Buzz
2010, 10 năm đã trôi qua, các phương tiện liên lạc của hội 'bà tám' cũng dần thay đổi, trở nên 'kỹ thuật số và hiện đại hóa' hơn!
'Nhìn lại những điều buồn vui trong tháng năm,
Một cuộc đời có bao nhiêu kỷ niệm 10 năm?'
***
2010, có vẻ như mới chỉ là hôm qua, nhưng thực tế, nó đã trở thành quá khứ, và hiện tại là kết quả của 10 năm! Mười năm có vẻ không dài, nhưng cũng không phải ngắn, bởi cuộc sống có bao nhiêu lần 10 năm?
Năm 2010, Yahoo vẫn hưởng ứng, mọi người vẫn nồng nhiệt 'buzz' cho bạn bè mỗi khi online, hoặc nhắn tin SMS bằng chiếc điện thoại Nokia 1280 đen trắng huyền thoại.
2020, Facebook, Instagram, Zalo... nổi lên, đi kèm là những tên tuổi như Google Classroom, Microsoft Teams, Zoom Meeting, Skype... phục vụ cho học và làm việc online trong đại dịch Covid.
10 năm trôi qua nhanh như cơn gió, nhìn lại thấy không ít thứ quen thuộc đã phai nhạt, là những trào lưu ngày xưa giờ chỉ còn là kí ức. Không rõ từ khi nào, chỉ khi nhìn lại mọi người mới nhận ra có những người bạn lâu không nhắn tin, có những trang web chẳng còn hoạt động, hay những 'tượng đài' công nghệ đã từng được 'ghiền' giờ đã bị 'khai tử'...
2010 - 2020, khoảng thời gian đó đủ để thói quen liên lạc của hội 'bà tám' trải qua sự đổi mới, trở nên 'kỹ thuật số và hiện đại hóa' hơn rất nhiều!
Thời điểm ấy, mạng xã hội vẫn còn là một khái niệm mơ hồ. Facebook xuất hiện tại Việt Nam vào năm 2006 nhưng vẫn chưa phủ sóng rộng vì chưa đủ hấp dẫn với giới trẻ.
Vì vậy, mọi người vẫn trung thành với cộng đồng của mình và liên lạc qua các ứng dụng, trang web như Zingme, Ola, các Diễn đàn nổi tiếng (VOZ, Webtretho, Truongton.net, Tinhte.vn, Vforum, Otofun.net, Yeuamnhac.com, Dienanh.net...).
Zingme ra mắt vào tháng 9/2009 và nhanh chóng trở thành địa điểm yêu thích với nền tảng vững chắc. Đến tháng 11/2010, Zing Me vượt lên trở thành mạng xã hội Việt có số người sử dụng cao nhất với khoảng 3,4 triệu bình luận, 1 triệu hình ảnh được chia sẻ, gần 15.000 blog mỗi ngày.
Zingme cho phép người dùng tùy chỉnh giao diện trang cá nhân giống như việc tạo blog.
Diễn đàn thời kỳ 2010 - 2012 vẫn rực rỡ. Xuất hiện mạnh mẽ từ những năm 2005 - 2006, các diễn đàn như 5giay, Ttvnol, Tinhte, Webtretho, Yeuamnhac thu hút hàng triệu thành viên. Đến 2007-2008, nhiều thương hiệu đổ về diễn đàn như một nơi màu mỡ để truyền đạt thông điệp. Có nhiều chiến dịch ấn tượng như của Nescafe và Honda được triển khai trên diễn đàn...
Yeuamnhac từng là diễn đàn nổi tiếng dành cho những người yêu nhạc.
Khi nhắc đến các phương tiện liên lạc của thế hệ 8x và đầu 9x, không thể không nhắc đến Ola. Ra đời năm 2007, Ola phát triển mạnh vào khoảng 2010 - 2011 với nhiều tính năng độc đáo như đọc báo online, tra từ điển, chơi game, đọc truyện và chia sẻ hình ảnh, video, tâm trạng... Mặc dù không có con số cụ thể, nhưng có vẻ Ola là ứng dụng nhắn tin phổ biến thứ hai tại Việt Nam chỉ sau Yahoo!
Khi nói đến độ phủ sóng vàng trong thế giới chat chit, buôn dưa lê bán dưa chuột, có vẻ như Ola chỉ đứng sau Yahoo.
Về huyền thoại Yahoo, đã trôi qua thời kỳ hoàng kim (khoảng 2002 - 2007) khi mở máy tính là mở Yahoo đầu tiên. Tuy nhiên, trong giai đoạn 2010 - 2011, nó vẫn là một 'điểm dừng' khó lật đổ. Yahoo lúc này chẳng còn cao trào như trước, nhưng vẫn là kênh liên lạc chính với bạn bè cho nhiều người trẻ.
Yahoo - ký ức không bao giờ phai trong thế hệ 8x, 9x.
