10 Quan niệm sai lầm về tác hại của cần sa

Một trong những quan niệm sai lầm phổ biến về cần sa là nó hoàn toàn an toàn khi sử dụng. Tuy nhiên, chỉ vì một chất hợp pháp không có nghĩa là nó không có rủi ro. Mặc dù việc sử dụng quá liều cần sa dẫn đến tử vong là hiếm, nhưng điều đó không có nghĩa là nó không gây tác động tiêu cực. Các chủng cần sa hiện nay, đặc biệt ở các bang đã hợp pháp hóa, thường có hàm lượng tetrahydrocannabinol (THC) cao, chất này gây ra các hiệu ứng tâm lý.

Khi lượng THC cao, nhận thức sẽ bị suy giảm nghiêm trọng. Điều này đồng nghĩa với việc người lái xe dưới tác động của cần sa sẽ phản ứng chậm hơn và nguy cơ gặp tai nạn giao thông cũng tăng lên đáng kể. Một nghiên cứu cho thấy việc lái xe khi sử dụng cần sa có thể làm tăng gấp đôi tỷ lệ tai nạn nghiêm trọng. Bên cạnh đó, hút cần sa cũng gây ra các vấn đề sức khỏe tương tự như hút thuốc lá, do thành phần hóa học của khói cần sa và thuốc lá khá tương đồng. Vì vậy, bạn không thể coi cần sa là một chất hoàn toàn vô hại.

Mặc dù việc sử dụng quá liều cần sa không gây tử vong, nhưng tiêu thụ một lượng lớn vẫn có thể dẫn đến những tác dụng phụ rất khó chịu. Dưới đây là một số triệu chứng phổ biến khi dùng quá liều cần sa:

• Cảm giác lo âu hoặc hoảng sợ cực độ
• Rối loạn thần kinh, mất khả năng phân biệt thực tế
• Ảo giác (nhìn thấy hoặc nghe thấy những thứ không có thực), ảo tưởng (tin vào những điều sai lệch), hoặc cảm giác mất bản thân
• Hoang tưởng nặng
• Tăng nhịp tim, đau ngực, huyết áp cao hoặc đánh trống ngực
• Cơ thể rung, thậm chí co giật
• Da xanh xao hoặc đỏ bừng
• Đau đầu dữ dội

Thời gian kéo dài của các triệu chứng này phụ thuộc vào cách thức tiêu thụ cần sa. Tốc độ hấp thụ THC vào máu quyết định thời gian và cường độ của các hiệu ứng. Thường thì khi hút cần sa, các tác dụng kéo dài từ một đến ba giờ. Tuy nhiên, nếu dùng qua thực phẩm hay đồ uống, tác dụng có thể kéo dài lâu hơn, nhiều khi lên đến cả vài giờ đồng hồ.

Sử dụng cần sa trong thời gian mang thai có thể gây ảnh hưởng đến sự phát triển não bộ của thai nhi. Trẻ có thể gặp các vấn đề như thiếu chú ý, hành vi không kiểm soát, trí nhớ kém, đọc chữ chậm, thậm chí trầm cảm khi đến tuổi đi học. Việc sử dụng cần sa khi mang thai cũng nghiêm trọng như việc hút thuốc lá hoặc uống rượu. Vì vậy, ngay cả khi dùng cần sa vì lý do y học, cũng không được khuyến khích trong thời kỳ mang thai, thụ thai hay cho con bú. Không có mức độ sử dụng cần sa nào là an toàn trong thời kỳ thai kỳ.

Các nghiên cứu cho thấy rằng việc sử dụng cần sa khi mang thai có thể gây ra sinh non, trẻ sơ sinh nhẹ cân hoặc phải nhập viện để chăm sóc đặc biệt. Các bà mẹ sử dụng cần sa trong thai kỳ còn làm lây nhiễm THC vào sữa mẹ. Lượng THC trong sữa mẹ có thể tích tụ cao hơn gấp 8 lần so với trong máu của người mẹ nếu sử dụng cần sa kéo dài hoặc thường xuyên.

Từ năm 2012 đến 2015, cần sa vẫn là một trong những loại ma túy phổ biến nhất được lạm dụng bởi thanh thiếu niên từ 12-18 tuổi, đặc biệt là những người tìm kiếm dịch vụ điều trị công cộng ở nhiều khu vực. Trong giai đoạn 2014-2015, ở hạt Sonoma, Hoa Kỳ, trong số 344 thanh niên tham gia điều trị, có đến 244 người (chiếm 71%) đã phải điều trị chứng nghiện cần sa. Con số này đang ngày càng tăng do việc sử dụng các chất gây nghiện, trong đó có cần sa, ngày càng phổ biến hơn.

