10 bí quyết nâng cao trí thông minh cảm xúc để đạt hạnh phúc và thành công hơn

Trí thông minh cảm xúc là khả năng nhận biết và kiểm soát cảm giác và cảm xúc của bản thân cũng như của người khác, từ đó dẫn dắt suy nghĩ và hành động một cách hiệu quả.

Định nghĩa này được đưa ra bởi Peter Salovey và John D.Mayer – được coi là những người tiên phong trong lĩnh vực trí thông minh cảm xúc (EQ).

Theo Steven J.Stein – CEO của Multi-Health System (MHS), việc nhận biết và kiểm soát cảm xúc là một yếu tố quan trọng để đạt được thành công trong cuộc sống cá nhân cũng như trong công việc.

Chuyên gia tâm lý cũng nhấn mạnh rằng, chúng ta có thể tự nâng cao trí thông minh cảm xúc của mình bằng cách thực hành trong cuộc sống hàng ngày.

“Thực hành và nhận phản hồi từ những người có kinh nghiệm là cách tốt nhất để cải thiện trí thông minh cảm xúc của chúng ta. Nhờ đó, chúng ta có thể tự điều chỉnh hành vi và hiểu biết sâu hơn về cảm xúc của mình cũng như người khác,” Stein chia sẻ trong cuốn sách 'Trí thông minh cảm xúc'.

Trong tác phẩm đó, Stein phân tích về các phương pháp ảnh hưởng đến trí thông minh cảm xúc, giúp bạn tạo ra những thay đổi ban đầu và từ từ nâng cao EQ của bản thân. Mỗi phương pháp mà chuyên gia đề xuất mang lại giá trị khác nhau, từ việc giúp bạn nhận thức và kiểm soát bản thân tốt hơn để sử dụng hiệu quả nguồn lực nội tại của mình, đến việc thấu hiểu người khác và xây dựng các mối quan hệ tốt...

Tùy thuộc vào nhu cầu hiện tại của bạn, bạn có thể đặt mức độ ưu tiên trong kế hoạch rèn luyện và nâng cao trí thông minh cảm xúc của bản thân dựa trên các hướng dẫn dưới đây của tiến sĩ Steven J.Stein.

1. Nhận biết bản thân tốt hơn

Một trong những lĩnh vực cơ bản của trí thông minh cảm xúc là nhận biết bản thân. Theo nhiều cách, đây là nền tảng của tất cả các khía cạnh khác. Để nhận biết được cảm xúc của người khác, bạn phải nhận biết được cảm xúc của chính mình đã.

Bạn có thể nhận biết tốt hơn về cảm xúc của bản thân thông qua các phương pháp như thiền hoặc chánh niệm. Bằng cách tham gia khóa học, thảo luận với một nhóm, hoặc thuê một người hướng dẫn, bạn có thể áp dụng những kỹ năng này để nhận biết tốt hơn về cơ thể, cảm xúc, và suy nghĩ của bản thân.

Một cách khác để nhận biết bản thân tốt hơn là ghi chép vào sổ tay cảm xúc của mình qua nhiều thời kỳ khác nhau. Bằng cách mở rộng vốn từ vựng cảm xúc và sử dụng chúng để diễn đạt những suy nghĩ ở các thời điểm khác nhau trong ngày, bạn sẽ chú ý hơn đến cảm xúc của mình.

Hãy tập trung vào cường độ của cảm xúc. Đánh giá cảm xúc từ 1 đến 10. Bạn càng định rõ hơn, bạn càng dễ dàng kiểm soát và thay đổi chúng.

2. Bộc lộ suy nghĩ, cảm xúc và niềm tin

Biết cách bộc lộ cảm xúc thường giúp bạn quản lý chúng. Bạn có thể giữ tất cả mọi thứ cho riêng mình, nhưng điều này có thể làm cuộc sống trở nên cô đơn hơn. Không ai có thể hiểu bạn, và bạn cũng không thể hiểu bất kỳ ai. Mọi người đều muốn có một mối quan hệ thân thiết với một số người mà họ tin tưởng.

Ngược lại, bạn cũng không nên quá mở lòng với mọi người về suy nghĩ, cảm xúc và niềm tin của mình. Không phải ai cũng quan tâm đến bạn, và có người có thể cảm thấy khó chịu với sự bộc lộ của bạn.

Hãy nhắm vào sự quyết đoán, là cách để chia sẻ cảm xúc, suy nghĩ và niềm tin một cách phù hợp. Hãy để những người phù hợp biết quan điểm của bạn vào thời điểm thích hợp.

