16 Bài phân tích tâm trạng Chí Phèo sau cuộc gặp gỡ Thị Nở (lớp 11) xuất sắc nhất

Tình yêu chính là nguồn gốc của mọi hạnh phúc và đau khổ. Nó làm cho con người trở nên mạnh mẽ và lạc quan, đồng thời dẫn dắt chúng ta đến những điều tốt đẹp. Trong truyện ngắn 'Chí Phèo' của Nam Cao, mặc dù mối tình giữa Chí Phèo và Thị Nở chỉ là một phần nhỏ, nhưng lại có ý nghĩa sâu sắc. Đó là khởi đầu mới cho Chí, giúp Chí trở về với cuộc sống của một con người lương thiện mà đã từ lâu bị lãng quên.

Chí Phèo là một đứa trẻ mồ côi, nghèo khổ và bất hạnh. Bị mẹ bỏ rơi ngay từ khi mới sinh, Chí Phèo lớn lên dưới sự chăm sóc của người làng Vũ Đại. Trưởng thành, Chí trở thành một thanh niên khỏe mạnh, làm thuê cho Bá Kiến. Tuy nhiên, bị hãm hại bởi bà ba dâm đãng, Chí bị Bá Kiến đẩy vào tù thực dân, mất đi nhân cách và nhân hình. Ra tù, Chí trở thành tay sai cho Bá Kiến, là con quỷ dữ của làng Vũ Đại. Nhưng khi Thị Nở xuất hiện, cuộc đời Chí bước sang một trang mới, vừa tươi đẹp, vừa đau khổ.

Thị Nở sống cùng bà cô, là một phụ nữ quá lứa, sinh ra trong cảnh khổ sở, tính tình kỳ quặc. Cô xấu xí, không ai thèm để ý, nên chưa bao giờ có được hạnh phúc cho riêng mình. Một lần, khi Chí say rượu trên đường về, cảm thấy không thoải mái, đã ra sông tắm. Trong khi đó, Thị Nở mệt mỏi sau khi gánh nước đã ngủ cạnh bờ sông. Cuộc gặp gỡ định mệnh này đã làm thay đổi cuộc đời Chí Phèo.

Cuộc sống của Chí Phèo thực sự thay đổi sau đêm gặp gỡ với Thị Nở. Lần đầu tiên sau bao ngày say xỉn và rạch mặt ăn vạ, Chí tỉnh dậy và nhận thức được thế giới xung quanh, cũng như tương lai u tối của mình. Khi mở mắt ra, trời đã sáng lâu, ánh nắng bên ngoài chắc chắn là rực rỡ. Tiếng chim kêu bên ngoài làm cho Chí nhận ra sự thay đổi. Sự tỉnh táo của Chí bắt đầu từ việc tỉnh rượu, từ đó hắn mới nhận ra nhiều điều. Chí nhớ về một nông dân lương thiện với những ước mơ giản dị về một gia đình ấm cúng. Nhưng giờ đây, hắn nhận thấy mình già và cô độc, một tình trạng đáng buồn. Hắn cảm nhận được tuổi già, đói rét, ốm đau và cô độc, điều này còn đáng sợ hơn đói rét và ốm đau. Nam Cao đã khắc họa sâu sắc tâm trạng của Chí để thấy những thay đổi dù nhỏ nhất.

Chí Phèo cũng rất xúc động trước sự quan tâm của Thị Nở. Khi nhận bát cháo hành từ tay Thị Nở, Chí rất ngạc nhiên, và mắt hắn gần như rưng rưng. Đây là lần đầu tiên Chí nhận được sự chăm sóc từ người khác, điều mà hắn chưa bao giờ trải qua trước đây. Hắn nhớ về nỗi nhục khi phải phục vụ bà ba, và sự quan tâm của Thị Nở làm hắn bâng khuâng. Nhân tính bị che lấp lâu nay của Chí bắt đầu xuất hiện trở lại nhờ tình yêu thương của Thị Nở. Nam Cao đã khẳng định rằng bản chất lương thiện của người nông dân chỉ bị vùi lấp bởi sự ác độc của cuộc sống, và sẽ được khơi dậy khi có điều kiện thích hợp.

Cuộc gặp gỡ với Thị Nở đã khơi dậy niềm hy vọng trong Chí Phèo về việc trở thành người lương thiện. Hắn khao khát được hòa hợp với mọi người và hy vọng Thị Nở sẽ giúp hắn đạt được điều đó. Khát vọng của Chí rất chính đáng khi nhân tính của hắn đã trở lại. Vì vậy, Chí đã mời Thị Nở về sống cùng mình. Năm ngày hạnh phúc trôi qua, nhưng đến ngày thứ sáu, Thị Nở trở về nhà xin phép bà cô, và đó là lúc bi kịch bắt đầu. Sau khi bà cô từ chối và chỉ trích, Thị Nở đã quay về và chia sẻ những lời bà cô nói với Chí. Sự tuyệt vọng của Chí ngày càng tăng, hắn uống rượu nhiều hơn, càng tỉnh càng đau đớn. Cuối cùng, hắn mang dao với ý định giết cả nhà Thị Nở nhưng lại giết Bá Kiến và tự kết liễu đời mình. Chí Phèo rơi vào bi kịch đau đớn, muốn làm người lương thiện nhưng bị từ chối, cái chết của hắn là một lời tố cáo mạnh mẽ đối với xã hội phong kiến nửa thực dân.

Cuộc gặp gỡ với Thị Nở rất quan trọng đối với nhân vật Chí Phèo. Thị Nở không chỉ làm nổi bật nhân vật chính mà còn làm rõ chủ đề của tác phẩm: Thị đã giúp Chí Phèo hồi sinh, đồng thời thể hiện giá trị nhân đạo của Nam Cao; nhưng cũng đẩy Chí vào bi kịch, tố cáo xã hội thực dân phong kiến. Về mặt nghệ thuật, Thị Nở thúc đẩy cốt truyện phát triển và bộc lộ phẩm chất, tính cách của nhân vật trung tâm.

Nam Cao đã khắc họa sự biến đổi trong nhận thức của Chí Phèo một cách sắc sảo, từ việc phục sinh nhân tính đến sự đau đớn khi bị từ chối làm người lương thiện.

Nhà văn Nam Cao luôn gắn liền với những cây bút phê phán hiện thực xã hội Việt Nam trước và sau cách mạng tháng Tám. Ông theo đuổi con đường nghệ thuật hiện thực “vị nhân sinh”, tạo ra nhiều tác phẩm mang đậm tư tưởng nhân đạo. Những tác phẩm của ông thường viết về cuộc sống khốn khó, ngột ngạt của người nông dân, trong đó “Chí Phèo” nổi bật như một kiệt tác. Nhân vật chính, Chí Phèo, là một con người đặc biệt sống trong một hoàn cảnh đặc biệt, với tâm trạng biến đổi linh hoạt, đặc biệt khi tình yêu thiên sử giữa Thị Nở và Chí Phèo bắt đầu.

Trên thế giới có nhiều tác phẩm viết về tình yêu thiên sử, một tình cảm trong sáng, cao đẹp luôn ẩn trong tâm hồn mỗi con người. Ở Anh có Romeo và Juliet, ở Trung Quốc có mối tình Quách Tĩnh – Hoàng Dung. Còn ở Việt Nam, tình yêu thiên sử nổi bật với mối tình giữa Thị Nở và Chí Phèo, tình yêu giữa hai con người không tưởng trong hoàn cảnh không tưởng.

Những ai đã đọc “Chí Phèo” không thể quên nhân vật Chí. Là một đứa trẻ mồ côi, không cha mẹ, bị bỏ rơi bên lò gạch cũ. Nhờ chén cơm của người làng, Chí lớn lên thành người lương thiện với những ước mơ nhỏ bé. Năm 20 tuổi, Chí làm canh điền cho Bá Kiến, nhưng vì cơn ghen vô lý của Bá Kiến, Chí bị đẩy vào tù. Sự tàn bạo của tên địa chủ và sự dã man của nhà tù thực dân đã thay đổi Chí. Sau bảy, tám năm trong tù, Chí ra ngoài và bị tha hóa cả về nhân hình lẫn nhân tính. Chí trở thành kẻ quỷ dữ của làng Vũ Đại, say rượu, trả thù và trở thành tay sai của Bá Kiến. Chí chỉ uống rượu, chửi bới, cướp bóc, và quậy phá mọi người.

Tưởng rằng Chí sẽ sống mãi trong kiếp như thế, nhưng không, Chí đã thấy ánh sáng dẫn lối cuộc đời mình. Dưới ánh trăng sáng, Chí Phèo gặp Thị Nở – tình yêu thiên sử của cuộc đời. Cuộc gặp gỡ này không chỉ là va chạm thể xác mà còn đánh thức tình yêu bản năng. Một con quỷ của làng Vũ Đại và một người phụ nữ xấu xí đã tạo nên một tình yêu kỳ diệu. Kỳ diệu ở chỗ, một con người lưu manh lại có tình yêu, và một người phụ nữ xấu xí cũng có tình yêu. Đó là điều kỳ diệu có thể thay đổi cả một con người.

Chí Phèo từ một con quỷ đã cảm nhận được cuộc sống. Trước đây, Chí chỉ biết rượu, nhưng giờ đây, sau một đêm tỉnh rượu, Chí nghe thấy âm thanh cuộc sống: tiếng chim hót, tiếng cười nói, và tiếng gõ mái chèo. Những âm thanh quen thuộc bỗng trở nên mới mẻ và đẹp đẽ. Đây là điều kỳ diệu đối với một người như Chí.

Điều kỳ diệu còn thể hiện ở chỗ đây là lần đầu tiên Chí chiêm nghiệm về cuộc đời mình. Chí cảm nhận sự cô đơn trong khi bạn bè đã có gia đình hạnh phúc. Nhìn lại cuộc đời, Chí thấy mình đã yêu nhiều và lạc lối. Chí nhớ ước mơ ngày xưa, nhưng xã hội đã biến ông thành kẻ lưu manh, bị khinh bỉ. Thị Nở mang đến bát cháo hành nóng hổi, không chỉ để chữa cảm mà còn thể hiện sự quan tâm. Chí cảm động và nhận ra tình cảm của Thị Nở khiến ông xúc động.

Chí ăn bát cháo hành với sự ngon miệng, tin rằng Thị Nở sẽ giúp ông trở lại cuộc sống lương thiện. Sự lương thiện vẫn tồn tại trong mỗi con người, ngay cả khi họ biến thành quỷ dữ. Nhưng khi niềm tin dâng trào, Thị Nở lại từ chối Chí Phèo. Mối tình đẹp bị cản trở bởi bà cô Thị, đại diện cho những người trong làng không chấp nhận Chí Phèo. Ước mơ của Chí bị dập tắt, và cuộc đời Chí sẽ đi về đâu?

Chí tìm đến rượu để quên đi nỗi buồn, nhưng rượu không còn giúp ông say. Chí thấy mùi cháo hành và định giết cả gia đình Thị Nở, nhưng lại đến nhà Bá Kiến, yêu cầu sự lương thiện. Chí giết Bá Kiến rồi tự sát, chết trong vũng máu, không muốn trở lại kiếp quỷ dữ. Cái chết của Chí là sự giải thoát cho mọi đau khổ, kết thúc cuộc đời ông.

Tâm trạng Chí Phèo sau khi gặp Thị Nở được Nam Cao miêu tả sâu sắc qua nhiều biện pháp nghệ thuật như miêu tả và phân tích tâm lý, xây dựng nhân vật điển hình, và sử dụng ngôn ngữ tự nhiên. Tác phẩm thể hiện cả giá trị hiện thực và nhân đạo sâu sắc. Hiện thực phản ánh số phận bi thảm của người nông dân bị áp bức, và tố cáo chế độ thực dân nửa phong kiến tàn bạo. Nhân đạo thể hiện qua việc phát hiện và miêu tả phẩm chất tốt đẹp của con người ngay cả khi họ biến thành quỷ dữ. “Chí Phèo” là một kiệt tác của văn học Việt Nam.

Chí Phèo là biểu tượng đặc trưng của lớp nông dân Việt Nam trước cách mạng, đã bị đẩy vào cảnh bần cùng và tha hóa một cách tồi tệ. Qua lăng kính của Nam Cao, nhân vật Chí Phèo hiện lên với nhiều mặt phức tạp, chuyển biến tâm lý theo một chu trình kín đáo nhưng cũng đầy bất ngờ. Diễn biến tâm trạng của Chí Phèo sau cuộc gặp gỡ với Thị Nở là phần nổi bật nhất.

Trước khi bị giam cầm, Chí Phèo từng là một nông dân hiền lành, lương thiện. Do sự ghen ghét vô cớ của Bá Kiến, Chí bị đẩy vào tù. Nhà tù thực dân đã đồng lõa với Bá Kiến biến Chí thành “con quỷ dữ của làng Vũ Đại”. Khi Chí đang chìm sâu vào tội ác và tuyệt vọng, Nam Cao đã đưa “thiên sứ” Thị Nở đến với Chí. Hắn cảm thấy như vừa tỉnh dậy sau một cơn say dài, nhận ra cảm giác “miệng đắng” và “lòng mơ hồ buồn”. Hắn sợ rượu như người bệnh sợ cơm. Chí bắt đầu cảm nhận được những âm thanh của cuộc sống: “tiếng chim hót, tiếng thuyền chài đuổi cá, tiếng mấy bà đi chợ về”. Những âm thanh này như tiếng gọi của cuộc sống, đánh thức sâu thẳm tâm hồn Chí Phèo, như cơn mưa rào mùa hè, như dòng suối ngọt ngào, làm sống dậy ký ức tươi đẹp. Âm thanh ấy gợi nhớ cho hắn về một tuổi trẻ từng mơ ước “một gia đình nhỏ, chồng cuốc mướn cày thuê, vợ ở nhà dệt vải…”.

Âm thanh này cũng đánh thức hiện tại đầy cay đắng. Hắn không nhớ rõ tuổi tác, chỉ biết rằng mình đã qua bên kia dốc cuộc đời. Hắn nhận ra rằng hiện tại đã già và vẫn cô độc. Nghĩ đến tương lai, hắn cảm thấy đau đớn khi phải đối mặt với “đói rét, ốm đau và cô độc, cô độc, còn sợ hơn cả đói rét và ốm đau”. Khi ý thức được hiện tại và đoán biết được tương lai, Chí không còn là quỷ dữ nữa mà đã trở lại với bản chất làm người. “Một truyện ngắn hay vừa là chứng tích của một thời, vừa là hiện thân của một chân lý giản dị của mọi thời.” Qua phân tích truyện ngắn “Chí Phèo” của Nam Cao, hãy thảo luận về ý kiến này.

