4 tập đoàn kiểm toán hàng đầu tiết lộ nhiều thông tin thú vị về Big4

Làm việc với một số doanh nghiệp lớn tại Việt Nam được niêm yết trên sàn chứng khoán, tôi nhận thấy nhiều công ty tự hào về kết quả kinh doanh được kiểm toán bởi các tập đoàn kiểm toán lớn nhất thế giới bao gồm: Deloitte, EY, PWC và KPMG - còn được gọi là Big 4. Nhiều nhà đầu tư cũng tin tưởng vào kết quả kinh doanh sau khi được kiểm toán bởi những công ty này. Tuy nhiên, nếu quan tâm đến vấn đề kiểm toán, nhà đầu tư và các chủ doanh nghiệp có thể biết rằng 4 tập đoàn kiểm toán này đang phải đối mặt với nhiều thách thức từ xã hội và môi trường kinh doanh.

TS Nguyễn Trí Hiếu, chuyên gia tài chính ngân hàng, người từng là Phó Tổng Giám đốc Deutsche Bank tại Việt Nam từ 1995 đến 1997 và là Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng Giám đốc First Vietnamese American Bank tại California từ 2005 đến 2008, đã bày tỏ ý kiến về cuốn sách “4 đại gia kiểm toán”: “Đây là một tài liệu rất có giá trị và hấp dẫn trong việc tìm hiểu về lịch sử phát triển của The Big Four (KPMG, E&Y, PwC và Deloitte). Cuốn sách này không chỉ là một nghiên cứu kỹ lưỡng về lịch sử và học thuyết của ngành kiểm toán tại các nước phương Tây mà còn đưa ra những dự báo cho sự phát triển của các công ty kiểm toán hàng đầu thế giới.”

Cuốn sách “4 đại gia kiểm toán”: Thông tin chi tiết

Cuốn sách “4 đại gia kiểm toán” bao gồm 4 phần. Phần đầu tiên - Tổng quan về lịch sử kinh tế và văn hóa của Big 4. Phần này tập trung vào việc giới thiệu nguồn gốc, những người tiên phong, sáng lập và động lực của mối quan hệ đối tác và nghề nghiệp của 4 đại gia kiểm toán.

Phần II - Sự trưởng thành, miêu tả Big 4 trong bối cảnh hiện đại: cách họ phát triển, giá trị chuyên môn và ranh giới nghề nghiệp, cách họ xây dựng thương hiệu, lựa chọn nhân sự,  và các đặc điểm nổi bật của văn hóa tổ chức đó.

Phần III của cuốn sách “Những thách thức khi trưởng thành”, tìm hiểu những rủi ro mà Big 4 đang phải đối mặt trong các lĩnh vực dịch vụ chủ chốt của họ. Các vấn đề lớn mà Big 4 phải đối mặt có thể được dẫn về các nguyên nhân cơ bản như: xung đột giữa các dịch vụ, đầu tư không hợp lý vào lĩnh vực kiểm toán, suy giảm chất lượng dịch vụ - điều quan trọng cho giá trị thương hiệu của Big 4. 

Cuối cùng, Phần IV của cuốn sách “4 đại gia kiểm toán” nói về sự lạc hậu, áp lực đòi hỏi sự đổi mới nếu không muốn rơi vào tình trạng suy tàn của Big 4. Các áp lực này bao gồm: sự thay đổi công nghệ, quản lý và cạnh tranh đột phá, tạo ra tác động tổng thể đến mọi khía cạnh của các công ty: nhân sự, quản lý, cấu trúc tổ chức, mạng lưới, dịch vụ và phương pháp. Từ đó, các tác giả đã chỉ ra cách các áp lực cũ và mới đang thúc đẩy các doanh nghiệp vào cuộc biến đổi hoặc có thể dẫn đến sự kết thúc. 

Và những điểm đặc biệt 

Với độc giả có ít thời gian và quan tâm đến việc đọc sách, có lẽ phần III và phần 4 của cuốn sách sẽ thu hút họ hơn cả. Độc giả có thể bất ngờ với hàng loạt vi phạm và sự suy giảm chất lượng dịch vụ của 4 đại gia kiểm toán này như: năm 2007, công ty KPMG bị thanh tra vì đã bỏ qua 'những khoản thanh toán đáng ngờ' trong một vụ hối lộ liên quan đến Siemens. Năm 2009, EY phải trả 109 triệu đô la cho cổ đông và các trái chủ ở HealthSouth Corp để giải quyết một vụ bê bối kế toán liên quan đến thu nhập kê khống. EY đã không phát hiện ra vụ khai khống 2,5 tỷ đô la lợi nhuận của Tập đoàn này.

Trong vụ China Cast năm 2003, theo bên khiếu nại, Deloitte 'đã bỏ qua tên tuổi' và thương hiệu của công ty để cung cấp báo cáo tài chính gần như hoàn toàn sai lầm. Gần đây, Quỹ Bill & Melinda Gates đã kiện PwC và Petrobras về thua lỗ đầu tư do tham nhũng tại công ty dầu mỏ lớn tại Brazil. Và còn nhiều ví dụ khác.

