2,5 triệu con cá tuyết đã tấn công 23 triệu con cá trứng - một trong những cuộc săn mồi quy mô và ấn tượng nhất trong thế giới tự nhiên mà khoa học từng ghi nhận.

Và đó chính là thời điểm mà trò chơi huyền thoại Feeding Frenzy bắt đầu.

Chắc hẳn bạn đã từng xem những trận chiến vĩ đại, hoành tráng trên màn ảnh, nơi các bộ phim như The Lord of the Rings, The Avengers hay The Hobbit để lại dấu ấn mạnh mẽ.

Đặc biệt, cuộc đại chiến giữa năm cánh quân trong The Hobbit vẫn được coi là trận chiến vĩ đại nhất trong lịch sử điện ảnh, với cuộc đối đầu ác liệt giữa 40.000 quân Orcs và 20.000 quân liên minh gồm người, tiên và người lùn.

Tuy nhiên, một nghiên cứu mới được công bố trên tạp chí Nature Communications Biology đã chỉ ra rằng, họ vừa ghi nhận một trận chiến có quy mô khủng khiếp gấp 425 lần trận chiến trong The Hobbit.

Đó là cuộc tấn công của 2,5 triệu con cá tuyết vào một đàn cá trứng khổng lồ, lên đến 23 triệu con.

Không phải là một câu chuyện trong phim, mà là một sự kiện có thật đã xảy ra ngoài đời, tại một vùng biển ngoài khơi Na Uy.

Các nhà khoa học cho biết họ chưa từng chứng kiến một đàn cá trứng và cá tuyết có quy mô lớn như vậy. Hơn nữa, sự kiện này lại diễn ra tại cùng một địa điểm và cùng một thời điểm.

Với quy mô khổng lồ như vậy, cuộc đại chiến giữa cá trứng và cá tuyết giờ đây được công nhận là sự kiện săn mồi vĩ đại nhất trong thế giới tự nhiên, vượt xa các cuộc tấn công của loài kiến vào tổ mối trên cạn.

Khi một đàn cá trứng gồm 23 triệu con tụ họp, con đầu tiên bơi đến Long Biên thì con cuối cùng vẫn còn ở Cầu Giấy.

Để hiểu rõ hơn về quy mô của trận đại chiến này, bạn cần hình dung độ lớn của đàn cá trứng 23 triệu con là như thế nào.

Theo các nhà nghiên cứu, đàn cá trứng đã lấp đầy một diện tích lên tới 60 km² mặt biển. Đây là con số lớn gấp 12 lần diện tích Hồ Tây, tương đương với tổng diện tích của bốn quận Ba Đình, Hoàn Kiếm, Tây Hồ và Cầu Giấy cộng lại. Cứ tưởng tượng, một ngày bạn thức dậy và thấy cả khu vực đó chỉ toàn là cá trứng.

Những con cá trứng chỉ dài 15 cm, nhưng khi xếp lại, đàn cá trứng 23 triệu con sẽ trải dài đến mức khoảng cách giữa con đầu tiên và con cuối cùng lên tới 10 km, tương đương từ Long Biên tới Cầu Giấy.

Với tốc độ bơi trung bình của cá trứng chỉ đạt 0,15 m/s, nếu con cá trứng đầu tiên bị cá tuyết tấn công, nó sẽ phải mất đến 20 giờ để bơi về phía đầu đội hình, để báo động cho đàn biết về sự việc.

Và lúc đó, rõ ràng là đã quá muộn. Bởi vì chỉ sau 4 giờ, hơn 10,5 triệu con cá trứng đã bị cá tuyết tấn công và tiêu diệt.

Với quy mô khổng lồ này, cuộc đại chiến giữa cá tuyết và cá trứng đã chính thức được xác nhận là sự kiện săn mồi lớn nhất mà khoa học từng ghi nhận trong tự nhiên.

Nếu so với các trận chiến lớn nhất giữa các loài động vật trên cạn, thì các cuộc đụng độ giữa loài kiến quân đội và mối chỉ hiếm khi đạt quy mô vượt quá 10.000 cá thể.

Dù cho cả kiến và mối đều có đàn lớn lên tới hàng triệu cá thể, nhưng mỗi cuộc đột kích của kiến vào tổ mối chỉ có khoảng 500 con tham gia, nên không phải tất cả mối lính đều tham gia vào cuộc chiến bảo vệ tổ.