Thái Hồ Nguyên, một đứa trẻ đời đầu năm 90 ngày nay đã qua 3 chục năm nhớ lại về quá khứ đẹp đẽ với Yahoo và Blog Yahoo 360, chia sẻ: 'Blog có mấy hiệu ứng tuyết rơi, cùng với nhạc nền Mùa Đông Không Lạnh, Chuyện Tình Lan Can ngày ấy đang hot. Khoản nhạc và hình nền cho blog đã đốt cháy bao nhiêu tiền của tuổi trẻ 8x và 9x - trong đó có cả mình.
Nhớ lại thời kỳ thơ ngây, tuổi học trò đạp xe dưới ánh nắng chói chang để đến trường. Lên lớp, ai cũng muốn có nick Yahoo chất hơn. Nếu tên không hợp, chỉ còn cách là lập nick mới luôn!
Sổ lưu bút không chỉ ghi họ tên, sở thích và tâm sự, mà còn kèm theo nick Yahoo và đường link Blog Yahoo 360 với lời nhắn nhủ: 'Ra trường nhớ ghé đọc Blog của tao để biết tao sống chết như thế nào nhé các bạn'...
Trong thế giới mạng xã hội ngày ấy, có câu 'Thời gian trôi nhanh như chó chạy ngoài đồng'. Nghĩ lại thấy vừa hài vừa đúng. Yahoo và Blog Yahoo 360 giờ đã đóng, đám bạn cùng dùng blog ngày ấy giờ cũng đã trưởng thành rồi!'
Năm 2012 ghi dấu nhiều sự kiện quan trọng trong hành trình của Facebook. Tại Việt Nam, mạng xã hội này thu hút đông đảo người dùng, đặc biệt là với sự phổ biến của smartphone. Ai sở hữu chiếc Samsung Galaxy Y cảm ứng đều là 'dân chơi' đích thực. Sử dụng Facebook trên chiếc điện thoại này đơn giản và tiện lợi. Một số người thậm chí vẫn trung thành đăng nhập qua trình duyệt Opera Mini trên điện thoại.
Người ta đăng nhập Facebook qua trình duyệt Opera Mini (ảnh trái) và sử dụng chiếc điện thoại cảm ứng huyền thoại những năm đầu thập kỷ 2010s (ảnh phải).
Zalo ra mắt vào ngày 8/8/2012, 4 tháng sau khi ra phiên bản chính thức, bắt đầu thu hút sự chú ý của nhiều người. Trong 2 năm tiếp theo, ứng dụng nhắn tin - gọi điện này thu hút người dùng lớn với tính ổn định trên hạ tầng mạng Việt Nam.
Zalo, ứng dụng OTT - nhắn tin, gọi điện, ngày nay vẫn được sử dụng rộng rãi.
Zingme trong thời kỳ này vẫn thu hút đối tượng chủ yếu là game thủ. Nhà sáng lập thực hiện nhiều thay đổi để tối ưu hóa giao diện và tính năng cho người chơi game. Mặc dù chia sẻ hình ảnh và nhắn tin không nổi bật như Facebook, Instagram, Zingme vẫn giữ được sức hút riêng.
Siêu thị bạn bè, Khu vườn trên mây, Nông trại vui vẻ, Đảo Rồng, Hàng Rong... những tựa game hot hit trên Zingme mà thế hệ 9x khó quên.
'Đối với thế hệ 9x như tôi, Zingme là một bầu trời kỷ niệm. Nơi gặp gỡ, làm quen với nhiều người bạn từ khắp nơi. Có những cuộc trò chuyện vui vẻ, hợp ý, nhưng rồi cũng chẳng còn liên lạc nữa. Bây giờ nhớ lại Zingme, vẫn nhớ game Khu vườn trên mây có người luôn chăm sóc cây cỏ và tặng chậu cho mình' - Trần Hiền (Hà Đông) chia sẻ.
Forum đến năm 2014 vẫn là nơi thịnh hành. Nơi kết bạn, học hỏi kiến thức và cả... đọc chuyện thị phi. Nhiều người từ diễn đàn gặp được người đặc biệt, rồi kết thành duyên vợ chồng.
Hà Anh (Thái Nguyên), một người từng tham gia nhiều diễn đàn về điện ảnh, âm nhạc chia sẻ: 'Thanh xuân của 8x và đầu 9x có lẽ ai cũng từng trải qua những buổi hẹn hò, trò chuyện nhờ một forum bất kỳ. Chúng ta gần nhau hơn mặc dù khoảng cách địa lý chẳng hề gần. Thế giới ảo nhưng những cảm xúc, những kỷ niệm là thật, để chúng ta mỉm cười khi nhớ về, dù sau này những người bạn ấy chẳng còn bên cạnh nữa'.
Trong khoảng thời gian này, Yahoo và Ola đang trên đà suy giảm. Ola dù có phiên bản mới nhưng khó cạnh tranh với mạng xã hội mới. Yahoo chẳng khá khẩm hơn, liên tục bị đánh cắp thông tin tài khoản gây tổn thất lớn.
Yahoo từng là 'ông hoàng' trong thế giới liên lạc của giới trẻ. Nhưng tiếng 'buzz' và cửa sổ chat sẽ không bao giờ xuất hiện kể từ ngày 17/7/2018. Gần 20 năm đồng hành với thế hệ 8x, đầu 9x, Yahoo chứng kiến biết bao kí ức nhưng theo sự phát triển của công nghệ, ứng dụng này dần bị thay thế bởi (vài) chục ứng dụng mới tiện lợi, đơn giản và thú vị hơn.