Khi nhìn thấy bát cháo hành của Thị Nở, Chí Phèo ngạc nhiên và thấy “mắt mình như ươn ướt”. Hắn xúc động vì lần đầu tiên được chăm sóc, và đó là sự chăm sóc của một người đàn bà. Đây là lần đầu tiên Chí nhận được sự cho đi từ một người đàn bà. Hắn nhận ra bát cháo hành mà hắn nhận là “cái cho” đầu tiên trong cuộc đời, vì trước đây hắn phải rạch mặt ăn vạ để có cái ăn. Điều này khiến Chí nhận ra bi kịch cuộc đời mình. Hắn cảm nhận cháo hành như cảm nhận tình người, tình yêu thương mà giờ hắn mới nhận ra. Hắn nhận thấy “cháo hành ăn rất ngon” nhưng tự hỏi “sao đến giờ mới được ăn”; rồi lại tự trả lời “có ai nấu cho mà ăn đâu”. Phút giây đó, người đọc có thể hình dung tình cảnh thê thảm của Chí: không người thân, không kẻ thương, Chí hoàn toàn cô độc giữa làng Vũ Đại.

Như vậy, bát cháo hành chính là liều thuốc giải độc, là biểu tượng của tình yêu thương và nhân ái. Hương vị cháo hành là hương vị của tình yêu mà Chí lần đầu cảm nhận được. Nếu như ban đầu, người đàn bà xấu xí và kỳ quặc này chỉ khơi dậy bản năng của Chí Phèo thì sau đó, sự chăm sóc ân cần và tình cảm mộc mạc của Thị Nở đã đánh thức bản chất lương thiện ẩn sâu trong Chí Phèo. Không phải nước cháo, không phải lá hành, chính bàn tay chăm sóc của Thị Nở và hương vị của cháo hành đã làm dịu trái tim con quỷ dữ và khơi dậy bản tính người, thức dậy thiên lương trong con người Chí. Sức mạnh của tình yêu thương từ bát cháo hành đã thấm sâu vào tận cùng tâm trí và trái tim của Chí, đưa hắn ra khỏi vùng tối của cuộc đời, dẫn đến bến bờ thiên lương. Trái tim đầy tổn thương của hắn đã được hàn gắn từ tình yêu thương của Thị Nở.

Trước đây, Chí say và ngã vào Thị vì hắn không biết rằng người đàn bà ấy vừa xấu xí vừa kỳ quặc, nhưng giờ đây, khi hoàn toàn tỉnh táo, Chí không chỉ chấp nhận mà còn yêu Thị. Chỉ có tình yêu mới khiến người ta thấy vẻ đẹp ngay cả trong cái xấu. Và Chí thực sự yêu Thị. Đàn bà không có men rượu nhưng cũng có thể làm người ta say. Chí thấy Thị rất duyên dáng. Vậy là Chí tỉnh, hắn không say. Chính vì Chí tỉnh nên hắn mới cảm nhận được hương vị của cuộc sống và tình yêu. Những chi tiết này tiết lộ thêm một đức tính của Chí: đó là lòng thiện – Nam Cao tin rằng lương thiện không bao giờ mất đi ở người nông dân. Đó là lòng nhân đạo sâu sắc của nhà văn dành cho nhân vật.

Đã có lúc, Chí hồn nhiên, hắn muốn làm nũng với Thị như với mẹ. Ý nghĩ hồn nhiên ấy khiến Chí như trẻ lại. Còn người đọc nhận ra một điều đau đớn: Chí không có mẹ, hắn chưa bao giờ nhận được tình yêu từ mẹ. Vì vậy, Thị đối với hắn như người ban ơn. Rồi hắn khao khát hạnh phúc. Tình yêu với Thị Nở khiến hắn hy vọng và mơ ước có một gia đình: “Giá cứ như thế này mãi thì thích nhỉ”; “Hay là mình sang ở với tớ một nhà cho vui”.

Hắn còn mong muốn trở lại với lương thiện, hòa hợp với mọi người. Chí không còn là kẻ rạch mặt ăn vạ nữa, không còn là quỷ dữ nữa. Hắn thực sự đã trở lại với bản chất con người đúng nghĩa. Như vậy, Thị Nở chính là “thiên thần” của Chí. Thị không có đôi cánh tình yêu như trong thần thoại nhưng lại ấm áp như lửa và mạnh mẽ như gió. Nếu là gió, Thị sẽ thổi bay lớp tro tàn bao quanh cuộc đời của Chí. Nếu là lửa, lửa sẽ đốt bỏ lớp vỏ quỷ dữ để trả lại cho Chí hình hài của một con người.

Gặp Thị Nở, Chí Phèo đã trải qua những cảm xúc mới mẻ trong đời, mang đến niềm vui và hi vọng, và khát khao trở về làm người lương thiện. Chí khao khát trở lại những ngày tươi đẹp. Thị Nở sẽ là cầu nối đưa hắn trở về xã hội loài người, nhưng niềm hy vọng đó đã bị cản trở bởi định kiến của bà cô, và cũng của xã hội. Chí thực sự rơi vào bi kịch tinh thần sâu sắc – bi kịch bị từ chối quyền làm người lương thiện. Thị Nở không thể làm cầu nối để hắn trở lại. Hy vọng sống cùng Thị Nở, và sâu xa hơn là hy vọng trở về với cuộc đời lương thiện như một đốm lửa mới được nhóm lên rồi bị dập tắt. Chí “ngẩn người” vì thất vọng và thấy “thoang thoảng hơi cháo hành”.

Hương vị tình yêu vẫn còn, nhưng chỉ làm nổi bật thêm bi kịch tình yêu của hắn. Chí ngẩn người vì cay đắng, chua xót trước sự thật phũ phàng: xã hội làng Vũ Đại, ngay cả một người đàn bà xấu xí cũng đã từ chối, không chấp nhận hắn là một con người. Hắn thấy mọi con đường đều đóng chặt trước mặt. Chí vật lộn, đau đớn và tuyệt vọng. Hắn ôm mặt khóc rưng rức, những giọt nước mắt đau đớn của kiếp người. Chí lại tìm đến rượu. Nhưng lần uống rượu này khác biệt so với những lần trước. Khi rượu không còn làm mờ lý trí thì sẽ quay ngược lại, đánh thức lý trí. Hắn càng uống lại càng tỉnh, chỉ ngửi thấy mùi cháo hành, càng uống càng thấm thía nỗi đau vô hạn của số phận.

Hắn quyết định đến nhà Thị Nở “để đâm chết cả nhà nó, đâm chết cái con khọm già nhà nó”. Nhưng hắn không rẽ vào nhà Thị Nở mà thẳng đường đến nhà Bá Kiến. Khi đến nhà Bá Kiến, Chí trợn mắt chỉ tay vào mặt Bá Kiến, đanh thép kết tội. Câu hỏi cuối cùng của Chí Phèo: Ai cho tao lương thiện? là câu hỏi chất chứa sự phẫn uất và đau đớn, làm day dứt tâm can người đọc: làm thế nào để con người sống cuộc sống nhân đạo trong xã hội tàn bạo và ngột ngạt? Câu hỏi cũng là lời kêu cứu của Nam Cao: hãy yêu thương con người. Hãy cứu lấy con người.

Hành động giết Bá Kiến và tự sát thể hiện sự phẫn uất và tuyệt vọng tột cùng của người nông dân Chí Phèo. Đó là lúc nhân phẩm trở lại, Chí Phèo hiểu rõ bi kịch của mình và ngọn lửa căm thù bùng lên dữ dội. Cái chết của Chí chứng tỏ khao khát trở về cuộc sống lương thiện. Vì vậy, cái chết của Chí Phèo mạnh mẽ tố cáo xã hội thực dân nửa phong kiến không chỉ đẩy người dân lương thiện vào cảnh bần cùng mà còn dẫn họ đến cái chết. Chừng nào xã hội người ăn thịt người còn tồn tại thì còn những bi kịch như Chí. Ngôn ngữ mộc mạc, giản dị, đôi chỗ lạnh lùng. Trần thuật hấp dẫn. Tình huống truyện độc đáo. Kết cấu vòng tròn khép kín. Mở đầu Chí Phèo ra đời nơi chiếc lò gạch cũ, kết thúc tác phẩm, lại một Chí Phèo khác ra đời bên cạnh lò gạch cũ. Đó là kết thúc vòng tròn khép kín, không lối thoát.

Diễn biến tâm trạng của Chí Phèo sau khi gặp Thị Nở là một phát hiện mới trong đời sống tinh thần của người nông dân. Bi kịch bị từ chối quyền làm người của Chí Phèo thể hiện giá trị hiện thực và nhân đạo sâu sắc của Nam Cao đối với nỗi đau khổ tột cùng của người nông dân. Tiếng nói tố cáo xã hội bất nhân đã đẩy con người vào bi kịch. Nhà văn cảm thông, bênh vực và phát hiện vẻ đẹp tâm hồn sâu thẳm của người nông dân; bản tính lương thiện tốt đẹp vẫn không bao giờ mất đi ở họ. Nam Cao có tài miêu tả tâm lý nhân vật sắc sảo, đặc biệt là tài nghệ miêu tả diễn biến tâm trạng Chí Phèo sau cuộc gặp với Thị Nở.

Nam Cao, tên thật là Trần Hữu Tri, sinh năm 1917 và mất năm 1951, là một nhà văn hiện thực lớn với tư tưởng nhân đạo sâu sắc và độc đáo. Ông sinh ra trong một gia đình nông dân ở làng Đại Hoàng, tổng Cao Đà, huyện Nam Sang, phủ Lý Nhân, tỉnh Hà Nam. Tác phẩm nổi bật nhất của ông, “Chí Phèo”, không chỉ là sự kết tinh tài năng nghệ thuật mà còn là cái nhìn sâu sắc về hiện thực nhân đạo. Đặc biệt, Nam Cao đã thể hiện xuất sắc diễn biến tâm lý của nhân vật Chí Phèo sau khi gặp Thị Nở, từ đó làm nổi bật giá trị nhân văn và hiện thực của tác phẩm.

Chí Phèo, từ thuở nhỏ đã sống trong hoàn cảnh đáng thương, là đứa trẻ mồ côi không nơi nương tựa. Nhờ sự giúp đỡ của người làng, Chí lớn lên thành một thanh niên tốt bụng và tự trọng. Khi 20 tuổi, Chí làm canh điền cho Lý Kiến và bị hãm hại đẩy vào tù. Sau khi ra tù, Chí bị tha hóa cả hình hài lẫn nhân cách, trở thành tay sai cho Bá Kiến và là con quỷ dữ của làng Vũ Đại. Tuy nhiên, cuộc gặp gỡ tình cờ với Thị Nở đã đánh thức bản chất lương thiện trong Chí.

Khi say rượu, Chí gặp Thị Nở và họ đã qua đêm cùng nhau dưới ánh trăng. Sáng hôm sau, Chí cảm thấy miệng đắng và toàn thân uể oải. Những âm thanh quen thuộc của cuộc sống như tiếng chim hót và tiếng người đi chợ làm hắn cảm thấy buồn. Những âm thanh ấy gợi nhớ về ước mơ giản dị của hắn về một gia đình hạnh phúc và cuộc sống thanh bình. Hắn nhận ra mình đã già và cô đơn, và cảm giác về sự cô độc, đói rét trong tương lai còn đáng sợ hơn tuổi già và bệnh tật.

Thị Nở xuất hiện với bát cháo hành làm Chí xúc động. Đây là lần đầu tiên hắn nhận được sự quan tâm từ một người đàn bà, và bát cháo hành trở thành biểu tượng của tình thương và sự hồi sinh cho hắn. Hương vị của bát cháo hành và tình cảm từ Thị Nở đã đánh thức bản chất lương thiện của Chí. Hắn khao khát trở lại cuộc sống lương thiện, và đặt niềm tin vào Thị Nở sẽ giúp hắn thực hiện điều đó.

Nhưng hi vọng của Chí nhanh chóng tan vỡ khi sự trở lại của lương tri đẩy hắn vào bi kịch. Chí bị cự tuyệt bởi chính những người mà hắn trông cậy và cả những định kiến xã hội tàn nhẫn. Sự từ chối của Thị Nở và những lực lượng chống đối khác đã làm cho hy vọng của Chí trở nên vô vọng. Đau đớn, Chí uống rượu để quên nhưng càng uống càng tỉnh, càng cảm thấy buồn. Hắn quyết định trả thù Bá Kiến, người đã đẩy hắn vào cảnh này, nhưng cuối cùng chỉ tìm thấy cái chết. Cái chết của Chí không chỉ thể hiện sự khao khát được sống lương thiện mà còn là một lời tố cáo mạnh mẽ đối với xã hội phong kiến thực dân tàn bạo, đã đẩy con người vào con đường cùng và cuối cùng là cái chết. Nam Cao đã khéo léo phát hiện và miêu tả phẩm chất tốt đẹp của người nông dân ngay cả khi họ bị biến thành thú dữ, đồng thời đưa ra lời kêu gọi bảo vệ con người và quyền lợi của mỗi cá nhân trước những thế lực xấu xa của cuộc sống.

Tác phẩm “Chí Phèo” là một kiệt tác của văn xuôi Việt Nam hiện đại, thể hiện trình độ bậc thầy của Nam Cao trong nghệ thuật truyện ngắn. Từ tâm trạng của nhân vật, tác giả cho thấy bi kịch “Sinh ra là người mà không được làm người” và khát khao lương thiện của con người trong bối cảnh xã hội tàn bạo bấy giờ.

Đề tài về số phận khốn khổ của người nông dân là chủ đề quen thuộc trong văn học hiện thực (1930-1945). Là một nhà văn có sự đổi mới sáng tạo, Nam Cao đã đi xa hơn những tác phẩm cùng thời như “Tắt đèn” hay “Bước đường cùng” bằng cách khai thác sâu vào hiện tượng người nông dân bị tha hóa và bị cướp đi quyền làm người. Ông cũng khẳng định bản chất lương thiện của người nông dân dù bị tha hóa. Những sáng tạo của Nam Cao thể hiện rõ nhất qua nhân vật Chí Phèo, đặc biệt là trong việc miêu tả tâm trạng của nhân vật sau cuộc gặp gỡ với Thị Nở.

Có thể coi cuộc gặp gỡ với Thị Nở là bước ngoặt quan trọng trong cuộc đời Chí Phèo. Trước khi gặp Thị, Chí là một người nông dân lương thiện nhưng đã bị sa vào con đường tha hóa. Sau khi gặp Thị, Chí như được đánh thức, rũ bỏ lớp vỏ quỷ dữ để hồi sinh. Vậy Thị Nở là ai? Theo Nam Cao, Thị Nở là một người phụ nữ xấu xí, sinh ra trong gia đình nghèo khó, nhưng lại là người duy nhất trong làng Vũ Đại đã chân thành kết thân với Chí. Không phải ngay lập tức mà tâm hồn Chí Phèo được đánh thức, nhưng Nam Cao đã khéo léo miêu tả quá trình này một cách chân thực và cảm động.

