc “học ngoan, cuối tuần bố sẽ dẫn đi sở thú” có thể nhanh chóng bị quên lãng. Tuy nhiên, đối với trẻ, đó là động lực để chúng hoàn thành những gì đã giao ước và háo hức mong chờ lời hứa được thực hiện. Khi cha mẹ thất hứa vì lý do nào đó, điều này không chỉ làm trẻ trở nên nũng nịu mà còn dần dần hình thành tính cách không tin tưởng vào người khác và không trân trọng lời hứa. Nếu bạn đã hứa sẽ làm một việc gì đó cho trẻ, hãy cố gắng thu xếp để thực hiện lời hứa. Nếu có việc gì cấp bách không thể trì hoãn, hãy xin lỗi trẻ và hứa sẽ thực hiện vào dịp khác.

Kỹ năng giao tiếp chưa phát triển đầy đủ có thể dẫn đến nhiều vấn đề tâm lý nghiêm trọng. Ngược lại, nếu bạn phát triển kỹ năng giao tiếp một cách hiệu quả, chất lượng cuộc sống sẽ được nâng cao. Giao tiếp tốt giúp mọi người nhận thức và yêu cầu những gì họ cần, từ đó tăng cường sự tự tin. Khi tự tin vào khả năng của bản thân, nguy cơ bạo lực, bắt nạt và hành vi tự hủy hoại sẽ giảm đi. Ví dụ, một đứa trẻ mới biết đi không thể diễn đạt nhu cầu của mình có thể dẫn đến những cơn giận dữ hay ăn vạ. Một trẻ nhỏ không giao tiếp hiệu quả có thể cảm thấy bực bội. Tương tự, khi một thanh thiếu niên không thể diễn đạt rõ ràng, sự phẫn nộ có thể nảy sinh. Và nếu người lớn không thể làm rõ nhu cầu của mình, cuộc sống của họ có thể gặp khó khăn.

Bạn nên thường xuyên trò chuyện với trẻ, từ đó hiểu ngôn ngữ của chúng. Khi giao tiếp, hãy sử dụng những câu ngắn gọn, dễ hiểu để trẻ dễ dàng nắm bắt ý của bạn. Hãy nói với âm lượng vừa phải, tránh la lớn khiến trẻ bị hoảng sợ. Bên cạnh đó, sử dụng cử chỉ và hành động cũng là cách hiệu quả để giao tiếp với trẻ, đây là điều mà cha mẹ nên chú trọng để phát triển khả năng ngôn ngữ của bé.

Khen ngợi trẻ là một việc rất quan trọng mà các bậc phụ huynh cần chú ý. Hãy tận dụng lời khen một cách triệt để, bởi vì chúng có giá trị hơn rất nhiều so với những phần thưởng khác. Những lời khen chân thành sẽ tạo động lực cho trẻ phát huy những điểm mạnh và cải thiện những điểm yếu. Trẻ em rất thích được nghe về sự tuyệt vời của mình và cảm nhận sự tự hào từ cha mẹ. Lời khen ngợi được xem như phần thưởng. Ý thức tích cực về bản thân là một trong những món quà quý giá nhất mà phụ huynh có thể dành cho con cái. Trẻ có lòng tự trọng cao sẽ cảm thấy được yêu thương, có khả năng và hạnh phúc.

Do đó, lời khen ngợi cũng giúp phát triển kỹ năng sống cho trẻ. Khen ngợi giúp trẻ nhận biết những hành vi nào được chấp nhận và hành vi nào không. Hơn nữa, lời khen còn là phương pháp đơn giản giúp phụ huynh dạy kỹ năng sống cho con, đồng thời khích lệ trẻ tiếp tục phát triển bản thân. Khen ngợi tạo động lực để trẻ làm tốt hơn nữa, vì trẻ cũng như người lớn, đều mong muốn nhận được phản hồi tích cực từ người khác. Khi được khen, trẻ cảm thấy hào hứng và muốn thực hiện những hành vi đó lần sau.

Giao tiếp bằng mắt là một kỹ năng quan trọng mà mọi người nên phát triển, vì nó mang lại nhiều lợi ích. Khi bạn thường xuyên giao tiếp bằng mắt, không chỉ khiến bạn trở nên thu hút hơn trong mắt người khác mà còn nâng cao chất lượng tương tác. Giao tiếp bằng mắt thể hiện sự gần gũi trong cuộc trò chuyện, giúp người đối diện có cái nhìn tích cực hơn và cảm thấy được kết nối. Theo các nhà xã hội học, con người hiện đại rất khao khát sự chú ý; mặc dù đang “kết nối” nhưng họ vẫn mong muốn có những cuộc gặp mặt trực tiếp và một người thực sự lắng nghe họ. Bên cạnh việc đưa ra “phản ứng ủng hộ” như gật đầu hay sử dụng các từ công nhận như “ừm” và “ờ”, giao tiếp bằng mắt cũng là một hình thức công nhận thông tin rất quan trọng, cho thấy bạn chú ý đến những gì người khác đang nói.

Giao tiếp bằng mắt càng trở nên quan trọng hơn khi trò chuyện với trẻ. Bạn nên ngồi thấp hơn hoặc bế trẻ lên để trẻ có thể nhìn thấy mắt bạn, từ đó bé sẽ chú ý hơn đến lời nói của bạn. Trẻ sẽ dễ dàng vâng lời hơn khi bạn yêu cầu điều gì như tắt tivi khi đến giờ ngủ, cất đồ chơi vào đúng chỗ hay nhắc nhở bé tắt đèn đi ngủ sớm. Các bậc phụ huynh sẽ sớm nhận ra rằng quát mắng từ trên cao hay từ xa sẽ không mang lại hiệu quả, hãy đứng ở tầm mắt trẻ và trò chuyện một cách chân thành nhất.