Vào năm 2003, các nhà khoa học đã ghi nhận một đàn kiến lớn nhất hành quân với đội hình dài 100 mét, rộng 20 mét trong một khu rừng ở Châu Phi. Đàn kiến này có khoảng 200.000 con và chỉ săn được 12.000 con mồi trong 4 giờ đồng hồ.

Có thể thấy, chỉ có đại dương bao la mới có thể trở thành nơi diễn ra một cuộc chiến đẫm máu với quy mô và số lượng thương vong lên đến hàng chục triệu.

Nhưng làm sao các nhà khoa học có thể xác định chính xác số lượng cá trứng và cá tuyết tham gia vào cuộc đại chiến này?

Nghiên cứu này được thực hiện bởi nhóm các nhà khoa học đến từ Viện Công nghệ Massachusetts (MIT) của Mỹ và Viện Nghiên cứu Hàng hải Na Uy.

Để thu thập dữ liệu, họ đã thả các thiết bị phát sóng siêu âm cực mạnh mang tên Cảm biến dẫn sóng âm đại dương (OAWRS) vào vùng biển Barents, phía bắc Na Uy, nơi là môi trường sinh sống của cả cá trứng Mallotus villosus và cá tuyết Gadus morhua.

Thiết bị OAWRS hoạt động như một hệ thống siêu âm khổng lồ dưới lòng biển, phát sóng và thu sóng phản xạ trên diện tích biển lên tới hàng nghìn km vuông, giúp các nhà khoa học theo dõi các đàn cá lớn như cá trứng và cá tuyết di chuyển trong khu vực.

Vào khoảng tháng 2 và tháng 3 hàng năm, cá trứng sẽ di chuyển từ khu vực băng giá ở phía nam Bắc Băng Dương, bơi đến vùng biển Barents để sinh sản.

Trong quá trình di chuyển, cá trứng sẽ tụ tập thành những đàn khổng lồ, lên đến hàng chục triệu con, trải dài hàng chục km. Chiến lược di chuyển theo đàn giúp chúng gây choáng ngợp các kẻ săn mồi lớn hơn trong đại dương, từ đó tăng cơ hội sống sót khi di chuyển.

Dù có kích thước nhỏ bé, cá trứng cũng giống như các loài cá khác, chúng sở hữu một bộ phận gọi là bong bóng cá, giúp chúng giữ không khí trong cơ thể để nổi lên mặt nước hoặc điều chỉnh lượng nước trong bong bóng để lặn sâu.

Khi cá trứng bơi đơn độc, việc phát hiện chúng bằng sóng âm trên một diện tích rộng lớn như hàng nghìn km mặt biển là điều không thể. Tuy nhiên, khi chúng tụ lại thành đàn hàng triệu con, hàng triệu bong bóng cá sẽ cùng nhau tạo thành một khối bóng khí khổng lồ dưới đại dương.

Vì độ dẫn âm của nước biển và không khí trong bong bóng cá khác nhau, thiết bị siêu âm OAWRS có thể phát hiện ra chúng một cách chính xác.

Bằng cách phân tích sóng phản xạ và sóng cộng hưởng, các nhà khoa học có thể xác định vị trí, độ sâu và quy mô của đàn cá trứng, cũng như cá tuyết.

Trận chiến đã xảy ra như thế nào?

Vào một buổi sáng sớm tháng 2, trên vùng biển Barents ở phía bắc Na Uy, thiết bị OAWRS của các nhà khoa học đã phát hiện một đàn cá trứng khổng lồ đang di chuyển với tốc độ 0,54 km/h ở độ sâu 50 mét, kéo dài hơn 10 km ngoài khơi.

Dựa trên mật độ cá trứng dao động từ 20-30 con/m², các nhà nghiên cứu ước tính đàn cá trứng này có thể lên tới 23 triệu con, với tổng trọng lượng lên tới 414 tấn.

Đàn cá trứng đang thực hiện chuyến di cư hằng năm của mình, từ vùng băng giá của Bắc Cực di chuyển về phía nam đến vùng biển Na Uy để sinh sản.

"Khi đàn cá trứng bắt đầu tập hợp vào lúc rạng sáng, chúng bơi dần từ vùng nước nông khoảng 50 m từ mặt biển xuống đáy biển, có thể để tìm kiếm nơi sinh sản phù hợp.", các nhà nghiên cứu giải thích.