Cuộc gặp gỡ với Thị Nở ban đầu chỉ đánh thức bản năng đàn ông trong Chí Phèo. Tuy nhiên, sự chăm sóc và tình yêu thương chân thành của Thị Nở đã làm cho bản chất lương thiện trong Chí dần thức dậy. Tâm hồn Chí Phèo hồi sinh mạnh mẽ, nhưng không lâu sau, Chí lại rơi vào bi kịch lớn nhất của đời mình - bị từ chối quyền làm người. Sau đêm cùng Thị, Chí tỉnh dậy và cảm nhận rõ ràng về cuộc sống xung quanh. Những âm thanh và hình ảnh đời thường như nắng, tiếng chim hót, tiếng người cười nói khiến Chí cảm thấy bâng khuâng và buồn.

Tỉnh rượu, Chí nhận thức rõ về cuộc đời mình. Hắn hồi tưởng về những ước mơ giản dị và thấy sự cô đơn, trắng tay, và nỗi sợ hãi trước tuổi già và sự cô độc. Chí cảm nhận rõ sự khát khao tình người, điều này đồng nghĩa với việc tính người trong hắn đang trở lại.

Đoạn văn về sự thức tỉnh của Chí Phèo sau cuộc gặp với Thị Nở là một phần tuyệt vời thể hiện tư tưởng nhân đạo sâu sắc và bất ngờ của Nam Cao. Những diễn biến tâm trạng phức tạp và tinh vi của Chí Phèo được miêu tả chân thực và cảm động. Qua nhân vật Chí Phèo, tác phẩm bộc lộ rõ giá trị hiện thực và nhân đạo một cách mới mẻ và sâu sắc.

Nam Cao viết văn từ những năm 30 của thế kỉ XX nhưng đến năm 1941 ông mới khẳng định vị trí của mình trong nền văn học nước nhà bằng truyện ngắn Chí Phèo. Ông là nhà văn hiện thực xuất sắc tràn đầy tinh thần nhân đạo, chuyên viết về hai đề tài: người trí thức nghèo sống mòn mỏi, bế tắc trong xã hội cũ và người nông dân bị bần cùng hóa, lưu manh hóa trước Cách mạng tháng Tám. Chí Phèo là kiệt tác của Nam Cao, thuộc đề tài người nông dân nghèo. Tác phẩm viết về tấm bi kịch của nhân vật Chí Phèo. Bi kịch của Chí Phèo gồm hai bi kịch nối tiếp nhau. Trước hết là bi kịch tha hóa từ một người lương thiện trở thành kẻ bất lương, thậm chí thành quỷ dữ. Tiếp nối là bi kịch bị từ chối làm người lương thiện. Đoạn mô tả từ buổi tối sau khi gặp Thị Nở đến khi kết thúc cuộc đời thuộc bi kịch từ chối quyền làm người.

Chí Phèo nguyên là một đứa trẻ khốn khổ, bị bỏ rơi trong cái lò gạch cũ bỏ không. Năm hai mươi tuổi, hắn làm canh điền cho nhà lí Kiến. Đây là một canh điền khỏe mạnh, nhưng hiền lành như đất, không những hiền lành anh ta còn nhút nhát, chính Bá Kiến khi đó là lí Kiến đã tận mắt chứng kiến cảnh Chí Phèo vừa bóp đùi cho bà Ba vừa run run. Anh ta cũng có những ước mơ rất giản dị và lương thiện như trăm ngàn người nông dân khác là có một gia đình nho nhỏ. Chồng cuốc mướn cày thuê. Vợ dệt vải. Chúng lại bỏ một con lợn nuôi để làm vốn liếng. Khá giả thì mua thì mua dăm ba sào ruộng làm. Ở một xã hội bình thường, những con người như thế hoàn toàn có thể sống một cách lương thiện và yên ổn. Nhưng chỉ vì ghen tuông vu vơ, bá Kiến đã nhẫn tâm đẩy người thanh niên hiền lành, chất phác ấy vào tù. Nhà tù thực dân đã tiếp tay cho tên cường hào, sau 7- 8 năm đã biến một nông dân hiền lành, khỏe mạnh, lương thiện và tự trọng thành con quỷ dữ của làng Vũ Đại. Từ đây, Chí Phèo bị cướp đi cả nhân hình lẫn nhân tính. Chí Phèo đã bị cướp mất hình hài của con người: Cái đầu thì trọc lóc, cái răng cạo trắng hớn, cái mặt thì đen và rất câng câng, hai mắt gờm gờm… Cái ngực phanh, đầy những nét chạm trổ… Không những thế tính cách Chí cũng khác hẳn khi xưa. Chí không còn là một anh canh điền ngày xưa mà bây giờ Chí là một thằng liều mạng. Hắn có thể làm tất cả mọi việc như một thằng đầu bò chính cống: kêu làng, rạch mặt ăn vạ, đập phá, đâm chém…

Cứ tưởng Chí Phèo mãi mãi sống kiếp thú vật, rồi sẽ kết thúc bằng cách vùi xác ở một bờ bụi nào đó nhưng bằng tài năng và nhất là bằng trái tim nhân đạo của một nhà văn lớn, Nam Cao đã để Chí Phèo trở về sống kiếp người một cách tự nhiên. Dưới ngòi bút sắc sảo của chủ nghĩa hiện thực, quá trình thức tỉnh lương tâm, nhân tính của một con người bị tha hóa, lầm lạc đã diễn ra không hề đơn giản, một chiều, dễ dãi mà do hoàn cảnh khá đặt biệt. Trong một lần say rượu không bình thường đã vô tình đưa Chí Phèo đến gặp thị Nở – một người đàn bà xấu xí và quá lứa lỡ thì. Lần say rượu đặc biệt ấy cùng với trận ốm thập tử nhất sinh đã khiến Chí Phèo có những biến đổi mạnh mẽ về cả tâm lí lẫn sinh lí. Thêm nữa, chút tình thương yêu mộc mạc, cử chỉ giản dị chân thành của thị Nở đã đốt cháy lên ngọn lửa lương tri còn sót lại nơi đáy sâu tâm hồn Chí, đánh thức bản chất lương thiện vốn có bên trong con người lầm lạc. Lúc đầu, thị chỉ hấp dẫn Chí vì đơn giản thị là đàn bà, còn Chí là thằng đàn ông say rượu. Hai người ân ái với nhau thế rồi nửa đêm Chí Phèo đau bụng nôn mửa. Thị Nở dìu Chí Phèo vào nhà và đi nhặt nhạnh tất cả những manh chiếu rách đắp cho hắn.

Sáng hôm sau, Chí Phèo tỉnh dậy khi trời đã sáng từ lâu. Và kể từ khi mãn hạn tù trở về đây là lần đầu tiên con quỷ dữ của làng Vũ Đại hết say và hoàn toàn tỉnh táo. Chí thấy miệng đắng, chân tay uể oải và lòng mơ hồ buồn. Lâu lắm hắn mới cảm nhận cuộc sống đời thường với những cảnh sắc, âm thanh bình dị: tiếng cười nói của những người đi chợ, tiếng anh thuyền chài đuổi cá, tiếng chim hót...Những tiếng quen thuộc ấy hôm nào chả có. Nhưng hôm nay hắn mới nghe thấy, vì chỉ đến hôm nay hắn mới hoàn toàn tỉnh táo, các giác quan mới hoạt động bình thường. Những âm thanh ấy chính là tiếng gọi thiết tha của cuộc sống và đã lay động sâu xa tâm hồn Chí Phèo... Khi tỉnh táo, Chí Phèo nhìn lại cuộc đời của mình cả trong quá khứ, hiện tại, tương lai. Trước hết, hắn nhớ lại những ngày rất xa xôi hắn mơ ước có một gia đình nho nhỏ.

Chồng cuốc mướn cày thuê. Vợ dệt vải. Chúng lại bỏ một con lợn để làm vốn liếng. Khá giả thì mua năm sào ruộng làm. Mơ ước của Hắn thật nhỏ bé và giản dị nhưng suốt ba năm qua nó vẫn chưa trở thành hiện thực. Thì ra, những ước mơ tốt đẹp của Chí Phèo không hề bị mất đi mà nó chỉ chìm sâu vào một góc tăm tối nào đó của tâm hồn Chí. Hiện tại của hắn thật đáng buồn. Buồn vì Chí Phèo thấy mình đã già đã sang cái dốc bên kia cuộc đời, có thể đã hư hỏng nhiều thế mà hắn vẫn đang cô độc. Tương lai của hắn lại đáng buồn hơn, bởi hắn có quá nhiều sự bất hạnh đói rét ốm đau và cô độc. Đối với Chí, cô độc còn đáng sợ hơn nhiều đói rét và ốm đau. Từ khi đi tù về, Chí bao giờ cũng say, say vô tận. Giờ đây lần đầu tiên hắn tỉnh táo suy nghĩ nhận thấy tình trạng bi đát, tuyệt vọng của cuộc đời mình.

Đúng lúc Chí đang vẩn vơ nghĩ mãi thì Thị Nở mang một nồi cháo hành còn nóng nguyên vào. Việc làm này của Thị Nở đã khiến Chí rất ngạc nhiên và xúc động đến mức trào nước mắt bởi vì đây là lần đầu tiên trong đời hắn được một người đàn bà cho. Hắn thấy cháo hành của thị Nở không như bát cháo hành bình thường mà trong đó còn hàm chứa tình yêu thương chân thành của thị dành cho hắn. Và như vậy, cũng có nghĩa hàm chứa cả hạnh phúc lứa đôi mà lần đầu tiên Chí cảm nhận được. Còn đối với Thị Nở, đây là bát cháo hành tình nguyện, bát cháo hành đem cho, đem tặng, bát cháo hành tình yêu, mở đầu cho hạnh phúc gia đình. Một mặt, bát cháo hành thể hiện tình cảm chan chứa nhân đạo của nhà văn. Mặt khác, nó cũng thể hiện tài năng nghệ thuật miêu tả, phân tích tâm lí nhân vật của Nam Cao. Nếu như ban đầu, người đàn bà xấu xí, quá lứa lỡ thì, lại dở hơi ấy chỉ khơi lại cái bản năng ở Chí Phèo thì sau đó điều kì diệu đã xảy ra, sự săn sóc đầy ân tình và yêu thương mộc mạc của Thị Nở đã làm thức dậy bản chất lương thiện tiềm ẩn trong con người Chí Phèo. Bát cháo hành của Thị Nở là món quà quý giá nhất mà lần đầu tiên Chí cảm nhận được trong đời mình. Hắn ăn và nhận thấy rằng cháo hành rất ngon. Hương vị cháo hành hay hương vị của tình yêu thương chân thành cảm động, của hạnh phúc giản dị mà có thật, lần đầu tiên đến với Chí Phèo?

Khi ăn bát cháo hành, Chí Phèo trở lại là anh canh điền ngày xưa và thấm thía nỗi đau của con người biết tự trọng khi bị vợ Bá Kiến sai làm những việc nhục nhã. Điều này chứng tỏ một lần nữa Chí Phèo có bản tính tốt lành, nhưng cái bản tính này trước đây bị lấp đi đến nay mới có cơ hội được thể hiện, bởi vì Chí Phèo vốn là người nông dân lương thiện có bản tính tốt đẹp. Mặc dù bị xã hội tàn ác – đại diện là bá Kiến và nhà tù thực dân dẫu có ra sức hủy diệt bản tính ấy nhưng nó vẫn âm thầm sống trong đáy sâu tâm hồn Chí Phèo, ngay cả khi nhân vật này tưởng chừng đã biến thành quỷ dữ. Khi gặp Thị Nở và cảm nhận được tình yêu mộc mạc chân thành của thị trong lúc yếu đuối và cô đơn, lại trong hoàn cảnh vừa qua một trận ốm thì bản chất ấy có cơ hội hồi sinh và nó đã hồi sinh. Từ đây, Chí sống đúng với con người thật của mình: khao khát tình thương và muốn trở thành những người lương thiện.

Con đường trở lại làm người lương thiện vừa mở ra trước mắt Chí Phèo đã bị đóng sầm lại. Sự mong ước được sống hiền lương của Chí Phèo một lần nữa lại không thành sự thật. Thị Nở không thể giúp gì thêm cho hắn, bởi lẽ bà cô thị kiên quyết ngăn cản mối tình này. Bà không thể đồng ý cho cháu bà đâm đầu đi lấy thằng Chí Phèo – con quỷ dữ của làng Vũ Đại, bấy lâu nay chỉ có một nghề rạch mặt ăn vạ, hắn mãi mãi chỉ là con quỷ dữ, không bao giờ có thể làm người. Cách nhìn nhận của bà cô thị cũng chính là cách nhìn của mọi người làng Vũ Đại lâu nay đối với Chí. Tất cả quen coi anh là quỷ dữ mất rồi. Nên hôm nay lương tri anh thức tỉnh, linh hồn người của anh đã trở về nhưng nào có ai nhận ra? Cho nên Chí Phèo thực sự rơi vào một bi kịch tinh thần vô cùng đau đớn – bi kịch bị cự tuyệt làm người lương thiện. Các hy vọng được sống với Thị Nở, sâu xa hơn là hy vọng được quay về với cuộc đời lương thiện như một đốm lửa vừa mới được nhóm lên thì đã bị ngay một gáo nước lạnh dội vào cho tắt ngấm.

Mặc dù, khi nghe những lời bà cô mắng thì thị Nở thấy lộn ruột nhưng cũng phải nghe theo. Và thị đã giận dữ nói lại với Chí Phèo tất cả những lời của bà cô. Điều này khiến Chí ngẩn người vì thất vọng nhưng nhưng này có lẽ hắn chưa tuyệt vọng vì lúc đó hắn lại như hít thấy hơi cháo hành. Chí ngẩn người ra vì cay đắng, chua xót trước một sự thật phũ phàng: mọi người đã cự tuyệt, không chấp nhận, dứt khoát không coi hắn là một con người. Mùi cháo hành vẫn thoang thoảng đâu đây khiến hắn lại càng thêm đau xót, thấm thía. Hắn thấy rõ mọi con đường đều đang đóng chặt trước mặt hắn. Khi thị ra về, hắn đuổi theo thị, nắm lấy tay nhưng thị gạt ra. Điều đó chứng tỏ Chí luôn luôn khao khát tình yêu, thiết tha đến với Thị Nở, đến với cuộc đời lương thiện. Từ đây, Chí đã thấm thía sâu sắc bi kịch của con người sinh ra làm người nhưng không được làm người. Chí vật vã, đau đớn và tuyệt vọng. Thật là lạ khi thấy Chí ôm mặt khóc rưng rức. Những giọt nước mắt đau đớn, hối hận nhưng đã quá muộn màng. Không còn cách nào khác, Chí lại tìm đến rượu. Nhưng vì ý thức đã trở về, lần uống rượu này của Chí khác biết bao nhiêu lần uống rượu trước. Hắn càng uống lại càng tỉnh ra, hắn không ngửi thấy mùi rượu mà chỉ nghe thoang thoảng mùi cháo hành, càng uống càng thấm thía nỗi đau vô hạn của thân phận.