3. Khám phá đam mê nội tại

Mỗi ngày, mọi người thường đi làm công việc họ phải làm, nhưng ít ai thực sự yêu thích công việc đó. Rất nhiều người cảm thấy như bị mắc kẹt trong công việc hiện tại của họ. Tuy nhiên, ít ai có thể tự mình tìm ra cách để thay đổi và đi theo đuổi đam mê của mình. Thường thì, người ta dừng lại ở nơi họ đang đứng vì tiền bạc và cơ hội.

Một số người dám đấu tranh để làm công việc mà họ thực sự đam mê. Mỗi người đều có đam mê riêng, nhưng không phải ai cũng biết nhận ra. Có người sẵn sàng hy sinh để theo đuổi ước mơ của mình, dù đối mặt với khó khăn. Đôi khi không dễ dàng để có được công việc mình yêu thích, nhưng nếu bạn biết cách chuẩn bị, mọi thứ sẽ trở nên dễ dàng hơn.

4. Biết được điểm mạnh và điểm yếu của bản thân

Đối với một số người, họ tự tin rằng mình biết tất cả, trong khi những người khác thường tự ti và đánh giá thấp bản thân. Quan trọng là bạn phải biết chính xác điểm mạnh và điểm yếu của mình. Sự hiểu biết về bản thân sẽ giúp bạn đưa ra những quyết định đúng đắn hơn trong cuộc sống. Hãy tập trung vào những điểm mạnh của mình để có cuộc sống trọn vẹn hơn.

Tập trung quá nhiều vào điểm yếu sẽ ngăn cản bạn tiến xa hơn trong cuộc sống, trừ khi nó ảnh hưởng đến bạn một cách nghiêm trọng.

Thường thì, khi phải đưa ra quyết định, chúng ta nhận được sự chỉ dẫn từ trái tim hơn là từ lý trí. Mọi người thường được cảm xúc dẫn lối, nhưng chỉ có một số ít thực sự lắng nghe.

5. Đứng trên góc nhìn của người khác

Đồng cảm là một trạng thái cảm xúc mạnh mẽ và quan trọng. Các nhân vật nổi tiếng như Bill Clinton, Công nương Diana, hay Oprah Winfrey đều có khả năng đồng cảm.

Học cách nâng cao kỹ năng đồng cảm giúp chúng ta gần gũi hơn với người khác, giúp ta nhận được sự trợ giúp khi cần, và giảm thiểu gánh nặng trong tương lai. Khi bạn thể hiện sự hiểu biết đối với người khác, bạn nhận được sự tôn trọng từ họ. Hãy chứng tỏ rằng bạn không chỉ quan tâm đến bản thân mình.

Cách đầu tiên để học đồng cảm là chú ý đến người khác hơn. Hãy lắng nghe cẩn thận khi giao tiếp với họ và tập trung vào những gì họ muốn truyền đạt. Việc nắm bắt câu chuyện và quan tâm đến người khác sẽ giúp ta trở nên đồng cảm hơn.

6. Quản lý cảm xúc của người khác

Khả năng quản lý cảm xúc của người khác là một kỹ năng ấn tượng. Bạn có thể thấy những lãnh đạo giỏi biết làm thế nào để làm dịu một tình hình căng thẳng. Một ví dụ rõ ràng là thị trưởng Rudy Giuliani của New York trong thời điểm hậu 11/9. Ông đã làm việc chăm chỉ để giữ cho tình hình bình thường và làm dịu sự lo lắng của người dân, mặc dù không ai có câu trả lời chính xác cho tình huống đó.

Mặt khác, đã có nhiều người không biết làm thế nào để giải quyết vấn đề cảm xúc của người khác. Hãy nghĩ đến những thời điểm khủng hoảng khi các CEO phải đối mặt với truyền thông mà không có sự chuẩn bị kỹ lưỡng. Sử dụng ngôn ngữ cơ thể sai lầm, biểu cảm giọng điệu không đúng, hoặc tránh né câu hỏi có thể khiến khán giả cảm thấy tức giận hoặc thất vọng hơn.

Quản lý cảm xúc của người khác bao gồm hai bước. Bạn chỉ cần tuân theo các bước sau:

Nâng cao sự đồng cảm của bản thân

Hãy đặt mình vào hoàn cảnh của người khác, cảm nhận họ đang trải qua nỗi đau, niềm vui, hy vọng hoặc nỗi sợ hãi. Một cách tiếp cận là đặt câu hỏi cho họ. Cố gắng hiểu thông qua việc hỏi và quan sát. Họ có thích thể thao không? Sở thích hoặc hoạt động yêu thích của họ là gì? Họ thích ăn gì? Điều gì khiến họ vui hoặc buồn?