Theo các tác giả của cuốn sách, có nhiều lí do dẫn đến sự suy giảm trong dịch vụ của 4 đại gia kiểm toán này như: coi thường chất lượng dịch vụ (phần lớn công việc kiểm toán được thực hiện bởi những người mới tốt nghiệp, chưa có chứng chỉ hoặc giấy phép hành nghề; những người có kinh nghiệm sau đó chỉ kiểm tra các giao dịch và kiểm soát nhỏ nhằm giảm thiểu chi phí...), sự độc lập bị chi phối (các công ty này có một tầng thực hiện kiểm toán, một tầng khác đưa ra lời khuyên làm sao né được các quy tắc, điều lệ, cách tô vẽ các báo cáo tài chính, thì điều này khó có thể tránh khỏi)... 4 đại gia kiểm toán đều bị chỉ trích về những thất bại trong việc định giá, xác minh tài sản, hiểu biết về công việc kinh doanh của đối tượng kiểm toán.

Các tác giả viết: 'Đối với Big4, cuộc khủng hoảng tài chính 2008 có một khía cạnh đáng sợ. Thị trường dường như biết rằng các phát hiện kiểm toán trước cuộc khủng hoảng không có giá trị'.

Với áp lực cạnh tranh, đổi mới trong tương lai gần và xa hơn, các tác giả của cuốn sách cho biết: ngành kế toán đang thay đổi theo nhiều cách khác nhau, điều này đồng nghĩa với việc 4 đại gia kiểm toán phải đối mặt với nhiều cạnh tranh. Xu hướng là sự xuất hiện của các công ty kiểm toán mới có mô hình kinh doanh đổi mới, sử dụng các công nghệ thông tin mới nhằm tăng cường minh bạch trong dịch vụ, giảm chi phí.

Kiểm toán dựa trên công nghệ áp dụng các tiến bộ như trí tuệ nhân tạo, học máy và dữ liệu lớn. Robot kiểm toán có khả năng thu thập dữ liệu của công ty. Các thuật toán có thể phát hiện các điểm bất thường... So với kiểm toán truyền thống, các chương trình như vậy có thể hiệu quả hơn rất nhiều trong việc phát hiện gian lận.

Trong lĩnh vực tư vấn dịch vụ, Big 4 đối mặt với cạnh tranh khốc liệt trên thị trường ý tưởng từ mọi hướng: từ trường đại học, tổ chức nghiên cứu phi lợi nhuận, cơ quan chính phủ, chuyên gia tự do với chi phí thấp và linh hoạt; nhiều trong số họ là cựu nhân viên của Big 4.

Tuy nhiên, 4 đại gia kiểm toán gặp nhiều rào cản đối với đổi mới sáng tạo như chủ nghĩa bảo thủ, quyết định chậm chạp, e ngại rủi ro... Giống như nhiều tổ chức lớn khác, Big 4 không khuyến khích sáng tạo, chỉ tôn trọng ý thức tự giác. Văn hóa của họ tuân thủ và trung bình, ca ngợi kỷ luật, tuân thủ, làm việc chăm chỉ và biết hòa nhập. Phần lớn nhân viên của họ là sinh viên tốt nghiệp từ các trường đại học trung bình.

Theo các tác giả, đổi mới trong ngành kế toán không thể tránh khỏi, nhưng với những lý do đã nêu ở trên, sự đổi mới không được khuyến khích từ Big 4. Vì vậy, thời kỳ 'xế chiều' của Big 4 đã đến.

4 đại gia kiểm toán là một cuốn sách hấp dẫn đối với nhiều độc giả

Cuốn sách “4 đại gia kiểm toán” mang lại sự hữu ích cho mọi nhà đầu tư, giúp họ hiểu rõ hơn về Big 4, từ lịch sử đến thách thức hiện tại và tương lai, đồng thời khám phá những sự thật ít biết về 4 công ty này, giúp họ có cái nhìn tỉnh táo hơn và đưa ra quyết định đầu tư thông minh hơn.

Cuốn sách cung cấp một bức tranh tương lai về ngành kiểm toán cho học sinh, sinh viên và những người làm việc trong ngành, giúp họ cập nhật kiến thức, tư duy mới để phát triển nghề nghiệp hoặc tránh bị lạc hậu trong bối cảnh công nghệ thay đổi sâu sắc.

Đối với lãnh đạo và nhân sự của các công ty kiểm toán, cuốn sách là một lời cảnh tỉnh về sự đổi mới và áp lực đang đối mặt, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc thích nghi với biến đổi ngành.

Cuốn sách cũng đặt ra yêu cầu về việc nắm bắt xu hướng thay đổi trong ngành kế toán, kiểm toán cho các giám đốc và giám đốc điều hành của các công ty, nhấn mạnh vai trò quan trọng của báo cáo tài chính trong đánh giá và định giá công ty.

Cuốn sách '4 đại gia kiểm toán' do Ian D. Gow và Stuart Kells viết. Ian D. Gow là Giám đốc Trung tâm Quản trị Doanh nghiệp và Quy chế Melbourne tại Đại học Melbourne, từng có kinh nghiệm làm việc tại các trường kinh doanh hàng đầu như Harvard và Kellogg, cũng như tại các công ty danh tiếng như Morgan Stanley và General Motors.

Stuart Kells trước đây là trợ lý Tổng kiểm toán bang Victoria và giám đốc tại KPMG. Ông cũng có kinh nghiệm làm việc cho Deloitte và S. G. Warburg. Sau cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008, ông đã hỗ trợ trong việc xử lý tài sản của Lehman Brothers. Ông đã được vinh danh bằng Giải thưởng Ashurst về Văn học Kinh doanh.

Nguyễn Cường - Mytour