Trong cơn khủng hoảng và bế tắc, Chí Phèo lại càng thấm thía hơn tội ác của kẻ đã cướp đi của mình cả bộ mặt và linh hồn con người. Chí đã xách dao ra đi. Hành động muốn đi trả thù của Chí rất dữ dội, quyết liệt khiến Chí đi đến một hành động đâm chết cả nhà nó. Nhưng nó là ai? Tiềm thức mách bảo Chí đó là Bá Kiến. Trước đó, Chí không định đến nhà bá Kiến mà định đến nhà Thị Nở để đâm chết thị và bà cô thị cho hả giận nhưng cuối cùng Chí lại quên đến nhà Thị Nở mà đến nhà bá Kiến. Khi đến nhà bá kiến, Chí trợn mắt chỉ tay vào mặt lão, đanh thép kết tội tên cáo già này đòi làm người lương thiện, đòi một bộ mặt lành lặn. Câu hỏi cuối cùng của Chí Phèo: Ai cho tao lương thiện? là câu hỏi chất chứa niềm phẫn uất, đau đớn, còn làm day dứt người đọc: làm thế nào để con người sống cuộc sống con người trong cái xã hội tàn bạo, ngột ngạt, vùi dập nhân tính ấy? Thế rồi, Chí đâm chết kẻ thù. Hành động của Chí đã vượt khỏi suy nghĩ của tên địa chủ nổi tiếng khôn ngoan, gian hùng. Đây là cách hành động của người say không theo dự kiến ban đầu, nhưng trong sâu thẳm tâm hồn, Chí lờ mờ hiểu ra nguyên nhân sâu xa đâu phải vì Thị Nở hay bà cô thị mà cái kẻ làm ra Chí như thế này chính là Bá Kiến. Đến đòi quyền làm người lương thiện là phải đòi nơi lão bá, không đòi được thì phải trả thù. Tuy làm tay sai cho Bá Kiến nhưng ngọn lửa căm hờn vẫn âm ỉ cháy trong con người Chí Phèo. Khi Chí Phèo đã thức tỉnh thì hắn hiểu ra nguồn gốc bi kịch của mình nên ngọn lửa căm hờn càng bùng lên dữ dội. Do vây, Chí Phèo đâm chết bá Kiến không hẳn vì say rượu mà chính vì mối thù đã bừng cháy. Cái chết của Chí chứng tỏ Chí khao khát trở về cuộc sống lương thiện. Vì vậy cái chết của Chí Phèo có ý nghĩa tố cáo mạnh mẽ cái xã hội thực dân nửa phong kiến không những đẩy người dân lương thiện vào con đường bần cùng hóa, lưu manh hóa mà còn đẩy họ vào cái chết.

Với nhân vật Chí Phèo, Nam Cao đã đặt ra bi kịch của người nông dân trước cách mạng: đó là bi kịch con người sinh ra là người mà không được làm người. Đồng thời qua nhân vật Chí Phèo, Nam Cao đã hai lần tố cáo cái xã hội thực dân phong kiến: xã hội đó cướp đi những gì Chí Phèo có và đã cướp những gì Chí Phèo muốn. Điều này thể hiện sự cảm thông sâu sắc của Nam Cao với khát vọng lương thiện trong con người và sự bế tắc của những khát vọng trong hiện thực xã hội ấy. Ngoài ra, tác phẩm còn đặt ra một vấn đề nhân sinh mang tính triết lí sâu sắc: làm thế nào để con người sống đúng nghĩa là người trong cái xã hội tàn bạo phi nhân tính đương thời. Với thành công của truyện ngắn này, Nam Cao đã trở thành cây bút văn xuôi hàng đầu của nền văn học hiện thực 1930 – 1945.

Nam Cao là một nhà văn hiện thực vĩ đại, đồng thời cũng là một nhà nhân đạo chân chính. Các tác phẩm của ông đã vượt qua thử thách của thời gian, ngày càng tỏa sáng. Trong số đó, 'Chí Phèo' nổi bật như một viên ngọc quý, thể hiện tài năng nghệ thuật và cái nhìn hiện thực sắc bén, cùng lòng nhân đạo sâu sắc của tác giả. Đặc biệt, cách mà Nam Cao miêu tả diễn biến tâm trạng và hành động của Chí Phèo từ khi gặp Thị Nở cho đến lúc kết thúc cuộc đời mình là một thành công lớn trong nghệ thuật miêu tả tâm lý nhân vật.

Ngay từ nhỏ, Chí Phèo đã sống trong hoàn cảnh hết sức đáng thương. Sinh ra trong một lò gạch, nơi không được coi là ngôi nhà thực sự, Chí không biết cha mẹ mình là ai và lớn lên trong sự cô độc, thiếu thốn tình thương. Dù vậy, ông trời vẫn ban cho Chí bản chất lương thiện, tự trọng và mơ ước về một gia đình ấm cúng. Nhưng nhà tù thực dân đã biến một người tốt thành kẻ lưu manh, và Bá Kiến, tên địa chủ tham lam, tiếp tục biến Chí thành con quỷ dữ. Chí bị tước đoạt quyền làm người, cuộc đời hắn trượt dài trong những cơn say rượu liên miên. Chỉ khi gặp Thị Nở, lần đầu tiên Chí Phèo mới thực sự tỉnh rượu và cảm nhận được tâm tính lương thiện của mình, dù chỉ trong khoảnh khắc ngắn ngủi.

Lúc đầu, cuộc gặp gỡ của Chí Phèo với Thị Nở chỉ là sự hòa hợp do bản năng của người đàn ông bị rượu kích thích. Sáng hôm sau, như bao người khác tỉnh rượu, Chí cảm nhận được miệng đắng, tay chân uể oải và lòng mơ hồ buồn. Nhưng đối với Chí, đây là cảm giác thức tỉnh không chỉ sau cơn say. Lần đầu tiên sau thời gian dài, hắn cảm nhận được cuộc sống xung quanh với những âm thanh quen thuộc như tiếng chợ, tiếng thuyền chài, tiếng chim hót và ánh nắng chiếu vào lều. Những hình ảnh, âm thanh này trước đây hắn không thể cảm nhận được vì chưa bao giờ tỉnh táo. Cuộc sống bình thường trở lại khiến Chí nhớ về quá khứ xa xôi và những ước mơ giản dị như bao người khác: một gia đình nhỏ và cuộc sống hạnh phúc từ lao động của chính mình. Nghĩ về hiện tại và tương lai cô độc, hắn càng lo lắng, nhận ra rằng cô độc còn đáng sợ hơn đói rét và bệnh tật. Đây là lần đầu tiên Chí trở lại làm người, lo lắng như một người nông dân nghèo lương thiện. Một cách tự nhiên, suy nghĩ của Chí lại hướng về Thị Nở khi cô mang bát cháo hành đến.

Không thể phủ nhận rằng Thị Nở rất xấu xí, xấu đến mức khiến người ta phải kinh hãi. Nhưng sự chăm sóc của Thị dành cho Chí thật ân cần và chân thành. Khi nhận bát cháo hành, Chí Phèo vừa ăn vừa khóc: 'thằng này rất ngạc nhiên. Hết ngạc nhiên thì hắn thấy mắt mình ươn ướt'. Trong Chí lúc này có nhiều cảm xúc khác nhau, đầu tiên là sự ngạc nhiên vô cùng. Hắn không thể tin nổi, một người như hắn, bị cả làng sợ hãi và căm ghét, bây giờ lại có người đến gần mà không sợ hãi hay căm ghét, mang đến cho hắn một cuộc sống mới. Sự cảm động dâng trào khiến hắn khóc. Đây là lần đầu tiên Chí được chăm sóc bởi một người phụ nữ. Có thể sự chăm sóc của Thị chỉ là một cử chỉ bình thường, nhưng đối với Chí, đó là lòng tốt hiếm hoi từ khi về làng. Chí cảm thấy bâng khuâng, vừa vui vừa buồn, như hối hận vì những việc ác đã làm. Nhưng hiện tại, Chí đầy niềm vui mới mẻ, cảm thấy lòng mình như trẻ con, muốn làm nũng Thị như trẻ con làm nũng mẹ. Rồi như một lẽ tự nhiên, Chí thấy 'thèm lương thiện, muốn hòa bình với mọi người biết bao! Mong muốn Thị Nở sống chung...'. Vậy là bát cháo hành, nụ cười tin cậy và tình người chân thành đã đánh thức bản chất trong sáng, lương thiện của Chí. Khi tỉnh rượu, Chí Phèo bắt đầu khao khát một gia đình hạnh phúc và cuộc sống lương thiện cùng Thị Nở. Thực ra, trong bản chất của con quỷ dữ làng Vũ Đại vẫn là một con người đáng thương luôn khao khát trở thành người lương thiện. Chính tình thương giữa người với người đã đánh thức điều đó.

Nhưng niềm vui của Chí Phèo không kéo dài lâu. Sự trở về của lương tri nhanh chóng đưa Chí đến đỉnh điểm bi kịch. Chí đã bán rẻ nhân cách và linh hồn để trở thành con quỷ dữ, cực điểm của sự tha hóa. Thủ phạm là Bá Kiến, nhưng định kiến xã hội cũng đóng vai trò tàn bạo không kém, đẩy Chí vào bế tắc. Đại diện cho định kiến xã hội là bà cô của Thị Nở, người đã kiên quyết ngăn cản tình yêu này, khiến con đường trở lại làm người lương thiện của Chí bị chặn đứng. Đối diện với sự tàn bạo của xã hội, tình người trở nên mong manh và dễ bị tiêu tan. Chí Phèo bị cự tuyệt bởi người xấu nhất và cả hy vọng cuối cùng của hắn cũng bị tước đoạt. Hắn 'ngẩn người', 'sửng sốt', 'gọi Thị lại, nắm tay' nhưng không được. Đau đớn tột cùng, Chí Phèo uống rượu nhưng 'càng uống càng tỉnh' và 'tỉnh ra, ôi buồn'. Rượu không làm tê liệt tâm trí hắn nữa, mà chỉ làm cho nỗi đau của thân phận càng rõ ràng hơn. Hắn 'ôm mặt khóc rưng rức và quyết định trả thù kẻ đã gây ra nỗi đau này'.

Đầu tiên, Chí tính giết cả nhà Thị hoặc làm ầm ĩ để làm bẽ mặt Thị. Nhưng trong cơn say, Chí nhận ra Bá Kiến mới là kẻ cướp đi quyền làm người của hắn. Đây có thể coi là giây phút tỉnh táo nhất của Chí từ khi ra tù, tỉnh táo để xác định kẻ thù: 'Ai cho tao lương thiện?', tỉnh táo để thể hiện mong muốn cháy bỏng: 'Tao muốn làm người lương thiện!' và tỉnh táo với sự thật phũ phàng: 'Tao không thể làm người lương thiện nữa.' Những câu nói này vừa thể hiện quyết tâm trả thù, vừa bộc lộ sự phẫn uất và bế tắc của Chí. Chí kết án Bá Kiến và đâm chết hắn. Nhưng sau khi trả thù, sự thật vẫn không thay đổi. Cuối cùng, Chí chỉ còn con đường chết để được giải thoát khỏi bi kịch vì bị cự tuyệt quyền làm người. Hắn tự đâm mình, chết mà vẫn uất ức, vẫn muốn nói điều gì đó trong khát vọng bao lâu của hắn nhưng không thể thành lời.

Cái chết bi thảm của Chí Phèo chứng tỏ ý thức nhân phẩm của hắn đã trở lại. Nếu trước đây để sống, Chí phải bán linh hồn, thì hiện tại, để sống như một con người, Chí phải từ bỏ mạng sống. Cái chết của Chí chứa đựng ý nghĩa sâu sắc, thể hiện niềm khát khao lương thiện và là lời tố cáo xã hội thực dân phong kiến đã đẩy người nông dân vào con đường bần hoá và cái chết. Nam Cao thật tài tình khi phát hiện và miêu tả phẩm chất tốt đẹp của người nông dân ngay cả khi họ đã trở thành thú dữ, và phải trả giá đắt để quay lại làm người. Qua đó, nhà văn gửi gắm lời kêu cứu khẩn thiết: hãy cứu lấy con người và bảo vệ quyền làm người trước mọi thế lực xấu xa. Đây chính là chiều sâu tư tưởng và giá trị nhân đạo của tác phẩm.

Đoạn văn không chỉ thành công về nội dung mà còn về nghệ thuật: kết cấu truyện chặt chẽ, tình tiết hấp dẫn, ngôn ngữ sống động. Đoạn văn viết về sự thức tỉnh của linh hồn Chí Phèo sau đêm gặp gỡ Thị Nở là một đoạn tuyệt bút, đầy chất thơ và tư tưởng nhân đạo sâu sắc của Nam Cao. Câu hỏi lớn được đặt ra: làm thế nào để con người được sống một cuộc sống con người? Câu hỏi này không chỉ Bá Kiến không hiểu mà cả xã hội bấy giờ cũng không thể trả lời. Sự day dứt và bức thiết của câu hỏi này chính là nét đặc sắc khiến 'Chí Phèo' trở thành một trong những tác phẩm xuất sắc của văn học hiện đại Việt Nam.

Nam Cao là một cây bút nổi bật trong trường phái hiện thực, được tôn vinh như một bậc thầy trong việc khám phá chiều sâu nội tâm nhân vật và tìm kiếm 'con người trong con người'. Các tác phẩm của ông, dù là về trí thức hay nông dân, luôn đi sâu vào tâm lý nhân vật. Truyện ngắn Chí Phèo là một ví dụ điển hình cho tài năng của Nam Cao trong việc phân tích nhân vật, đặc biệt là khi mô tả tâm trạng của Chí Phèo sau cuộc gặp gỡ với Thị Nở.

Chí Phèo từng là đứa trẻ bị bỏ rơi tại một lò gạch cũ và được người trong làng nuôi dưỡng. Ban đầu, Chí là một người hiền lành làm thuê cho nhà Bá Kiến, nhưng sau này, bị nghi ngờ liên quan đến bà Ba, hắn bị Bá Kiến vu oan và phải vào tù. Khi trở về, hắn không còn được nhận ra vì ngoại hình đã thay đổi hoàn toàn. Hắn quyết tâm trả thù Bá Kiến nhưng lại bị Bá Kiến mua chuộc thành tay sai. Giờ đây, hắn trở thành một con quỷ của làng Vũ Đại, nhưng sự xuất hiện của Thị Nở đã làm thay đổi hắn, bởi lần đầu tiên, hắn nhận được điều gì đó mà không cần phải cầu xin hay đe dọa.