Sử dụng cần sa thường xuyên có thể dẫn đến nghiện. Theo nghiên cứu, khoảng 9% người sử dụng cần sa sẽ phát triển thành nghiện. Tỷ lệ này tăng lên 17% đối với những người bắt đầu sử dụng từ khi còn trẻ (thanh thiếu niên), và lên tới 25-50% đối với người sử dụng cần sa hàng ngày. Những người dùng cần sa lâu dài khi cố gắng cai nghiện thường gặp phải các triệu chứng như căng thẳng, mất ngủ, giảm cảm giác thèm ăn, lo âu, và cảm giác thèm thuốc.

Cần sa có thể làm giảm đáng kể khả năng phán đoán, phối hợp và phản ứng nhanh chóng của người sử dụng. Các nghiên cứu đã chỉ ra một mối quan hệ rõ ràng giữa nồng độ THC trong máu và khả năng lái xe. Sau khi sử dụng cần sa, nguy cơ tai nạn gia tăng gấp đôi. Những người lái xe có nồng độ THC cao trong máu có khả năng gây tai nạn cao hơn 3 đến 7 lần so với người không sử dụng chất gây nghiện như rượu hay ma túy.

Giống như rượu, cần sa và các sản phẩm chứa THC gây ra tình trạng say, làm giảm khả năng phán đoán và gia tăng nguy cơ mắc phải các vấn đề sức khỏe tâm thần như trầm cảm, mất ngủ và hoang tưởng. Khi cần sa kết hợp với rượu, nguy cơ sẽ còn lớn hơn so với khi sử dụng riêng lẻ. Ngoài ra, việc sử dụng cần sa thường xuyên còn làm tăng nguy cơ và/hoặc làm trầm trọng thêm các triệu chứng tâm lý ở những người mắc chứng lo âu, trầm cảm và các bệnh tâm thần khác.

Dù việc sử dụng cần sa ở người trưởng thành có thể làm suy giảm các kỹ năng vận động, khả năng tập trung và trí nhớ ngắn hạn trong thời gian say, nhưng các nghiên cứu chỉ ra rằng sự khác biệt giữa chức năng não của những người dùng thường xuyên và những người không dùng là rất nhỏ và không đáng kể. Thực tế, những kết quả này khả quan hơn rất nhiều so với những người nghiện rượu nặng hay các loại ma túy bất hợp pháp khác.

Điều này phá vỡ quan niệm sai lầm rằng cần sa, giống như rượu, có thể tiêu diệt các tế bào não. Mặc dù việc uống rượu quá mức có thể làm tổn thương các đầu tận cùng của tế bào thần kinh, gây khó khăn trong việc truyền tín hiệu giữa các tế bào, nhưng nó không giết chết tế bào não. Huyền thoại về tác hại của cần sa bắt nguồn từ một số thí nghiệm trên động vật, trong đó những thay đổi cấu trúc trong tế bào não của chúng được cho là kết quả của việc tiếp xúc với liều cao cần sa.

Cần sa là một trong những yếu tố gây tranh cãi khi nói về tác động của nó đối với các rối loạn tâm thần và rối loạn lưỡng cực. Mặc dù không phải ai sử dụng cần sa cũng gặp phải vấn đề này, nhưng một số người, đặc biệt là những ai có tiền sử tâm thần, có thể dễ dàng bị ảnh hưởng. Các yếu tố như di truyền, lịch sử lạm dụng trẻ em, chấn thương đầu hay nhiễm trùng cũng có thể góp phần làm tăng nguy cơ.

Mặc dù đa số các chuyên gia đồng ý rằng việc sử dụng cần sa không gây ra các rối loạn tâm thần hay tình trạng như rối loạn lưỡng cực, nhưng đối với những người đã có tiền sử bệnh lý, việc sử dụng cần sa có thể làm trầm trọng thêm các triệu chứng. Các nghiên cứu chỉ ra rằng cần sa là chất ma túy phổ biến nhất trong những người bị rối loạn lưỡng cực. Việc lạm dụng cần sa có thể dẫn đến những tác động tiêu cực lâu dài, nhưng ngược lại, một số nghiên cứu cũng chỉ ra rằng việc sử dụng cần sa như thuốc có thể giúp ổn định tâm trạng và làm giảm các triệu chứng trầm cảm của bệnh nhân.