Ngoài Yahoo, Forum cũng là điểm đến của đông đảo thành viên trong lĩnh vực cụ thể. Nhưng nhiều Forum từ ngôi nhộn nhịp đã trở thành đảo hoang không người, thậm chí một số đóng cửa lặng lẽ như Yahoo.
Vn-zoom chìm vào quên lãng từ 2015 dù trước đó là diễn đàn vàng với cộng đồng công nghệ. Yeuamnhac, Yeudienanh cũng mờ nhạt từng bước, đến giai đoạn 2015-2018 thậm chí đóng cửa âm thầm, không kèn không trống.
N.N - 8X cuối ở Bắc Giang, làm việc tại Sài Gòn chia sẻ kỷ niệm: 'Bài hát đang phát từ quét sai: quộc quai quét chấm sơn hải chấm in pho. Chúc các bạn nghe nhạc vui vẻ. Ngày xưa cứ ra net ngồi 3k/h kiểu gì cũng vào trang này nghe nhạc.
Sau đó quen 1 bạn qua thread kết bạn 4 phương ở Forum, rồi 'ét' nick Yahoo nhau nữa. Ngày ấy kiểu ngại ngùng không nói ra nhưng đứa nào cũng chỉ đợi đối phương online là nhảy và Buzz loạn xạ, kể chuyện xàm xí mà vui quá. Nhưng giờ người ta đã có 2 đứa nhỏ rồi, nhớ lại chỉ thấy hoài niệm, có chút tiếc nuối và cay đắng. Nếu mạnh dạn hơn, xóa bỏ khoảng cách địa lý giờ đây mọi người ôm con mình rồi.'
Facebook, Instagram giai đoạn này trở thành kênh liên lạc chủ đạo của giới trẻ. Theo thống kê, số người dùng Facebook ở Việt Nam năm 2018 tăng nhanh, đạt vị trí thứ 7 với 58 triệu người dùng, tăng 5% trong quý đầu năm và 16% so với năm 2017. Không chỉ thuộc về người trẻ, Facebook ngày càng thu hút nhiều người cao tuổi.
Zalo đạt 80 triệu người dùng vào tháng 8/2018. Theo khảo sát của Vinaresearch, Zalo có độ nhận biết thứ 2 (94,3%), chỉ sau Facebook. Trung bình cứ 100 người thì có khoảng 87 người có tài khoản Zalo. Instagram - mạng xã hội chia sẻ hình ảnh có khoảng 5-8 triệu người dùng, 60% là nữ giới.
Thời kỳ 2019 - 2020, chứng kiến sự ra đời của nhiều mạng xã hội Việt. Đáng chú ý trong số đó là Lotus - mạng xã hội do Công ty Cổ phần VCCorp phát triển. Nơi này không chỉ có tính năng kể chuyện bằng hình ảnh, mà còn chú trọng đến format dành cho những nhà sáng tạo nội dung chuyên nghiệp...
Trong sự kiện giới thiệu mạng xã hội Lotus ngày 16/9/2019, ông Nguyễn Thế Tân, Tổng giám đốc Công ty Cổ phần VCCorp nói: 'Lotus lấy nội dung làm vương, nên chúng tôi tạo format thiết kế chuyên nghiệp cho những nhà vương. Người dùng là thượng đế. Nhà vương tạo nội dung phục vụ thượng đế!'. Chỉ sau vài tháng, Lotus đã có 1 triệu người dùng thường xuyên.
Mạng xã hội Lotus nổi bật trong chiến dịch chống dịch Covid-19 từ những ngày đầu. Fanpage Lá chắn Virus Corona là điểm sáng với thông tin nhanh, chính xác về tình hình Covid-19 tại Việt Nam và thế giới.
Năm 2019, Facebook có 45,3 triệu người dùng tại Việt Nam, con số tăng lên hơn 69 triệu tính đến cuối tháng 6/2020. Không chỉ là nơi kết nối, liên lạc, Facebook còn là nơi phát tán tin tức cực kì nhanh, nhưng tính chính xác thì... chưa được kiểm chứng.
Zalo vẫn giữ được phong độ, có lượng người dùng tương đối lớn. Nhưng cả Facebook và Zalo đều phải đối mặt với tin giả. Người dùng cần phải tỉnh táo, chọn lọc thông tin để tránh lan truyền tin giả. Zalo, với tính năng bảo mật như ẩn tin nhắn, ẩn bình luận, trở thành môi trường lý tưởng... cho việc giao tiếp ngoại tình.
Dưới tác động của Covid-19, nhiều ứng dụng học và họp trực tuyến như Google Classroom, Microsoft Teams, Zoom Meeting, Skype... trở nên phổ biến.
Sau 10 năm, hội bà tám năm 2020 đã trải qua sự thay đổi lớn so với năm 2010. Nhưng dù là xưa hay nay, thế giới ảo vẫn là nơi mang đến những cảm xúc và giá trị đặc biệt cho con người...