Hắn tỉnh dậy sau cơn say và nhận ra những điều mới mẻ trong buổi sáng mà trước đây hắn không hề biết. Hắn nhớ về quá khứ và những ước mơ giản dị nhưng xa vời. Khi Thị Nở mang bát cháo hành đến cho hắn, Chí cảm thấy ngạc nhiên và xúc động, lần đầu tiên hắn được chăm sóc bởi bát cháo thơm ngào ngạt. Chỉ có hắn mới cảm nhận được hương vị tuyệt vời của bát cháo và sự ấm áp của 'tình người'. Trong lòng hắn bừng lên những cảm xúc lẫn lộn trước Thị, người phụ nữ xấu xí nhưng lương thiện, và hắn cảm thấy hối tiếc vì những hành động xấu xa đã gây ra trong quá khứ. Bát cháo hành như một cầu nối tâm hồn giữa Chí Phèo và Thị Nở. Hắn cảm thấy khinh miệt bà Ba, một người đàn bà xinh đẹp nhưng độc ác, và nhận ra Thị Nở dù xấu xí nhưng tốt bụng, còn bà Ba thì chỉ là một con quái vật đội lốt người. Nam Cao đã tạo ra sự đối lập rõ rệt giữa hai người phụ nữ này, nhấn mạnh bài học về việc không nên 'nhìn mặt mà bắt hình dong'.

Chí Phèo, nhờ sự chăm sóc của Thị Nở và hương vị của cháo hành, nhận thức được hiện thực và cảm thấy không còn mạnh mẽ như trước. Hắn muốn hòa giải với mọi người và tin rằng Thị Nở sẽ giúp hắn tìm lại con người lương thiện. Dù bị tha hóa bởi rượu chè và tội lỗi, mầm nhân tính trong hắn vẫn chưa hoàn toàn biến mất. Dưới ngòi bút tinh tế của Nam Cao, tính cách của Chí Phèo hiện rõ và thể hiện sự đồng cảm với những người lao động nghèo dù họ có bị tha hóa đến đâu.

Chí Phèo luôn khao khát một cuộc sống lương thiện và một mái ấm như bao người, nhưng kết cục lại không tốt đẹp khi Thị Nở từ chối sống chung với hắn. Có thể sự thay đổi của Thị không phải do nàng bạc tình, mà do những lời cấm đoán từ bà cô của Thị, người đại diện cho sự hẹp hòi của xã hội phong kiến. Chí Phèo chỉ còn biết đứng ngây ra trước quyết định của Thị, cảm nhận hương cháo hành và tình yêu mong manh. Dù hắn muốn níu kéo tình yêu nhưng không thể, hắn trở về với bản tính cũ, uống rượu say và khóc như một đứa trẻ. Hắn chỉ còn biết ôm mặt khóc và đe dọa giết Thị Nở và bà cô, nhưng thực chất là đến nhà Bá Kiến. Hành động của Chí có thể sai nhưng lại đúng hướng, hắn tuyệt vọng vì bị từ chối sống lương thiện. Hắn đau đớn nhận ra nguyên nhân sâu xa không phải do Thị Nở mà do Bá Kiến và định kiến của xã hội Vũ Đại.

Hắn cầm dao đi giết Bá Kiến cũng chính là kết thúc cuộc đời mình. Dù không sống lương thiện, hắn chết để trở thành người lương thiện. Cái giá của lương thiện đối với những người như Chí thật quá đắt, đôi khi phải đánh đổi bằng cả mạng sống. Qua cái chết đau thương của Chí, Nam Cao đã lên án xã hội bất công và thể hiện sự đồng cảm với những người nông dân nghèo trong xã hội cũ. Đời sống lương thiện thật sự khó khăn hơn nhiều so với cuộc sống no đủ.

Nam Cao, với tài năng tâm lý và ngòi bút tinh tế, đã khắc họa xuất sắc tâm trạng của Chí Phèo sau cuộc gặp gỡ với Thị Nở, mang đến cho độc giả những bài học sâu sắc về con người.

Tình yêu là nguồn gốc của mọi niềm vui cũng như nỗi khổ. Nó còn giúp con người trở nên mạnh mẽ và lạc quan, đồng thời dẫn dắt ta về phía thiện lương. Trong tác phẩm Chí Phèo của Nam Cao, dù mối tình giữa Chí Phèo và Thị Nở chỉ là một phần nhỏ, nhưng nó lại có ý nghĩa sâu sắc. Đây là khởi đầu mới cho Chí, giúp hắn quay trở lại với cuộc sống của một con người lương thiện mà hắn đã đánh mất.

Chí Phèo là một đứa trẻ mồ côi, nghèo khổ và bất hạnh, bị mẹ bỏ rơi ngay từ khi mới sinh. Chí lớn lên dưới sự yêu thương của người làng Vũ Đại. Trưởng thành, Chí là một thanh niên khỏe mạnh, làm thuê cho nhà Bá Kiến. Vì bị bà Ba hãm hại, Chí bị Bá Kiến đẩy vào tù và mất đi nhân tính, ra tù lại trở thành tay sai cho Bá Kiến, trở thành con quỷ dữ của làng Vũ Đại. Nhưng sự xuất hiện của Thị Nở đã mở ra một chương mới trong cuộc đời Chí, một chương đầy hy vọng và đau khổ.

Thị Nở sống cùng bà cô, là một người phụ nữ lớn tuổi, xấu xí và có phần kỳ quặc. Do không có hạnh phúc riêng và đã nhiều tuổi, Thị Nở gặp Chí Phèo trong một hoàn cảnh đặc biệt. Khi Chí trở về sau cơn say, hắn cảm thấy không khỏe và ra sông tắm, trong khi Thị Nở đang gánh nước và nằm ngủ cạnh bờ sông. Đây là cuộc gặp gỡ định mệnh đã thay đổi hoàn toàn cuộc đời và tâm trạng của Chí Phèo.

Cuộc sống của Chí Phèo thực sự thay đổi sau đêm gặp gỡ với Thị Nở. Đây là lần đầu tiên Chí tỉnh sau những ngày say sưa và nhận thức về thế giới xung quanh. Khi tỉnh dậy, hắn thấy trời đã sáng, và tiếng chim hót bên ngoài, những âm thanh quen thuộc mà trước đây hắn không nhận ra. Chí nhớ về quá khứ, về cuộc sống giản dị và ấm cúng mà hắn từng mơ ước, nhưng giờ đây hắn cảm thấy cô độc và già cỗi. Sự thức tỉnh của Chí Phèo bắt đầu từ việc tỉnh rượu và nhận ra những điều mình đã bỏ lỡ. Nam Cao đã khắc họa sâu sắc tâm trạng của Chí, cho thấy sự thay đổi dù là nhỏ bé nhất trong hắn.

Chí Phèo cũng cảm động sâu sắc trước sự chăm sóc của Thị Nở. Khi nhận bát cháo hành từ Thị, hắn ngạc nhiên và xúc động đến mức rưng rưng nước mắt. Đây là lần đầu tiên hắn nhận được sự quan tâm từ một người khác, điều mà trước đây hắn chỉ có thể cướp giật. Bát cháo hành của Thị Nở khiến hắn phải suy nghĩ và cảm thấy nhân tính của mình đã dần hồi sinh nhờ tình yêu thương. Nam Cao qua việc phân tích tâm lý nhân vật đã khẳng định rằng bản chất lương thiện của con người, dù bị vùi lấp bởi cuộc sống tồi tệ, vẫn có thể được khơi dậy khi gặp điều kiện phù hợp.

Cuộc gặp gỡ với Thị Nở không chỉ khơi dậy niềm hy vọng trong Chí Phèo mà còn bộc lộ khát vọng được sống lương thiện của hắn. Khi Thị Nở từ chối sống chung với Chí, hắn rơi vào tuyệt vọng. Hắn uống rượu, càng uống càng tỉnh và đau đớn, cuối cùng dẫn đến quyết định giết Bá Kiến và tự kết liễu cuộc đời mình. Cái chết của Chí Phèo là lời tố cáo mạnh mẽ đối với xã hội phong kiến nửa thực dân đương thời.

Cuộc gặp gỡ với Thị Nở có ý nghĩa quan trọng đối với nhân vật Chí Phèo. Về nội dung, Thị Nở làm nổi bật nhân vật chính và chủ đề tác phẩm: giúp Chí Phèo hồi sinh, đồng thời thể hiện giá trị nhân đạo của Nam Cao, nhưng cũng đẩy Chí vào bi kịch, tố cáo xã hội thực dân phong kiến. Về mặt nghệ thuật, Thị Nở thúc đẩy cốt truyện phát triển và làm lộ rõ phẩm chất, tính cách của nhân vật trung tâm. Nam Cao, với sự phân tích tinh tế, đã thể hiện sự biến đổi trong nhận thức của Chí Phèo và bi kịch đau đớn khi bị từ chối sống lương thiện.

Tình yêu – một chủ đề quen thuộc nhưng luôn mang lại sự mới mẻ trong văn học. Nhiều tác giả đã lấy tình yêu làm nguồn cảm hứng sáng tác, ca ngợi nó như những thiên thần bay lượn. Tuy nhiên, Nam Cao lại đưa đến một góc nhìn khác với tình yêu đầy đau đớn của Chí Phèo và Thị Nở trong tác phẩm “Chí Phèo”, phản ánh cuộc sống của người nông dân trong xã hội cũ. Ở đây, tình yêu không chỉ chứa đựng hạnh phúc mà còn là nỗi đau sâu sắc. Tình yêu ấy là thông điệp mạnh mẽ mà tác giả muốn gửi gắm đến một giai cấp, một tầng lớp trong xã hội. Mặc dù đau đớn, nhưng trước khi chết, Chí Phèo vẫn kịp thưởng thức hương vị tình yêu, dù chỉ trong thời gian ngắn ngủi.

Chí Phèo là một đứa trẻ mồ côi được nuôi dưỡng tại lò gạch cũ của làng. Khi trưởng thành, Chí trở thành người ở cho nhà Bá Kiến nhưng bị bà ba dâm đãng hãm hại, khiến Bá Kiến ghen và đẩy Chí vào tù. Những năm tháng trong tù và lòng thù hận đã biến Chí từ một thanh niên hiền lành thành một con quỷ dữ khi trở về làng. Chí đắm chìm trong men rượu cho đến khi gặp Thị, tình yêu đến như một cú sốc, kết nối hai con người. Nhưng khi Thị nghe lời người bà cô và rũ bỏ Chí, hắn lại rơi vào tuyệt vọng. Lòng thù hận nổi lên, Chí quyết định giết Bá Kiến rồi tự kết liễu đời mình để giữ được lòng lương thiện. Những biến cố trong cuộc đời Chí như bản đồ gập ghềnh, với những giây phút bên Thị Nở là đoạn đường đẹp nhất trong cuộc đời đầy đứt gãy của hắn.

Cuộc gặp gỡ giữa Chí và Thị chỉ là sự tình cờ giữa hai con người mê muội. Chí lúc tỉnh lúc say, thường xuyên trong trạng thái say xỉn. Thị cũng dở hơi và có nhan sắc “kinh tởm” được miêu tả là “xấu ma chê quỷ hờn”. Tuy nhiên, khi gặp nhau, cái xấu ấy lại làm Chí mê mẩn. Có thể là bản năng hay dục vọng thể xác khiến họ gần gũi, nhưng sau đó họ lại dành cho nhau tình cảm “lạ lùng”. Thị thậm chí xem đây là cuộc sống “vợ chồng”, một cảm giác mới lạ của kẻ đang yêu.

Chí sau trận ấy bị ốm nặng, và nếu không có Thị, hắn có thể đã chết. Dù Thị có dở hơi, nhưng vẫn dành cho Chí sự quan tâm với bát cháo hành để giúp hắn nhanh chóng hồi phục. Thị có thể là người cuối cùng trong xã hội nhìn nhận Chí. Có thể vì Thị không phân biệt được đâu là người tốt và xấu nên mới chấp nhận Chí. Dù vậy, sự chăm sóc của Thị đã mang đến một luồng gió mới cho cuộc đời Chí. Chí cảm thấy như tỉnh dậy sau cơn say dài, nhận ra mình đã già và cô độc. Hắn tiếc nuối vì cuộc đời chìm trong rượu và thù hận. Nhưng suy nghĩ của Chí cho thấy hắn đã trưởng thành và biết quý trọng cuộc sống. Chí mong ước có một gia đình giản dị với vợ làm việc và mình làm thuê, và giờ đây hắn muốn thực hiện ước mơ ấy với Thị Nở.

Chí muốn bắt đầu lại từ đầu, hòa giải với mọi người. Trước đây, Chí say và không nhận ra Thị xấu xí và dở hơi, nhưng bây giờ tỉnh táo, Chí yêu Thị vì chỉ có tình yêu mới biến cái xấu thành đẹp. Chí thấy Thị có duyên và vui khi bên cạnh Thị. Dù ai trong làng khinh thường Thị, Chí vẫn muốn sống và xây dựng ước mơ cùng Thị. Tuy nhiên, hạnh phúc không kéo dài lâu khi Thị nghe lời người bà cô và rời bỏ Chí. Chí ở lại trong căn lều đầy kỷ niệm về tình yêu. Thất vọng và thù hận trỗi dậy, nhưng lần này Chí không đi rạch mặt ăn vạ mà đến đòi lại quyền sống của mình từ Bá Kiến. Chí giết Bá Kiến rồi tự kết liễu đời mình để không quay lại cuộc sống nghiệt ngã trước đây.

Cuộc đời Chí sau khi gặp Thị trải qua hai biến cố lớn: tỉnh dậy để sống và yêu, nhưng hạnh phúc nhanh chóng vụt tắt khi Thị bỏ rơi hắn. Chí giết Bá Kiến và kết thúc cuộc đời mình. Nam Cao qua những dòng tâm lý trắc ẩn của Chí đã gửi gắm nhiều thông điệp sâu xa. Thứ nhất, là hình ảnh người nông dân nghèo khổ bị xã hội đẩy đến bước đường cùng, không thể hưởng hạnh phúc ngay cả khi có được. Thứ hai, đề cao nhân phẩm và phẩm chất con người. Dù say, Chí vẫn giữ tâm hồn trong sáng và Thị Nở, dù xấu, cũng có tâm hồn cao cả. Thứ ba, tình yêu không chỉ là sự hấp dẫn bên ngoài mà là sự đồng điệu của hai tâm hồn, không vượt qua giới hạn của thực tế. Thứ tư, là sự thức tỉnh trong tình yêu, giữ vững tinh thần và trí óc. Nam Cao đã truyền tải những thông điệp sâu sắc qua đoạn văn ngắn về tâm trạng của Chí Phèo sau khi gặp Thị Nở, và dù Chí và Nam Cao đã ra đi, những xúc cảm và bài học của họ vẫn còn mãi.