Với việc cần sa ngày càng được sử dụng hợp pháp tại nhiều bang của Mỹ, nhiều người bắt đầu cho rằng nó an toàn như rượu. Hơn nữa, cần sa còn được kê đơn hợp pháp để điều trị nhiều vấn đề về sức khỏe thể chất và tinh thần, mang lại một số lợi ích cho người dùng. Tuy nhiên, khác với các chất như opioid, khi sử dụng lâu dài và theo thói quen, cơ thể và não bộ sẽ có những thay đổi hóa học để thích nghi với tác dụng của chúng.

Trong khi việc ngừng sử dụng opioid đột ngột có thể gây ra các triệu chứng cai nghiện nghiêm trọng về thể chất và tâm lý, cần sa lại không gây ra sự phụ thuộc hóa học trong não bộ. Vì vậy, về mặt thể chất, cần sa không gây nghiện. Tuy nhiên, bất kỳ chất nào ảnh hưởng đến quyết định và hành vi của con người, khiến họ tiếp tục sử dụng mặc dù biết rõ các tác động tiêu cực, đều có thể được coi là gây nghiện về mặt tâm lý.

Việc sử dụng cần sa có thể gây ra những tác động tiêu cực như suy giảm nhận thức, khó khăn trong ra quyết định, các vấn đề về hô hấp, lo âu, hoang tưởng và mất khả năng tập trung. Cảm giác hưng phấn tạm thời có thể khiến người dùng thèm muốn cảm giác này, từ đó dẫn đến thói quen sử dụng kéo dài, tạo điều kiện cho chứng nghiện tâm lý phát triển. Hiểu rõ về khả năng gây nghiện tâm lý của cần sa là điều cần thiết khi xem xét việc tiêu thụ chất này.

Ở một số quốc gia nơi việc sử dụng cần sa được cấp phép, các bác sĩ có thể kê đơn thuốc chứa cần sa để hỗ trợ điều trị một số tình trạng về thể chất và tinh thần. Điều này cũng áp dụng cho những bệnh viện có thẩm quyền, nơi cần sa từng được sử dụng bất hợp pháp. Việc kê đơn cần sa khá phổ biến vì nó đã được chứng minh là có tác dụng điều trị tạm thời đối với các bệnh như rối loạn căng thẳng sau chấn thương (PTSD), Bệnh Crohn, động kinh và các cơn co giật, co thắt cơ, buồn nôn do hóa trị và một số bệnh khác.

Tuy nhiên, điều này không có nghĩa là cần sa có thể chữa trị dứt điểm các bệnh lý về tâm lý. Thực tế, nó chỉ giúp giảm nhẹ các triệu chứng trong thời gian ngắn mà không giải quyết được nguyên nhân gốc rễ của bệnh. Cần nhớ rằng tác dụng của cần sa có thể khác nhau tùy theo từng người, do đó nó không phải là giải pháp hiệu quả cho tất cả những ai mắc cùng một căn bệnh. Khi gặp vấn đề tâm lý, hãy tìm kiếm sự trợ giúp từ các chuyên gia, thay vì dựa vào cần sa như một phương thuốc.

Nhận thức sai lầm rằng cần sa có thể thúc đẩy sự sáng tạo có thể bắt nguồn từ sự phổ biến của nó trong cộng đồng nghệ sĩ và nhạc sĩ vào đầu và giữa thế kỷ 20. Tuy nhiên, nếu ai đó tin rằng họ chỉ có thể sáng tạo khi sử dụng cần sa, điều này có thể dẫn đến sự phụ thuộc vào chất này. Quan niệm này giống như những người cảm thấy cần phải uống rượu để cảm thấy thoải mái trong các tình huống xã hội.

Một nghiên cứu của Viện Y tế Quốc gia vào năm 2014 đã chỉ ra rằng nhóm người sử dụng cần sa có mức độ sáng tạo thấp hơn so với nhóm đối chứng không dùng thuốc. Đặc biệt, một nhóm khác được cho ăn bánh quy giả dược, tưởng rằng chúng chứa cần sa, lại cho kết quả sáng tạo vượt trội nhất. Kết quả nghiên cứu này cho thấy rằng sự sáng tạo mạnh mẽ nhất đến từ một tâm trí tỉnh táo, không bị ảnh hưởng bởi các chất kích thích.