1. Quy Trình Lau Dọn Bàn Thờ
Trước khi tiến hành lau dọn bàn thờ tổ tiên, bước đầu tiên là chuẩn bị một đĩa hoa quả để đặt lên và thắp nén hương thông báo để xin phép tổ tiên cho phép thực hiện việc dọn dẹp. Đồng thời, gia chủ chuẩn bị một chiếc bàn phủ vải hoặc giấy đỏ để đặt bài vị, bát hương, đèn, nến và các đồ trang trí khác trên bàn thờ.
Chỉ bắt đầu công việc sau khi hương đã cháy hết:
- Hạ tất cả các đồ thờ cúng xuống. Sắp xếp ngay ngắn bài vị, đồ thờ trên bàn, không để rơi vãi. Dùng khăn sạch ngâm rượu gừng để lau từng món đồ thờ, sau đó lau lại bằng khăn khô. Đảm bảo tất cả đồ thờ đều được sắp xếp ngăn nắp và trang nghiêm.
- Sau khi hoàn tất việc lau bài vị, tiếp tục dọn bát hương. Rửa sạch tay bằng rượu gừng, giữ chặt bát hương để tránh xê dịch. Dùng khăn khô và chổi khô để quét bụi trên miệng và xung quanh bát hương. Lấy muỗng nhỏ để xúc từng muỗng tro hương ra và lau sạch bát hương, sau đó đổ tro mới vào với ý nghĩa “tiền vào như nước”. Cuối cùng, dùng tay tỉa chân hương cho đến khi còn số lẻ (1/3/5/7/9). Thường thì bát hương thần linh cần để lại 5 chân hương, còn bát hương khác để lại 3 chân hương. Các chân hương rút ra đặt lên bàn có phủ vải hoặc giấy đỏ.
- Dùng khăn khô lau sạch bụi và tro trên bàn thờ. Sau đó dùng khăn sạch đã ngâm rượu để lau lại toàn bộ bàn thờ, và cuối cùng lau lại bằng khăn khô. Đặt lại các đồ thờ cúng vào đúng vị trí, thay nước, thay chum gạo muối (nếu có), và khấn xin các Ngài về, thông báo rằng công việc đã hoàn tất.


2. Lựa chọn thời điểm để làm sạch bàn thờ
Vào ngày 23 tháng Chạp, sau khi thực hiện lễ cúng ông Công ông Táo, các gia đình nên tiến hành làm sạch bàn thờ ngày Tết. Công việc dọn dẹp bàn thờ gia tiên cần phải hoàn tất trước 12h00 đêm 30 Tết. Theo quan niệm phương Đông, đây là thời điểm 'thần linh vắng mặt'. Vì vậy, gia chủ có thể tranh thủ sửa sang và bài trí lại nơi thờ cúng để đón năm mới mà không làm mất lòng các vị bề trên.
Quan niệm dân gian cho rằng thời điểm dọn dẹp lý tưởng trong ngày là từ 6 giờ sáng đến 11 giờ 55 phút trưa hoặc từ 1 giờ chiều đến 5 giờ 55 phút. Không nên dọn dẹp bàn thờ vào ngày Tết trong thời gian hành kinh hoặc khi cơ thể không sạch sẽ, gọn gàng.


3. Những điểm cần lưu ý khi vệ sinh bàn thờ
Người vệ sinh bàn thờ cần chuẩn bị dụng cụ lau chùi một cách cẩn thận vì đây là nơi linh thiêng và trang trọng. Các dụng cụ như khăn và chổi nên là những vật dụng riêng biệt chỉ sử dụng cho bàn thờ. Vào dịp Tết, các gia đình Việt thường mua mới những dụng cụ này để làm sạch bàn thờ gia tiên. Nước để lau chùi cần phải là nước sạch, có thể thay thế bằng nước ấm hoặc rượu trắng.
Trong quá trình dọn bát hương, bạn không nên đổ liền một lần mà hãy dùng muỗng để múc từ từ. Sau đó, đổ ngay tro mới vào để mang ý nghĩa 'ra nhỏ vào lớn', điều này tốt cho tài lộc của gia chủ. Tro hương và chân hương cũ nên được đốt thành tro rồi rải xuống sông hồ sạch sẽ, tránh rải vào những nơi ô uế.


4. Chuẩn bị bài cúng trước khi dọn dẹp bàn thờ vào dịp Tết
Trước khi bắt đầu dọn dẹp bàn thờ, gia đình nên chuẩn bị sẵn văn khấn cho việc dọn dẹp bàn thờ vào ngày Tết để quá trình thực hiện diễn ra thuận lợi. Dưới đây là mẫu văn khấn tham khảo.
Nam mô a di Đà Phật!
Nam mô a di Đà Phật!
Nam mô a di Đà Phật!
Con xin khấn lạy Chín phương Trời, Mười phương chư Phật, chư Phật Mười phương
Con xin khấn lạy vua cha Ngọc Hoàng thượng đế, Hoàng thiên hậu thổ, ngũ phương ngũ thổ, long mạch thổ, thần Đông Trù Tư mệnh Táo phủ Thần quân.
Tín chủ con là:..................
Ngụ tại:......................
Con xin khấn lạy vong linh các cụ gia tiên cửu huyền thất tổ, bà tổ cô và các bà cô các đời, ông mãnh, cô bé đỏ, cậu bé đỏ dòng họ .... tại...... (địa chỉ nhà ở, quê).
Hôm nay là ngày 23 tháng Chạp năm... , con xin phép được làm sạch bàn thờ gia tiên để tiễn năm cũ, đón năm mới, mong chư vị Phật Thánh, các cụ gia tiên tiền tổ, bà tổ cô, ông mãnh, cô bé đỏ, cậu bé đỏ của họ ... chấp thuận.
Nam mô a di Đà Phật!
Nam mô a di Đà Phật!
Nam mô a di Đà Phật!