Nam Cao, một cây bút hiện thực xuất sắc trong văn học Việt Nam, đã dành trọn tâm huyết và tài năng của mình cho những tác phẩm viết về người nông dân và trí thức nghèo trước năm 1945. Truyện ngắn “Chí Phèo” là tác phẩm tiêu biểu, phản ánh số phận bi thảm của người nông dân nghèo và sự tha hóa của họ. Nhân vật Chí Phèo không chỉ đại diện cho bi kịch tha hóa mà còn cho sự từ chối quyền làm người, và những biến động tâm trạng của Chí từ sáng hôm sau cuộc gặp với Thị Nở cho đến khi cuộc đời kết thúc đã thể hiện rõ điều đó.

“Chí Phèo” là một tuyệt phẩm của Nam Cao, ghi dấu tài năng và tâm huyết của ông. Tác phẩm mô tả cuộc sống bi kịch của Chí Phèo, người nông dân bị tha hóa cả về thể xác lẫn nhân cách, và dù đã khao khát làm lại cuộc đời, Chí vẫn không thoát khỏi bi kịch bị từ chối quyền làm người.

Đoạn văn miêu tả tâm trạng của Chí Phèo từ sáng hôm sau cuộc gặp với Thị Nở đến lúc kết thúc cuộc đời đã làm nổi bật bi kịch từ chối quyền làm người của Chí. Sau cuộc gặp với Thị Nở, Chí Phèo trải qua những biến chuyển tâm lý phức tạp, từ hạnh phúc đến ân hận, tuyệt vọng và bế tắc.

Trước hết, là sự thức tỉnh lương tri. Tỉnh dậy sau cơn say dài, lần đầu tiên sau nhiều ngày chìm trong rượu, Chí Phèo nhận thấy ánh sáng và âm thanh cuộc sống trở nên rõ ràng hơn. Chí nghe tiếng chim hót, tiếng thuyền chài, và tiếng lao xao của chợ búa, đồng thời ý thức được sự thảm hại của bản thân, sợ hãi tuổi già và sự cô độc.

Bát cháo hành và sự quan tâm của Thị Nở là yếu tố quan trọng đánh thức phần lương tri đã bị lãng quên trong Chí. Nhờ Thị, Chí khôi phục lại khát khao tuổi trẻ, mong muốn hòa giải và sống lương thiện.

Với sự thức tỉnh này, Chí Phèo mơ về một tương lai tươi sáng hơn, hy vọng vào cuộc sống lương thiện và Thị Nở là cầu nối giúp Chí trở về với cuộc sống nhân đạo. Những ngày cuối đời, sống cùng Thị Nở, Chí cảm thấy hạnh phúc nhất, với ước mơ giản dị về một cuộc sống hạnh phúc cùng Thị. Chí đã thực sự thay đổi, từ một con người tha hóa trở lại thành người lương thiện.

Tuy nhiên, hi vọng của Chí lại nhanh chóng bị dập tắt khi phải đối mặt với bi kịch từ chối quyền làm người. Bà cô Thị Nở kiên quyết phản đối và Thị Nở cũng vì định kiến xã hội mà từ chối tình cảm của Chí. Chí đau khổ và tuyệt vọng, cố gắng níu kéo nhưng bị Thị đẩy ra, dẫn đến việc Chí cất tiếng chửi và đe dọa sẽ giết bà cô và Thị.

Kết thúc chuỗi cảm xúc phức tạp, Chí Phèo không thể quay trở lại cuộc sống lương thiện, không muốn tiếp tục làm quỷ dữ làng Vũ Đại. Chí đã giết Bá Kiến và tự kết liễu cuộc đời mình để chấm dứt bi kịch.

Qua diễn biến tâm trạng của Chí Phèo từ khi gặp Thị Nở đến khi kết thúc cuộc đời, Nam Cao đã làm nổi bật bi kịch từ chối quyền làm người và thể hiện sự cảm thông sâu sắc với khát vọng lương thiện của con người trong xã hội phong kiến tăm tối.

Nam Cao, nhà văn nổi tiếng với chủ nghĩa hiện thực trong văn học Việt Nam giai đoạn 1930-1945, để lại dấu ấn sâu đậm qua tác phẩm “Chí Phèo” phản ánh nỗi đau và khó khăn của người nông dân trong xã hội cũ. Nhân vật Chí Phèo, cùng tên với tác phẩm, để lại ấn tượng mạnh mẽ với sự phát triển tâm trạng của mình sau khi gặp Thị Nở, một khoảng thời gian hồi sinh ngắn ngủi nhưng đầy giá trị nhân đạo mà Nam Cao dành cho nhân vật của mình.

Chí Phèo vốn là một người hiền lành, chất phác nhưng xã hội đã đẩy anh đến tận cùng, với đại diện là Bá Kiến, người ghen ghét vì Chí được bà Ba “quý mến” mà tìm cách đưa anh vào tù. Sau bảy tám năm biệt xứ, khi trở về làng Vũ Đại, Chí đã trở thành kẻ mất nhân hình lẫn nhân tính, biến thành con quỷ dữ do thế lực hắc ám như Bá Kiến hoàn tất công đoạn. Chí trở thành tay sai đắc lực của Bá Kiến, hành nghề rạch mặt ăn vạ, cướp của, giết người. Cuộc đời của Chí chìm trong rượu bia, không bao giờ tỉnh để nhận thức về sự tồn tại của mình trên đời.

Nam Cao không để nhân vật của mình mãi sống trong kiếp thú vật, nên đã cho Thị Nở xuất hiện cùng bát cháo hành và tình cảm chân thành, đánh thức lương tri của Chí sau những ngày bị lãng quên. Đoạn văn miêu tả tâm trạng Chí Phèo sau khi gặp Thị Nở chứng minh tài năng của Nam Cao trong việc khám phá và phân tích tâm lý nhân vật.

Sáng hôm đó, sau trận nôn mửa giữa đêm và khi đã tỉnh dậy sau cơn say dài, Chí Phèo cảm thấy miệng đắng và lòng buồn mơ hồ. Lần đầu tiên kể từ khi về, anh cảm thấy rùng mình khi nghĩ đến rượu, cảm nhận âm thanh cuộc sống xung quanh như tiếng chim hót, tiếng cười nói của người đi chợ và tiếng gõ mái chèo của anh thuyền chài. Những âm thanh này vốn có hàng ngày, nhưng đây là lần đầu tiên Chí tỉnh táo để cảm nhận sự sống mãnh liệt.

Chí bắt đầu nhận thức về quá khứ, hiện tại và tương lai của mình. Tiếng bàn tán của người bán hàng gợi nhớ về ước mơ giản dị của Chí về một cuộc sống hạnh phúc. Nhưng thực tại không như mong đợi, Chí cảm thấy mình đã già, cô độc và sắp đến tuổi già với nỗi lo đói rét, ốm đau. Sau trận ốm, Chí đã tỉnh dậy và suy nghĩ về cuộc đời, với khả năng nhận thức về ngoại cảnh và chính mình, anh đã hồi sinh trở lại làm người.

Thị Nở, với bát cháo hành và tình thương yêu dành cho Chí, khiến anh cảm động và trỗi dậy khao khát làm người lương thiện. Đây là đoạn văn mang giá trị nhân đạo sâu sắc mà nhà văn dành cho nhân vật của mình. Chí cảm thấy xúc động và hạnh phúc khi nhận được sự quan tâm của Thị Nở, điều mà anh chưa bao giờ trải nghiệm. Bát cháo hành và tình yêu của Thị Nở là liều thuốc giải độc cho tâm hồn Chí, giúp anh cảm nhận được mùi vị của tình người và khao khát sống một cuộc sống lương thiện. Chí ước mơ trở lại làm người bình thường, sống cuộc sống giản dị và chấm dứt những tháng ngày đen tối và tội lỗi.

Chí, như bao người khác, khao khát có một gia đình hạnh phúc và tỏ tình một cách bẽn lẽn với Thị Nở. Dù thị có vẻ ngoài xấu xí, nhưng trong mắt Chí, sự e lệ của thị trở nên đáng yêu. Nam Cao đã cho chúng ta thấy vẻ đẹp tiềm ẩn trong Thị Nở, một người đàn bà xấu xí nhưng có tấm lòng nhân hậu và đầy tình thương. Năm ngày ngắn ngủi bên nhau là những phút giây hạnh phúc nhất của Chí, nhưng bi kịch xảy ra khi Thị Nở hỏi ý kiến bà cô, dẫn đến sự từ chối của xã hội và sự cự tuyệt làm người cho Chí.

Nam Cao đã khéo léo miêu tả nội tâm nhân vật Chí Phèo trong những ngày hồi sinh, sử dụng ngôn ngữ sinh động và giản dị để thể hiện giá trị nhân đạo cao đẹp. Bản chất lương thiện và khát khao hạnh phúc là những phẩm chất tự nhiên không bao giờ mất đi, chỉ cần được thắp sáng bởi tình người. Qua đó, chúng ta nhận thấy rằng tình thương là điều duy nhất có thể cảm hóa trái tim sắt đá và mỗi chúng ta nên biết yêu thương và chia sẻ trong cộng đồng.

Cuộc sống của người nông dân trong xã hội phong kiến xưa, với cảnh nghèo đói, bị áp bức và bóc lột, luôn là nguồn cảm hứng cho nhiều nhà văn. Đặc biệt, nhân vật Chí Phèo trong tác phẩm cùng tên của Nam Cao là hình ảnh tiêu biểu của giai cấp nông dân thời bấy giờ, mang trong mình một cuộc đời đầy đau khổ và nhục nhã nhưng vẫn ẩn chứa một tâm hồn lương thiện. Điều này thể hiện rõ qua diễn biến tâm lý của Chí Phèo trong buổi sáng gặp Thị Nở, người mà hắn yêu.

Chí Phèo là một thanh niên hiền lành, cường tráng, sinh ra trong hoàn cảnh khó khăn, không có cha mẹ hay người thân. Cuộc đời làm thuê đã đưa hắn từ nơi này đến nơi khác, cho đến khi hắn trở thành người làm công cho nhà Bá Kiến. Bị lợi dụng và bị ghen ghét, hắn bị đẩy vào tù, và khi ra tù, hắn trở thành một kẻ lưu manh với ngoại hình ghê gớm. Được dụ dỗ bằng lời nịnh nọt, hắn lại trở thành tay sai cho Bá Kiến, tiếp tục sống trong cơn say triền miên, làm điều sai trái và bị xã hội xa lánh. Tuy nhiên, bằng lòng nhân đạo sâu sắc, Nam Cao đã cho Chí Phèo cơ hội cứu rỗi cuộc đời mình qua tình yêu. Cuộc gặp gỡ với Thị Nở và diễn biến tâm lý của Chí sáng hôm sau là đoạn trích đẹp nhất trong tác phẩm, thể hiện lòng nhân đạo và sức mạnh của tình yêu.

Sau một đêm say rượu, Chí Phèo ra bờ sông và gặp Thị Nở, một người con gái xấu xí và dở hơi. Dưới ánh trăng, họ đã gần gũi nhau như vợ chồng. Khi tỉnh dậy, Chí Phèo cảm nhận được những âm thanh và hình ảnh đẹp đẽ của cuộc sống, như tiếng chim hót và tiếng cười nói. Những âm thanh này khiến hắn suy nghĩ về cuộc đời mình.

Chí Phèo từng có ước mơ về một gia đình nhỏ bé và cuộc sống ấm no, nhưng giờ đây, ở tuổi bốn mươi, hắn cảm thấy cô đơn và lạc lõng. Khi Thị Nở mang bát cháo hành đến, cảm xúc của hắn thay đổi từ ngạc nhiên sang xúc động, và hắn cảm nhận được tình thương và sự quan tâm. Hắn ân hận về sự ngang ngược trước kia và khao khát trở lại làm người bình thường. Tuy nhiên, khi bị Thị Nở từ chối, Chí Phèo chỉ biết chạy theo để níu kéo tình yêu và cuộc đời mình.

Thị Nở từ chối Chí Phèo, khiến hắn chìm trong đau khổ và uất hận. Hắn tìm đến rượu để quên và có ý định giết Thị Nở để giải tỏa cơn giận. Nhưng càng uống, hắn càng tỉnh và quyết định trả thù bằng cách giết Bá Kiến và tự sát. Đây là một cách giải thoát tiêu cực nhưng là duy nhất. Xã hội không cho hắn cơ hội làm người lương thiện, và hắn không còn muốn sống nữa.

Qua tác phẩm và nhân vật Chí Phèo, Nam Cao đã thể hiện giá trị nhân đạo sâu sắc và lên án xã hội cũ. Bút pháp miêu tả tâm lý nhân vật của ông đã giúp ông trở thành một trong những nhà văn xuất sắc thời bấy giờ.

Nam Cao là người hay băn khoăn về vấn đề nhân phẩm, về thái độ khinh trọng đối với con người. Ông thường dễ bất bình trước tình trạng con người bị lăng nhục chỉ vì bị đày đọc vào cảnh nghèo đói cùng đường” (Nguyễn Đăng Mạnh). Với tấm lòng nhân đạo ấy, Nam cao đã khước từ thứ văn chương lãng mạn đế đến với dòng văn học hiện thực. Đây cũng chính là nơi Nam Cao đã kí thác toàn bộ những tâm tư tình cảm, triết lí nhân sinh của mình về cuộc đời, con người. Hàng loạt các tác phẩm đã ra đời nhằm “minh oan”, “chiêu tuyết” cho những con người bị miệt thị một cách bất công: Chí phèo, Một bữa no, Lang Rận, Tư cách mõ... Trong đó Chí Phèo là một tác phẩm tiêu biểu nhất của Nam Cao trước Cách mạng tháng Tám, viết về đề tài người nông dân nghèo và đánh dấu một bước phát triển đáng kế của văn xuôi Việt Nam. Có thể nói nhân vật Chí Phèo trong tác phẩm là một điển hình nghệ thuật về người nông dân nghèo từ lương thiện sa vào tha hóa rồi lại rơi vào bi kịch bị cự tuyệt quyền làm người nhưng luôn cố vẫy vùng để đến với ánh sáng của thiên lương. Chi tiết để lại ấn tượng sâu sắc nhất trong lòng người đọc đó chính là mối tình giữa Chí Phèo và thị Nở. Mối tình có một không hai trong làng văn Việt Nam khiến ta phải đọc rồi suy ngẫm rất nhiều về tình người trong cõi nhân thế.

