170 triệu mảnh rác vũ trụ - Châu Âu gửi robot lên để dọn dẹp

Châu Âu gửi robot vào không gian để thu gom rác. Nhưng rác đó từ đâu?

Ngày 10 tháng 12 vừa qua, các nhà khoa học ở Châu Âu thông báo rằng, lần đầu tiên trong lịch sử, một robot đã được gửi vào quỹ đạo Trái Đất để dọn dẹp rác thải vũ trụ. Đây là phương thức mới để giải quyết vấn đề bãi rác không gian mà con người gây ra.

Quỹ đạo Trái Đất đang chứa đầy rác thải, bao gồm các vệ tinh không hoạt động, các giai đoạn phụ trợ của tên lửa và các mảnh vụn rơi ra từ các thiết bị không gian. Theo Cục Không gian Châu Âu (ESA), nhiệm vụ này, được gọi là ClearSpace-1, sẽ là bước tiến đầu tiên trong việc làm sạch không gian xung quanh Trái Đất.

Được phát triển bởi Sở nghiên cứu ClearSpace ở Thụy Sĩ, robot bốn tay này sẽ tiến vào thu thập rác thải trong quỹ đạo Trái Đất. Sau đó, nó sẽ trở về Trái Đất để tiêu hủy cả nó và rác thải mà nó thu thập, theo ESA.

Nhiệm vụ của robot là thu thập một mảnh vụn của một tên lửa mà ESA đã phóng vào không gian vào năm 2013. Nếu mọi thứ diễn ra suôn sẻ, các nhiệm vụ tiếp theo sẽ nhằm vào các vật thể lớn hơn trước khi tiến tới mục tiêu cuối cùng là loại bỏ nhiều mảnh rác một lần.

'Hiện nay là thời điểm lý tưởng cho một nhiệm vụ như thế này', Luc Piguet, người sáng lập ClearSpace, nói trong một tuyên bố của ESA. 'Rác thải không gian đang trở thành một vấn đề phức tạp hơn bao giờ hết. Hiện nay, chúng ta có gần 2.000 vệ tinh hoạt động trong quỹ đạo và khoảng 3.000 vật thể khác đang trôi nổi trong không gian'.

Dự án sẽ bắt đầu vào đầu năm 2020, sau đó sẽ trải qua nhiều thử nghiệm ở quỹ đạo thấp trước khi được triển khai vào năm 2025.

Tại sao rác thải vũ trụ trở thành vấn đề?

Quỹ đạo của chúng ta giống như một bãi rác. Từ khi thời kỳ không gian bắt đầu vào năm 1957, khi Liên Xô phóng vệ tinh Sputnik 1, đã có rất nhiều rác thải không gian xuất hiện thay vì các vệ tinh hoạt động, theo ESA.

ESA ước tính có đến 170 triệu mảnh rác trôi nổi quanh quỹ đạo Trái Đất. Ngoài các vệ tinh không hoạt động, còn có cả bộ đẩy từ tên lửa và các mảnh vụn từ các vụ va chạm.

Nguy hiểm hơn, không chỉ là việc chúng di chuyển chậm, một số mảnh rác còn di chuyển với tốc độ nhanh hơn cả đạn. Vì vậy, ngay cả các mảnh nhỏ cũng có thể làm hỏng các vệ tinh và tàu vũ trụ.

'Hãy tưởng tượng tình hình sẽ trở nên nguy hiểm ra sao nếu các tàu biến mất trên biển lại xuất hiện trên không gian', Jan Woerner, Giám đốc Tổng của ESA, nói trong một tuyên bố. 'Đó là tình trạng hiện tại của quỹ đạo Trái Đất và chúng ta không thể chấp nhận nó tiếp tục'.

Tồn tại của rác thải không gian là một mối đe dọa cho các chuyến bay không gian có người lái. Không chỉ thế, nó còn ảnh hưởng đến cuộc sống hàng ngày của chúng ta, đặc biệt là đe dọa các vệ tinh cung cấp thông tin quan trọng như dự báo thời tiết, liên lạc và GPS.

Cũng không có hy vọng rằng các mảnh rác sẽ tự động rời khỏi quỹ đạo Trái Đất và biến mất vào không gian xa xôi. Khả năng cho việc này xảy ra là rất nhỏ, và việc đó cũng mất hàng thế kỷ để xảy ra. Điều quan trọng là vấn đề này đã trở nên nghiêm trọng đến mức nó có thể tự phát sinh và tăng lên theo thời gian do va chạm giữa các mảnh vỡ máy, theo ESA.

Có biện pháp nào đã được đề xuất?

Trong nhiều năm, NASA, ESA và các cơ quan không gian khác đã nghiên cứu các công nghệ để loại bỏ rác thải vũ trụ. Một số ý tưởng bao gồm việc sử dụng lưới để thu gom rác, cây lao móc để đâm vào và kéo rác, hoặc sử dụng một cánh tay cơ giới.

Trong thời gian dài, chúng ta đã không đủ khả năng để giải quyết vấn đề này. Nhưng những tiến bộ công nghệ gần đây đã thay đổi điều đó. Ví dụ, các nhà khoa học ở Nhật Bản đang phát triển một loại vệ tinh sử dụng nam châm để hút và tiêu diệt rác thải. Năm ngoái, một thiết bị được thiết kế ở Anh đã thành công trong việc sử dụng một tấm lưới để gom góp một vệ tinh giả.

Một thách thức lớn của các dự án này là việc cần phải có nguồn tài trợ lớn. Thiết bị ở Anh đã tốn 15 triệu Euro (tương đương khoảng 300 tỷ đồng), một số tiền khá lớn trong ngành công nghiệp không gian. Ngân sách của dự án ClearSpace là khoảng 100 triệu Euro (tương đương 2.500 tỷ đồng).

Việc dọn dẹp chỉ là một phần của giải pháp, chúng ta cũng cần phải phòng tránh. Các công ty tư nhân như SpaceX đã bắt đầu thiết kế các vệ tinh sao cho chúng sẽ rơi về Trái Đất sau khi kết thúc sử dụng thay vì tiếp tục trôi dạt trong quỹ đạo. Tuy nhiên, hiện tại, gần như chỉ các cơ quan không gian có ý thức cao về việc giữ gìn vũ trụ sạch sẽ. Không có luật lệ quốc tế nào ngăn chặn các nhà điều hành tạo thêm rác và buộc họ phải chịu trách nhiệm về việc này.

--Jackie Wattles và Dave Gilbert đã đóng góp ý kiến trong bài báo này.

Theo CNN