"Một giả thuyết khác là đàn cá trứng đang tránh ánh sáng tại vùng bề mặt biển, nơi dễ dàng bị các loài cá săn mồi phát hiện."

Khả năng thứ hai có vẻ hợp lý hơn trong trường hợp này, vì ngay sau khi đàn cá trứng tụ lại, các nhà khoa học phát hiện một khối quần tụ khác trong dữ liệu siêu âm OAWRS, nhưng đó không phải cá trứng.

Dựa trên phân tích sóng cộng hưởng của bong bóng cá, các nhà nghiên cứu nhận ra rằng khối quần tụ này thuộc về một loài cá có kích thước lớn hơn cá trứng.

Đám quần tụ này có số lượng lên tới 2,5 triệu cá thể. Sau khi đối chiếu với sự phân bố các loài cá trong khu vực biển Barents, các nhà khoa học xác nhận đây là một đàn cá tuyết Đại Tây Dương.

"Cá tuyết có bong bóng cá lớn, với tần số cộng hưởng thấp như tiếng chuông của đồng hồ Big Ben. Trong khi đó, cá trứng có bong bóng cá nhỏ hơn, cộng hưởng ở tần số cao giống như nốt cao nhất trên đàn piano.", giáo sư Nicholas Makris, một trong những tác giả của nghiên cứu, từ Viện Công nghệ Massachusetts cho biết.

Trong chuỗi thức ăn đại dương, cá trứng là loài cá nhỏ chỉ ăn động vật phù du và ấu trùng. Trong khi đó, cá tuyết là loài săn mồi bậc trung, ăn động vật giáp xác, tôm, cua, mực và cả các loài cá nhỏ như cá trứng.

Tóm lại, 2,5 triệu con cá tuyết đã tập hợp lại để tấn công vào đàn cá trứng 23 triệu con, cũng đang tụ lại để bảo vệ chính mình.

Đó là khoảnh khắc mà trò chơi Feeding Frenzy kinh điển chính thức bắt đầu.

Mặc dù hành vi bơi theo đàn đã được ghi nhận ở nhiều loài cá, nhưng đây là lần đầu tiên các nhà khoa học chứng kiến hiện tượng này xảy ra ở một đàn cá trứng, và đặc biệt là một đàn cá trứng khổng lồ.

"Chúng tôi phát hiện ra rằng cá trứng có thể tụ lại với mật độ cực kỳ dày đặc, điều này xuất phát từ một giả thuyết vật lý, và chúng tôi đã quan sát thấy nó trong tự nhiên.", giáo sư Makris chia sẻ.

"Giả thuyết vật lý cho rằng nếu cá trứng bơi sát nhau để duy trì một mật độ cao, chúng có thể cảm nhận được vận tốc và hướng di chuyển trung bình của các con cá xung quanh, từ đó hình thành một đàn lớn, gắn kết và thống nhất."

Đối với các loài động vật nhỏ trong chuỗi thức ăn, việc tụ lại thành đàn lớn để di chuyển nhanh hơn và tạo ra ảo ảnh nhằm đánh lừa kẻ săn mồi là chiến thuật không hề hiếm.

Ví dụ, bướm và châu chấu có thể bay thành đàn hàng ngàn, thậm chí hàng trăm ngàn con, trải dài trên hàng cây số. Cá mòi và cá cơm cũng bơi thành đàn để tạo ra ảo giác thị giác, đánh lừa các loài cá mập hoặc cá kiếm muốn săn mồi chúng.

Tuy nhiên, việc tụ tập thành đàn đôi khi lại phản tác dụng. Những kẻ săn mồi khôn ngoan có thể nhận ra rằng đàn cá không phải là một sinh vật khổng lồ, mà chỉ là một "bữa tiệc" miễn phí cho chúng.

Cá tuyết Đại Tây Dương, loài săn mồi tầng nước sâu với thị giác cực kỳ phát triển, rõ ràng đã nhận ra điều này. Sau khi một đàn cá tuyết 2,5 triệu con tụ lại, chúng lập tức lao vào đàn 23 triệu con cá trứng.

Không khó để hình dung cảnh tượng tiếp theo. Những con cá tuyết lớn gấp 10 lần cá trứng đã bắt đầu nuốt chửng bất kỳ con cá trứng nào gặp phải trên đường.