Chí Phèo tự lúc nào đã đi vào trang văn Nam Cao và rồi lại từ trang văn Nam Cao bước ra. Nhân vật điển hình đến mức gấp sách lại ta vẫn thây day dứt về một anh Chí vốn hiền lành lương thiện thế nhưng do sự áp bức ghê gớm cùa bọn chúa đất, thực dân đã khiến anh trở thành “con quỷ dữ” của làng Vũ Đại. Tưởng chừng Chí Phèo đã bị tha hóa hoàn toàn với một tâm hồn chai đá, những hành động mất lí trí, bị hủy hoại cả về nhân tính lẫn nhân hình, bản chất lương thiện bị che lấp. Nhưng trong trái tim anh vẫn len lỏi một thứ ánh sáng nhiệm mầu, đó chính là ánh sáng của lương tri. Nam Cao là thế đó. Ông không bao giờ để nhân vật của mình chìm trong bóng tối mà luôn để nhân vật trượt trên mặt phẳng nghiêng”, luôn cố vùng vẫy để thoát khỏi cái thế giới của con thú trở về với thế giới con người. Ranh giới ấy rất mong manh và vô cùng khó khăn. Liệu Chí có thể thực hiện được không? Ai sẽ là người giúp anh làm được điều này? Thị Nở ?Chính thị Nở là người hé mở cánh cửa để Chí trở về với ánh sáng của lương tri. Đọc đoạn văn này người đọc vô cùng sảng khoái trước nghệ thuật phân tích nội tâm tâm lí nhân vật rất tinh tế của Nam Cao.

Nhưng cái hay của Nam Cao không chỉ là những đoạn văn phân tích tâm lí nhân vật sắc sảo mà còn là Nam Cao đã xây dựng được một nhân vật hết sức ấn tượng – thị Nở một người ngấn ngơ như những người đần trong cổ tích và xấu ma chê quỷ hờn nhưng lại có một sức hút, sức hút của tình người đã kéo Chí về với ánh sáng nhân tâm. Nếu ta vẽ một chân dung thj Nở riêng biệt chắc ta phải hoảng hốt bỏ chạy vì cái “dung nhan” ấy. Nhưng nếu ta vẽ hình ảnh của thị với nồi cháo hành nghi ngút khói trên tay đem đến cho Chí khi hắn đang đói cào ruột bởi “trận thổ đêm qua”, khi hắn đang buồn bã cô đơn nhất, đang “thèm khát người” nhất, đang đau khổ tuyệt vọng nhất… thì hình ảnh ấy rung động người đọc biết bao! Đó là sự rung động của nhân tâm rất tự nhiên, rất vô tư không hề “sợ hãi” như những người dân khác ở làng Vũ Đại mỗi khi gặp Chí và cũng không hề tính toán thiệt hơn. Thị không biết tính toán và cũng chẳng cần tính toán. Cái nghĩa tình có ai tính toán bao giờ. Tình cảm của thị thô mộc, nguyên sơ khiến ta cảm động quá!

Chính Nam Cao cũng không thể kìm lòng trước vẻ đẹp ấy. Nên ở trang văn này, ta bắt gặp những đoạn miêu tả khung cảnh thiên nhiên rất đỗi thơ mộng. Đó là những ánh sáng dịu hiền của trăng, trăng in cái bóng dáng xệch xạc, méo mó của Chí Phèo trên đường làng, trăng trên vườn chuối, hình ảnh cả hai ngủ say dưới trăng… Và trong khung cảnh ấy ông đã ghép một đôi tâm sự rất xứng đôi: Chí Phèo – thị Nở. Đương nhiên hai con người ấy có ngôn ngữ tâm sự riêng của họ, ta không bàn đến mà chi biết rằng: từ sau cái đêm trăng thanh gặp thị, Chí Phèo đã nhận thầy một thứ thèm khát (không phải thèm rượu) đang sôi sục lên trong anh đó chính là sự mong muốn làm người. Niềm mong muốn ấy được Nam Cao miêu tả một cách tỉ mỉ, tinh tế những thay đổi rất tinh vi từ trong từng tế bào của Chí.

Điều đầu tiên nhà văn để cho Chí nhận ra thực tại của mình qua hình ánh cái túp lều. Đó là cái túp lều ngoài bờ sông (thuộc đất lưu không) mà anh đã phải đánh đổi bằng máu, bằng lương tri, làm tay sai cho bá Kiến mà có được ấy. Một cái túp lều ẩm thấp, tối tăm: “Ở đây người ta thấy chiều lúc xế trưa gặp đêm khi bên ngoài vẫn sáng”. Đây không phải nơi ở của con người, nó là địa ngục trần gian mà Chí đang chết dần chết mòn trong đó. Vậy mà chưa bao giờ Chí Phèo nhận thay thế bởi Chí Phèo chưa bao giờ hết say. Đây là lần đâu tiên Chí nhận ra cái hiện thực cay đắng phũ phàng ấy. Tiếp đó, nhà văn để cho Chí Phèo cảm nhận được những thanh âm của cuộc sống: tiếng chim ríu rít, tiếng trò chuyện của các người buôn hàng, tiếng anh thuyền chài gõ mái chèo đuổi cá… Những âm thanh quen thuộc đó ngày nào chả có. Nhưng đã bảy, tám năm trời nay, từ khi ra khỏi tù, lúc nào Chí cũng chìm trong cơn say thì làm sao Chí nghe được. Cuộc đời của anh là những cơn say dài mênh mông, vô tận, “tràn từ cơn say này sang cơn say khác…” đến mức “…Hắn ăn trong lúc say, ngủ trong lúc say, thức dậy vẫn còn say…Hắn làm tấtcả trong lúc người hắn say…”. Thế đấy, đã bao giờ hắn tình để mà nghe những thanh âm của cuộc sống thường nhật chứ. Đây là lần đầu tiên sau một giấc ngủ dài Chí nghe thấy những thanh âm ấy. Những thanh âm của cuộc sống giản dị đã thức kéo thiên lương trong anh, lòng anh bỗng mơ hổ buồn. Chao ôi buồn rồi lại nao nao buồn! Cái buồn đó cứ như một cơn gió lúc thì ổ ạt lúc thì nhẹ nhàng. Bằng bút pháp phân tích nội tâm sâu sắc, tinh tế, Nam Cao đã mô tả quá trình thức tỉnh lương tri của Chí Phèo theo trình tự logic biện chứng.

Nhận ra được thực tại, đón nhận được giọt âm thanh của cuộc đời, nhà văn để cho Chí nhớ về quá khứ “hình như có một thời hắn đã ao ước có một gừ đình nho nhỏ, . chồng cuốc mướn cày thuê vợ dệt vải. Chúng lại bỏ một con lợn nuôi để làm vốn liếng. Khá giả thì mua dăm ba sào ruộng làm”. Cái ước mơ chân chính, nhỏ nhoi nhưng sao lại quá khó đối với Chí. Rồi Chí nhìn về hiện tại và tương lai “Chí Phèo hình như đã trông thấy tuổi già của hắn; đói rét, ốm đau và cô độc Chí sợ cô độc nhất. Khi đã sợ cô đơn là lúc con người ta cô đơn nhất và khao khát sự sum vầy. Nhưng Chí vốn là con hoang, không gia đình, không nhà cửa, không họ hàng thân thích. Hắn lại là con quỷ dữ trong mắt người dân ở làng Vũ Đại, không ai chấp nhận hắn chứ đừng nói đến chuyện sum vầy.

Và khi Chí đang nhìn về tương lai đen tối kia với tâm trạng cô độc, sợ hãi, cũng may là thị Nở đến nếu không thì Chí khóc mất. Thị Nở bước vào cùng với bát cháo hành, một hình tượng đẹp nhất, một chi tiết nghệ thuật đem đến nhiều mĩ cảm. Chí Phèo ngạc nhiên, hết ngạc nhiên thì mắt Chí ươn ướt. Có lẽ vì đây là lần đầu tiên Chí được một người đàn bà cho ăn, bởi vì xưa nay Chí vẫn phải “dọa nạt hay giật cướp” của người khác thì mới có được. Nhưng thứ thị ho Chí không đơn giản chì là bát cháo hành mà còn là một tình yêu thương mộc mạc , là sáng soi rọi vào sâu thẳm tâm hổn Chí làm bừng lên chất người trong anh, làm cho anh khát khao trở về lương thiện, “thèm làm hòa với mọi người”. Nhìn bát cháo hành bốc khói, nhìn nụ cười tình tứ của thị, Chí vừa vui mà vừa buồn, ta thây được sự ăn năn và hạnh phúc từ trong nụ cười của Chí. Cầm bát cháo húp, mồ hôi đổ ra những giọt to như giọt nước nhưng Chí vẫn cười, vẫn đắm say trong niềm hạnh phúc mà bát cháo hành mang lại. Ôi! Nếu không có bát cháo hành kia liệu ta có thấy được nụ cười của Chí không hay chỉ thấy sự lưu manh hung tàn của một con quỷ dữ? Bát cháo hành là sức mạnh của tình yêu nồng thắm, là biểu tượng của tình người duy nhất ờ làng Vũ Đại. Nếu đặt trong mối tương quan với nhân vật bà Ba vợ bá Kiến – người đàn bà đẹp nhât làng nhưng lại là “con quỷ cái” (bà ta chỉ biết lợi dụng Chí, kêu Chí lên bóp chân, lúc ấy anh chỉ thấy nhục chứ yêu đương gì), thì thị Nở rất đẹp. Vẻ đẹp của tình nghĩa nguyên sơ. Quả thật, thị Nở Thị Nở càng xấu, tác phẩm lại càng hay! Đó là một thành công tuyệt vời của Nam Cao khi ông đã xây dựng được một hình tượng Tất thú vị.

Trước sự chăm sóc của thị, lòng Chí bỗng trở nên trẻ con. Chí làm nũng với Thị như với mẹ vậy. Chí muốn làm người lương thiện “Trời ơi! Hắn thèm lương thiện, hắn muốn làm hoà với mọi người biết bao”. Đó là lời kệ, lời miêu tả nội tâm Nam Cao hay đó chính là tiếng lòng thẳm sâu của Chí? Chỉ có điều là nó bị vùi lấy bảy, tám năm trời nay. Hôm nay nó đã trở về. Chính thị Nở đã dánh thức lòng thèm khát lương tri của Chí. Nói cho cùng đây là sự kết duyên của hai tâm hồn đồng điệu. Tuy Thị Nở xấu xí nhưng tâm hồn lại đẹp. Chí Phèo đã bị tha hóa nhưng vẫn còn bản chất lương thiện của người nông dân. Và khi bản chất ấy sống dậy là khi Chí khao khát gia đình” Giá cứ thế này mãi thì thích nhỉ?”. Như thế này mãi nghĩa là Chí muốn có cuộc sống bình yên và hạnh phúc không chỉ riêng bên Thị Nở mà còn bên mọi người. Cái tình yêu của Thị và Chí nói đúng nghĩa hơn là vừa cho vừa nhận” Đó là cái lòng yêu của một người làm ơn. Nhưng cũng có lòng yêu của người chịu ơn”.Mối tình của Chí Phèo Thị Nở quả thực là”đôi lứa xứng đôi”. Nhưng dụng ý của Nam Cao không dừng lại ở đây. Nếu cứ để Chí và Thị sống hạnh phúc bên nhau thì đâu còn là hiện thực phê phán nữa.

Mối tình định mệnh của Chí chỉ diễn ra chóng vánh trong năm ngày. Đó là năm ngàu hạnh phúc nhất trong cuộc đời của Chí, là năm ngày Chí được sống trong sự chăm sóc bởi tay một người đàn bà. Và khi hắn đã đến cái dốc bên kia của cuộc đời rồi, hắn mới cảm nhận được mùi thơm của cháo hành” trời ơi cháo mới thơm làm sao”Mùi vị cháo thơm hay đây lòa vị ngọt của cuộc đời ? Hay là tấm lòng săn sóc của Thị Nở? Hình ảnh thị Nở cũng trở nên đẹp đẽ từ việc chăm sóc Chí Phèo bằng bát cháo hành. Hình ảnh ấy gợi cho ta cái không khí đầm ấm của gia đình nông thôn xưa, thế nhưng họ lại vấp phải rào cản lớn nhất : ” Bà cô thị Nở”” Ai lại đi lấy thằng Chí Phèo” Bà đại diện cho định kiến khắt khe cổ hủ của xã hội phong kiến đã làm đầy tràn li bi kịch của Chí, đẩy Chí Phèo đến tận cùng của tuyệt vọng, cắt đứt cái cầu nối cuối cùng không cho Chí hòa nhạp với cộng đồng . Khi bị cự tuyệt, hắn bỗng nhiên ngẩn người, Hắn sửng sốt, đứng lên gọi lại”Hắn đuối theo thị”. Hoàn toàn vô vọng Chí cố uống rượu đế say, để tìm quên đau khổ. Nhưng “càng uống lại càng tỉnh”; “hơi rượu không sặc sụa, hắn cứ thoảng thoảng thấy hơi cháo hành, hắn ôm mặt khóc rưng rức”. Nam Cao đã thật tinh tế thật sâu sắc khi miêu tả những biến đổi tâm trạng của nhân vật. Từ tâm trạng ấy, ta thấy những khát khao chân chính của Chí. Nhưng khi lương tri đã trở về lại là lúc bi kịch ập đến. Đó là bi kịch bị cự tuyệt quyền làm người.

Nếu ta đánh giá cao tài năng của Nam Cao trong nghệ thuật miêu tả, phân tích nội tâm nhân vật và đặc biệt là nghệ thuật thắt nút – tháo nút – thắt nút trong tác phẩm thì chính đoạn văn miêu tả mối tình Chí – thị là sự tháo nút của nhà văn nhưng lại là để lần thắt nút cuối cùng giải quyết toàn bộ xung đột bằng hành động quyết liệt của Chí ở cuối tác phẩm.

Đó là hành động đi đòi lương thiện của Chí. Trong tận cùng đớn đau tuyệt vọng, trong cơn khát thèm lương thiện, mơ ước gia đình, Chí đã tìm đến nhà bá Kiến (kẻ đã cướp đi đời lương thiện của Chí) không phải đế rạch mặt ăn vạ hay xin đi tù đế có chỗ trú thân như mọi lần mà là để đòi lương‘ thiện : “Tao muốn làm người lương thiện”. Thế nhưng, Chí không còn đường nào khác, khi anh nhận ra được một bi kịch: “Không được! Ai cho tao lương thiện, làm thế nào mất được những vết mảnh chai trên mặt này? Tao không thể là người lương thiện nữa . Biết không ?”. Chí nói rất dõng dạc câu nói đòi quyên làm người và đó cũng Bà những tiếng kêu tuyệt vọng của Chí. Bởi trong cái xã hội “Chó đểu” (Vũ Trọng Phụng) ấy, quyền sổng chính đáng của con người không được chấp nhận. Vậy nên chỉ có một cách: giết bá Kiến và tự sát. Hành động của Chí Phèo như là một quy luật tất yếu . Nó không đơn giản là hành động trả thù cá nhân mà là hành động trả thù giai cấp. Bị đè nén, bị áp bức nhiều thì họ phải đứng lên chống lại. Nhưng hiện thực lúc bấy giờ, giết bá Kiến rồi Chí Phèo cũng chỉ có một con đường chết. Đó cũng chính là kết cục chung của các tác phẩm hiện thực phê phán: nhân vật hoặc lâm vào ngõ cụt không lối thoát , hoặc là chết. Cái chết của Chí để lại thương tâm cho người đọc. Không ít người lên án, cho rằng Nam Cao quá nhẫn tâm hoặc gắn cái hạn chế cho nhà văn. Nhung không phải thế, yêu thương sâu sắc người nông dân, gắn bó máu thịt với cuộc sống của họ.Nam Cao chắc sẽ rất đau trước cái chết của Chí. Nhưng thời đại ấy, không thể viết khác được. Đó là hạn chế của thời đại chứ không phải của nhà văn.