Đáp lại người khác theo cách mà bạn mong muốn để xoa dịu nỗi đau

Quản lý cảm xúc của người khác đòi hỏi một số kỹ năng nhất định. Đầu tiên, bạn cần xác định mục tiêu mà bạn muốn hướng đối phương đến. Bạn muốn làm họ vui vẻ, yên bình, cảnh giác hay tập trung? Sau khi quyết định điều mà bạn muốn họ cảm nhận, bước tiếp theo là hiểu cách dẫn họ đến mục tiêu đó.

Hãy nhớ lại cảm giác khi bạn nghe một bài diễn thuyết đầy cảm hứng, hoặc xem một bộ phim thực sự làm bạn rung động. Những trải nghiệm mạnh mẽ thường được tạo ra từ sự kích thích các cảm xúc, mà diễn giả hoặc đạo diễn mong muốn bạn trải qua. Bạn cũng có thể tạo ra mô hình này bằng cách thiết lập một mục tiêu rõ ràng hoặc thông báo cho người khác biết bạn muốn đạt được điều gì.

Ví dụ:

• Chúng ta cần giữ bình tĩnh khi đối mặt với tình huống này.
• Là một gia đình, chúng ta phải nhận thức rõ những gì đang diễn ra.
• Có một số vấn đề xấu đang xảy ra, và chúng ta phải tỉnh táo đối diện với chúng.

Tiếp theo, bạn có thể xây dựng mục tiêu bằng cách sử dụng câu chuyện hoặc ví dụ. Bạn cần truyền đạt rằng cả bạn và họ đều trên cùng một thuyền, và việc hợp tác sẽ mang lại lợi ích cho cả hai. Bằng sự kiên nhẫn trong thái độ, cử chỉ, giọng điệu và thông điệp, bạn có thể tạo ra ảnh hưởng mạnh mẽ, đưa cảm xúc của đối phương đến gần hơn với nơi bạn muốn họ đạt được.

7. Chịu trách nhiệm xã hội

Chịu trách nhiệm xã hội là một trong những mức độ cao nhất của trải nghiệm cảm xúc. Điều này thể hiện sự quan tâm của bạn đến cộng đồng xung quanh, đặc biệt là đối với những người gặp khó khăn. Trách nhiệm xã hội không chỉ là vấn đề cá nhân - mà là việc bạn có thể đóng góp để giúp đỡ người khác.

Trách nhiệm xã hội có nhiều mức độ:

• Ở mức đơn giản, bạn có thể quyên góp tiền cho các tổ chức từ thiện hoặc những dự án xã hội. Dù bạn muốn đóng góp như thế nào trong trách nhiệm xã hội, đây là bước đầu tiên quan trọng.
• Ở mức tiếp theo, bạn hỗ trợ tổ chức gây quỹ. Bạn có thể kêu gọi sự giúp đỡ từ bạn bè, người thân, hàng xóm hoặc đồng nghiệp. Tham gia các sự kiện gây quỹ như chạy bộ, đi bộ, nấu ăn hoặc đạp xe.
• Trách nhiệm xã hội đích thực đòi hỏi bạn tự mình hành động vì một ý tưởng cao cả. Hãy tìm cách giúp đỡ những người khó khăn. Bắt đầu bằng việc xác định lý tưởng quan trọng với bạn nhất. Bạn có thể quan tâm đến vấn đề bạo lực gia đình, vô gia cư, cung cấp thực phẩm từ thiện, chăm sóc người già ...

Sau khi xác định lý tưởng bạn muốn ủng hộ, hãy suy nghĩ về cách thức góp phần tốt nhất. Bạn có thể tham gia phục vụ cùng tổ chức, đăng ký làm tình nguyện viên, hoặc tham gia vào các hoạt động tương tự.

8. Kiểm soát cơn bốc đồng của bản thân

Quản lý cảm xúc của bản thân, đặc biệt là cơn bốc đồng, đóng vai trò quan trọng như một phần của trí thông minh cảm xúc (bên cạnh việc nhận biết và kiểm soát cảm xúc cá nhân cũng như của người khác). Thông qua việc nhận thức cảm xúc của mình, bạn sẽ sẵn sàng hơn cho việc kiểm soát cảm xúc của mình.

Có 3 cách cơ bản để kiểm soát cơn bốc đồng:

• Thay đổi tư duy: Khi cảm thấy khó kiểm soát cơn bốc đồng, hãy nhanh chóng thực hiện việc thay đổi tư duy. Chuyển hướng suy nghĩ bằng cách đếm từ một đến mười hoặc tập trung vào các ý tưởng đã chuẩn bị sẵn từ trước. Bạn có thể rèn luyện khả năng tự thay đổi suy nghĩ, hoặc chuyển qua những chủ đề nhanh chóng như thời tiết, bữa sáng, kế hoạch du lịch, dự án đang tiến hành hoặc bất kỳ sự kiện nào khác.