Cứ như thể trò chơi Feeding Frenzy đang diễn ra, cá lớn nuốt cá bé, trong một trận chiến đỉnh cao.

Theo các nhà khoa học, dạ dày của một con cá tuyết Đại Tây Dương có thể chứa đến 9 con cá trứng. Chính vì vậy, đàn cá tuyết 2,5 triệu con không hề khoan nhượng. Mỗi con cá tuyết trung bình ăn tới 4 con cá trứng.

Chỉ sau 4 tiếng, dữ liệu từ thiết bị siêu âm OAWRS cho thấy đàn cá trứng 23 triệu con đã giảm xuống còn 12,5 triệu con. Hơn 10,5 triệu con đã bị tiêu diệt và giờ đây, chúng đang nằm trong dạ dày của cá tuyết.

Cuộc tàn sát trong chớp mắt này có thể tác động sâu rộng đến cả hệ sinh thái.

Bốn giờ đồng hồ qua đi chắc chắn là một cơn ác mộng đối với đàn cá trứng ngoài khơi Na Uy. Nhưng đối với cá tuyết, đó chỉ là một bữa sáng nhanh chóng. Với hệ sinh thái biển đã tồn tại hàng tỷ năm, 4 tiếng chẳng khác gì một cái chớp mắt.

Điều này càng làm nổi bật quy mô của sự kiện săn mồi lớn nhất mà chúng ta từng chứng kiến.

"Cuộc tấn công này diễn ra với một quy mô đáng kinh ngạc," giáo sư Makris chia sẻ.

"Trong nghiên cứu của chúng tôi, chúng tôi nhận thấy rằng các sự kiện săn mồi tàn khốc như vậy có thể làm xáo trộn sự cân bằng giữa kẻ săn mồi và con mồi chỉ trong vài giờ đồng hồ."

Các nhà khoa học ước tính rằng trong khu vực biển Barents, ngoài khơi Na Uy, có tổng cộng lên tới 27,7 tỷ con cá trứng. Điều này có nghĩa là chỉ với 10 triệu con cá trứng thiệt mạng trong cuộc chiến với cá tuyết, số này chỉ chiếm chưa đến 0,04% tổng quần thể.

Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu lo ngại rằng đây không phải là 'bữa tiệc' duy nhất của cá tuyết tại khu vực này. Những con cá trứng trong chuyến di cư từ Bắc Cực xuống vùng biển Na Uy để sinh sản chắc chắn sẽ phải đối mặt với đàn cá tuyết, những kẻ cũng đang tìm kiếm nơi sinh sản của chúng.

Nếu các cuộc tàn sát như thế này vẫn tiếp diễn, cá trứng có thể quyết định không di cư xuống phía Nam nữa. Thay vào đó, chúng có thể sẽ đẻ trứng ngay tại Bắc Cực, nơi hiện tượng nóng lên toàn cầu đang tạo điều kiện thuận lợi cho chúng, khi băng tan và nước biển ngày càng ấm lên.

Thật không may, điều này sẽ tạo ra một cú sốc cho toàn bộ chuỗi thức ăn ở biển Barents. Nếu cá trứng không còn di cư nữa, những loài sinh vật phụ thuộc vào chúng, như chim biển và động vật có vú biển ngoài khơi Na Uy, sẽ phải đối mặt với tình trạng đói kém.

Về phần cá tuyết, mặc dù chúng có thể được no bụng trong một thời gian ngắn, nhưng chính chúng cũng sẽ phải gánh chịu hậu quả từ sự thay đổi này.

"Loại sự kiện săn mồi 'thảm khốc' mà chúng ta chứng kiến ở một loài chủ chốt như vậy có thể gây ra những tác động nghiêm trọng không chỉ đối với loài đó, mà còn đối với nhiều loài phụ thuộc vào chúng", giáo sư Makris chia sẻ.

"Các nhà khoa học đã nhiều lần chỉ ra rằng khi một quần thể động vật đang đứng trước nguy cơ tuyệt chủng, chúng sẽ tụ tập lại thành một đàn cuối cùng. Khi đàn trở nên quá đông và không thể duy trì lâu dài, loài vật đó sẽ chính thức biến mất khỏi thế giới tự nhiên."

"Vì thế, chúng ta cần quan sát những gì xảy ra ngay trước khi loài này không còn nữa."