Tác phẩm khép lại là hình ảnh thị Nở nhìn nhanh xuống bụng và đâu đó hiện ra một cái lò gạch bỏ hoang (nơi Chí Phèo ra đời). Hình ảnh ấy tạo cho tác phẩm kết cấu vòng tròn, đầu cuối tương ứng đổng thời cũng gọi ra cái vòng luẩn quẩn tối tăm của người nông dân nghèo. Hiện thực xã hội cũng lại phơi bày ,Lại một quy luật “tre già măng mọc”: Chí Phèo chết sẽ có một Chí Phèo con ra đời, Bá Kiên chết rổi nhưng còn trăm ngàn bá Kiến khác… Biết khi nào người nông dân mới thoát khỏi bốì cảnh ây? Đó là trăn trớ của nhà văn, là sự day dứt của người đọc. Trang văn Nam Cao bề ngoài lạnh lùng nhưng bên trong chan chứa tấm lòng nhân hậu, nhân đạo, nhân văn cao cả là vậy.

Tóm lại đoạn văn miêu tả tâm trạng, sự đổi thay, những khát khao và cả cái bi kịch dẫn đên thảm kịch của Chí là đoạn văn thành công nhất của Nam Cao. Có thể coi đây là một bước ngoặt lớn trong cuộc đời Chí. Là đoạn văn thế hiện lòng yêu thương con người và cả lòng tin tưởng vào “thiện căn” ở con người Nam Cao. Cũng từ đó mà tác phẩm thêm sức sông kì diệu, tô đậm hơn giá trị hiện thực và làm ngời sáng giá trị nhân đạo của tác phẩm.

Đến đây ta có thể mạnh dạn mà đồng tình với một ý kiến của ai đó khi nói “Nếu không viết Chí Phèo, Nam Cao đã để lại cho văn học Việt Nam một khoảng trống lớn”. Đúng vậy qua Chí Phèo, Nam Cao đã đóng góp cho dòng văn học hiện thực phê phán nói riêng và văn học Việt Nam nói chung một tiếng nói nhân đạo, một nhân vật mang tính điển hình cho người nông dân trước Cách mạng bị tha hóa, lưu manh hóa nhưng luôn dám đấu tranh để chống lại bất công. Nỗ lực không ngừng, cái tâm – cái tài của Nam Cao đã được chi nhận xứng đáng: “Trong văn hóa Việt Nam, với ngòi bút Nam Cao ta bắt đầu thấy thật có sự sống, thật có con người trong truyện ngắn” (Nguyên Hồng).

Nam Cao là một trong những cây bút hiện thực phê phán xuất sắc và là nhà nhân đạo chủ nghĩa nổi bật của nền văn học Việt Nam giai đoạn 1930 – 1945. Các tác phẩm của ông chủ yếu xoay quanh hai chủ đề chính: người trí thức nghèo và nông dân khốn khổ. Trong số các tác phẩm viết về nông dân, “Chí Phèo” nổi bật như một kiệt tác. Nhà văn đã thành công trong việc xây dựng hình ảnh nhân vật Chí Phèo và đặc biệt khắc họa rõ nét diễn biến tâm trạng của nhân vật sau cuộc gặp với Thị Nở, thể hiện thành công nổi bật trong tác phẩm này.

Truyện ngắn “Chí Phèo” được viết trước Cách mạng tháng Tám. Ban đầu, tác phẩm có tên là “Cái lò gạch cũ”, nhưng khi in lần đầu, nhà xuất bản đã đổi thành “Đôi lứa xứng đôi”. Sau đó, khi xuất bản trong tập “Luống cày” (1946), Nam Cao đã đổi lại thành “Chí Phèo”. Truyện kể về nhân vật Chí Phèo, người đã bị cha mẹ bỏ rơi từ nhỏ và lớn lên trong nghèo khổ. Khi đi làm thuê cho Bá Kiến, Chí bị Bá Kiến ghen ghét và đẩy vào tù. Ra tù, Chí Phèo đã hoàn toàn thay đổi, trở thành tay sai của Bá Kiến và là con quỷ dữ của làng Vũ Đại. Cuộc gặp gỡ với Thị Nở, một cô gái xấu, đã làm dấy lên phần nhân tính trong Chí. Từ đó, hắn khao khát trở lại làm người lương thiện, nhưng bị bà cô của Thị Nở cấm cản. Sự từ chối này khiến Chí Phèo cảm nhận được bi kịch đau đớn: bị từ chối quyền làm người, và cuối cùng, hắn đã giết Bá Kiến và tự sát.

Trước cuộc gặp gỡ định mệnh với Thị Nở dưới ánh trăng, Chí Phèo là một “con quỷ dữ” sống trong cơn say và vô thức. Sáng hôm sau, hắn tỉnh dậy và cảm nhận được cuộc sống xung quanh với những cảm xúc của một con người. Lần đầu tiên từ khi ra tù, Chí cảm thấy “miệng đắng, lòng mơ hồ buồn” và nhận ra những âm thanh quen thuộc của cuộc sống. Những âm thanh này gợi nhớ cho hắn về ước mơ giản dị của một gia đình hạnh phúc trong quá khứ. Tuy nhiên, thực tại của hắn hiện tại là sự cô độc và lo lắng cho tương lai. Hắn sợ nhất là sự cô độc, điều mà hắn từng gây ra cho nhiều người khác. Tình yêu và sự chăm sóc của Thị Nở đã đánh thức phần người trong hắn, khiến hắn cảm thấy “vui buồn lẫn lộn” và “ăn năn” về những tội ác đã gây ra.

Khi Thị Nở mang đến bát cháo hành, Chí Phèo rất cảm động. Đây là lần đầu tiên hắn nhận được sự quan tâm chân thành, và bát cháo hành làm hắn nhớ về những kỷ niệm đau thương trong quá khứ. Mặc dù bát cháo hành đơn giản, nhưng nó đã làm hắn cảm thấy ngon lành và có phần trẻ con trong lòng. Hắn mong muốn được làm hòa với xã hội, và quyết định lấy Thị Nở. Những ngày hạnh phúc bên Thị Nở là thời gian quý giá trong cuộc đời Chí Phèo. Nhưng khi Thị Nở phải rời bỏ hắn để trở về nhà, hắn nhận ra rằng hy vọng của mình về một cuộc sống lương thiện không còn nữa. Khi bị từ chối bởi bà cô Thị Nở, Chí Phèo hiểu rằng hắn không thể trở lại làm người lương thiện. Hắn uống rượu, cảm thấy càng tỉnh táo và đau đớn hơn. Cuối cùng, hắn quyết định giết Bá Kiến và tự sát, để trả thù và giải thoát cho bản thân khỏi bi kịch của cuộc đời.

“Chí Phèo” là một tác phẩm tiêu biểu cho tài năng của Nam Cao, phản ánh sự đau khổ của người nông dân trong xã hội phong kiến thực dân. Kết cấu truyện theo kiểu tâm lý, không theo thứ tự thời gian, cùng với lời văn nửa trực tiếp tạo nên sự hấp dẫn. Nam Cao đã đưa “Chí Phèo” trở thành một kiệt tác văn xuôi hiện đại, khẳng định tư tưởng nhân đạo sâu sắc và tin tưởng vào bản chất lương thiện của người nông dân trong xã hội cũ.

Nam Cao là nhà văn tiêu biểu của chủ nghĩa hiện thực trong văn học Việt Nam từ năm 1930 đến 1945. Tác phẩm nổi tiếng nhất của ông, “Chí Phèo,” phản ánh nỗi khổ đau và vất vả của người nông dân trong xã hội cũ. Nhân vật Chí Phèo, cùng tên với tác phẩm, để lại ấn tượng mạnh mẽ với độc giả, đặc biệt là diễn biến tâm trạng của Chí sau khi gặp Thị Nở - một giai đoạn hồi sinh ngắn ngủi nhưng đầy giá trị nhân đạo mà Nam Cao dành cho nhân vật của mình.

Chí Phèo vốn là người hiền lành, chất phác nhưng do xã hội đẩy đến bế tắc, trở thành nạn nhân của sự thù ghét từ Bá Kiến, kẻ ghen ghét vì Chí được bà Ba “quý mến.” Sau bảy tám năm biệt tích, khi trở về làng Vũ Đại, Chí trở thành kẻ mất hết nhân tính, biến thành con quỷ dữ mà mọi người sợ hãi và xa lánh. Hắn trở thành tay sai cho Bá Kiến, chuyên rạch mặt ăn vạ, cướp của, giết người. Cuộc đời hắn chìm trong men say, không còn nhận thức được sự tồn tại của mình.

Nam Cao không để nhân vật của mình mãi sống như một thú vật, nên đã đưa Thị Nở vào cuộc đời Chí với bát cháo hành và tình cảm chân thành, đánh thức lương tri của hắn sau những ngày bị vùi lấp. Đoạn văn miêu tả tâm trạng của Chí Phèo sau khi gặp Thị Nở cho thấy tài năng của Nam Cao trong việc khám phá và phân tích tâm lý nhân vật. Sau cơn nôn mửa giữa đêm, khi tỉnh dậy bên Thị Nở, Chí Phèo cảm thấy “miệng đắng, lòng buồn mơ hồ.” Lần đầu tiên kể từ ngày trở về, hắn cảm thấy rùng mình khi nghĩ đến rượu “hắn sợ rượu như người ốm sợ cơm.” Hắn bắt đầu cảm nhận âm thanh của cuộc sống “Tiếng chim hót vui vẻ! Có tiếng cười nói của người đi chợ. Anh thuyền chài gõ mái chèo đuổi cá…” Những âm thanh quen thuộc mà Chí chưa bao giờ chú ý đến, giờ đây hắn nghe và cảm nhận sự sống.

Chí nhận ra mình về quá khứ, hiện tại và tương lai. Tiếng bàn tán của người bán hàng gợi nhớ ước mơ gia đình nhỏ của Chí: “Chồng cuốc mướn, cày thuê, vợ dệt vải, nuôi lợn làm vốn, có thể mua ruộng.” Nhưng ước mơ ấy không thành hiện thực, giờ đây Chí thấy mình già và cô độc, đã đến “dốc bên kia của đời,” cơ thể đã hư hỏng. Chí cũng nghĩ đến tương lai, thấy tuổi già, đói rét, ốm đau, và cô độc là điều đáng sợ hơn cả. Sau trận ốm, Chí tỉnh dậy và suy nghĩ về cuộc đời, nhận thức rõ về bản thân và thế giới xung quanh, như vậy Chí đã hồi sinh và trở lại làm người.

Thị Nở xuất hiện với bát cháo hành và tình thương yêu đã khiến Chí cảm động và mong muốn trở thành người lương thiện. Đây là đoạn văn mang giá trị nhân đạo cao nhất mà Nam Cao dành cho nhân vật. Trưa hôm đó, Chí được Thị chăm sóc, “Hắn thấy mắt ươn ướt vì lần đầu tiên được một người đàn bà cho.” Hắn cảm động vì từ trước đến nay, hắn chỉ biết cướp giật, nay được nhận tình thương chân thành từ Thị. Giọt nước mắt hạnh phúc đã chảy ra, Chí cảm nhận được tình người. Thị chính là hiện thân của tình người với bát cháo hành, là liều thuốc giải độc và chữa lành vết thương tâm hồn của Chí. Hắn đối với Thị hiền lành và mong muốn được làm người lương thiện. “Trời ơi, hắn thèm lương thiện, muốn hòa với mọi người bao nhiêu!” Thị Nở mở đường cho hắn, và Chí khao khát trở lại cuộc sống bình thường, chấm dứt những tháng ngày tội lỗi.

Như bao người khác, khi nhận thức được giá trị của bản thân, Chí khao khát có một gia đình hạnh phúc: “Giá cứ thế này mãi thì thích nhỉ?” Đây là lời gợi ý cho cuộc sống mới và một lời tỏ tình bình dị từ một anh canh điền hiền lành. Trong mắt kẻ say tình, những điều xấu xí của Thị trở nên đáng yêu. Nam Cao để con mắt của kẻ lưu manh biến thành con quỷ dữ nhìn thấy vẻ đẹp tiềm ẩn trong Thị, dù xã hội không nhìn thấy. Thị, tuy xấu bên ngoài, lại có tấm lòng nhân hậu và tình thương dành cho Chí. Năm ngày bên nhau của họ trôi qua trong hạnh phúc, Chí được sống là chính mình. “Hắn không còn kinh rượu nhưng cố uống ít để tỉnh táo và yêu nhau.” Chí nhận thức rằng mình có gia đình và cần chăm sóc cho nó. Đáng tiếc, Thị lại đem chuyện tình đến hỏi ý kiến bà cô già, gây bi kịch khi xã hội cự tuyệt Chí.

Nam Cao đã miêu tả tâm trạng Chí Phèo sau khi gặp Thị Nở chi tiết và sâu sắc, khám phá những điều mới mẻ trong nhân vật. Giá trị nổi bật của Nam Cao là: “Khi miêu tả người nông dân bị lưu manh hóa, Nam Cao không bôi nhọ họ mà đi sâu vào nội tâm để khẳng định nhân phẩm, ngay cả khi xã hội đã cướp đi nhân hình, nhân tính của họ.” Nam Cao khéo léo lột tả nội tâm Chí Phèo trong những ngày hồi sinh với ngôn ngữ sinh động và giản dị, để lại giá trị nhân đạo cao đẹp mãi với thời gian. Bản chất lương thiện và khát khao hạnh phúc là bản tính tự nhiên không bao giờ mất đi, dù bị quỷ dữ cướp linh hồn, chỉ cần được thắp sáng bởi tình người, nó lại trỗi dậy mạnh mẽ. Qua đó, ta học được rằng chỉ có tình thương mới cảm hóa trái tim sắt đá và cô độc, và mỗi người trong cộng đồng hãy biết yêu thương và chia sẻ, vì “Nơi lạnh nhất không phải là Bắc cực mà là nơi không có tình thương.”