+ Tại sao tôi phải lo lắng về vấn đề hoặc sự kiện này?

+ Việc tập trung vào vấn đề này có giúp ích gì cho tôi không?

+ Tôi có thể suy nghĩ về điều gì khác không?

+ Vậy suy nghĩ về điều gì sẽ tốt hơn?

• Đối mặt với thách thức: Chiến lược đối mặt yêu cầu bạn sử dụng những suy nghĩ sẵn có để đối mặt với tình huống. Những suy nghĩ này có thể bao gồm:

+ Tôi có khả năng điều chỉnh suy nghĩ của mình.

+ Tôi chỉ cần thả lỏng một chút.

+ Hãy suy nghĩ kỹ lại.

+ Tôi không cần phải trả lời ngay lập tức.

+ Tôi có thể tìm ra giải pháp thay thế.

Những kỹ thuật đã đề cập ở trên có thể giúp bạn thành công trong việc đối mặt với những tình huống căng thẳng nếu bạn sẵn sàng dành thời gian luyện tập trước. Việc thực hiện các kỹ thuật mà không có sự chuẩn bị trước sẽ không mang lại kết quả. Lập kế hoạch và luyện tập sẽ giúp bạn tự tin hơn khi đối mặt với những suy nghĩ, lời nói và hành động bất ngờ.

Các kỹ năng trên hiệu quả với cơn bốc đồng ở mức trung bình. Nếu bạn gặp vấn đề về rối loạn tăng động giảm chú ý, bạn cần phải áp dụng những giải pháp mạnh mẽ hơn. Nên tìm sự tư vấn từ các chuyên gia tâm lý hoặc tâm thần có kinh nghiệm khi bạn hoặc người thân gặp vấn đề khó tập trung.

9. Trở nên linh hoạt hơn

Hầu hết mọi người đều có các thói quen và cách làm việc hàng ngày đã quen thuộc. Điều này cần thiết để hoạt động hiệu quả, nhưng đôi khi cũng dẫn đến việc mất khả năng thích ứng linh hoạt. Quá cứng nhắc có thể khiến bạn bỏ lỡ cơ hội và tụt hậu trong việc giải quyết vấn đề cá nhân và công việc.

Người thông minh về cảm xúc biết khi nào nên tiếp tục và khi nào cần thay đổi trạng thái cảm xúc. Họ có khả năng điều chỉnh cần thiết khi cần.

Nếu bạn gặp khó khăn trong việc thay đổi, hãy nghĩ về những kết quả có thể xảy ra. Nếu giữ nguyên hiện trạng thì sao? Ngược lại, nếu chấp nhận thay đổi thì sao? Thay đổi là một phần quan trọng của sự phát triển.

10. Hãy tận hưởng hạnh phúc

Bạn cảm thấy hạnh phúc như thế nào? Từ 1 đến 10, bạn đánh giá bao nhiêu, 5 hay cao hơn? Có phải là 9 không?

9. Hãy tìm kiếm hạnh phúc

Hạnh phúc (hạnh phúc thực sự, như dòng chảy ấm áp, đều đặn lan tỏa trong cơ thể bạn) bắt nguồn từ bên trong. Người điều chỉnh được cảm xúc sẽ thức dậy với tâm trạng sảng khoái. Dù gặp khó khăn trong ngày, họ vẫn giữ được một mức độ hạnh phúc nhất định cho bản thân. Hạnh phúc là nguồn động viên giúp ta vượt qua khó khăn và làm sáng suốt tâm trí.

Người thông minh về cảm xúc biết khi nào nên vui, buồn, hào hứng, hoặc lo lắng. Họ hiểu rằng hạnh phúc và buồn rầu đều là phần của cuộc sống, và có thể kiểm soát được.

Con người thích ở bên cạnh những người hạnh phúc. Lãnh đạo hạnh phúc có đội nhân viên hạnh phúc. Sự hạnh phúc mang lại nhiều lợi ích và kéo dài tuổi thọ.

Rất ít người biết cách quản lý hạnh phúc của mình. Hạnh phúc thực sự đến khi ta cho đi và lan truyền hạnh phúc cho người khác.

Hãy nhớ rằng, khi bạn phát triển trí thông minh cảm xúc, bạn không chỉ chia sẻ hạnh phúc mà còn nhận được những khoảnh khắc vô giá.