Bài viết được tư vấn bởi chuyên gia, Bác sĩ Nguyễn Thị Ân - Bác sĩ Nhi - Sơ sinh - Khoa Nhi - Sơ sinh - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Mytour Hạ Long.

Làm phụ huynh, chúng ta luôn mong muốn những thiên thần nhỏ của mình phát triển khỏe mạnh và hạnh phúc. Không chỉ thế, trong thời đại đầy cạnh tranh này, nhiều phụ huynh lo lắng về khả năng thông minh của con cái và tự hỏi liệu họ có thể làm gì để thúc đẩy trí thông minh của con mình.

Các nghiên cứu mới về sự phát triển trí não ở trẻ đã chỉ ra một số điều cơ bản mà bạn có thể bắt đầu thực hiện ngay bây giờ để khuyến khích sự hiếu kỳ của trẻ với thế giới và sẵn sàng học hỏi.

Học viện Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP) đề xuất phụ huynh nên thảo luận với bác sĩ chuyên khoa nhi khoa về cách tạo ra một môi trường ổn định, kích thích cho con cái của họ - bắt đầu từ khi mới sinh để thúc đẩy sự phát triển trí não khỏe mạnh và xây dựng các kỹ năng xã hội và cảm xúc quan trọng cho sự chuẩn bị trước khi bắt đầu học tập.

Theo Tracy Crutchlow, biên tập viên cuốn sách “Quy tắc não dành cho trẻ”, nếu bộ não cảm thấy không an toàn, nó sẽ không thể học. Đó là lý do tại sao việc tạo ra cảm giác an toàn cho trẻ là điều cực kỳ quan trọng.

Tiếp xúc da kề da là một trong những phương pháp giúp xây dựng cảm giác an toàn, cùng với việc thường xuyên ôm, mát-xa cho em bé, nói chuyện với em bé và mặc quần áo cho em bé.

>>> Vì sao sau khi sinh, tiếp xúc da kề da ngay lúc đầu quan trọng?

Việc tạo ra cảm giác an toàn có thể khá thách thức đối với những người làm cha mẹ lần đầu vì họ thường phải đối mặt với tình trạng thiếu ngủ, cô lập xã hội và những thách thức mới khi làm cha mẹ. Tuy nhiên, duy trì mối quan hệ vững chắc với đối tác là một cách tốt nhất để làm cho trẻ cảm thấy an tâm.

Crutchlow cũng đề xuất phụ huynh nên thảo luận về việc chia sẻ trách nhiệm hàng ngày, thỏa thuận với đối tác về cách phân chia công việc và hỗ trợ lẫn nhau trong "những thời điểm căng thẳng cảm xúc". Cô nói: “Nếu cha mẹ có hành vi không tích cực trước mặt con, đừng lo lắng, chỉ cần khôi phục cảm giác an toàn cho trẻ bằng cách làm lành mối liên kết trước mặt con. Trẻ sơ sinh không hiểu ngôn ngữ, nhưng chúng có thể cảm nhận được tâm trạng của cha mẹ”.

Theo chuyên gia, việc tương tác nhiều với bé từ khi còn nhỏ mang lại nhiều lợi ích cho sự phát triển của bộ não. Jill Stamm, chuyên gia về phát triển trí não sớm, khuyến khích cha mẹ nên kể chuyện cho bé vì đây là cách tốt nhất để kích thích khả năng học ngôn ngữ của bé. Theo Tracy Crutchlow, biên tập viên của “Quy tắc não bộ cho bé”, việc chia sẻ những suy nghĩ hàng ngày giúp tăng cường trí não và IQ của trẻ. Nghiên cứu chỉ ra rằng trẻ được nói chuyện thường xuyên có chỉ số IQ cao hơn và kỹ năng học tốt hơn khi lớn lên.

Để khuyến khích sự phát triển ngôn ngữ mạnh mẽ, cha mẹ cần chú ý đến số lượng từ, tính đa dạng và phức tạp của từ, cùng cách sử dụng chúng. Kể chuyện về những trải nghiệm hàng ngày của mình giúp cha mẹ sử dụng từ ngữ tự nhiên và đa dạng. Ngữ điệu và cách phát âm cũng đóng vai trò quan trọng, vì vậy cha mẹ nên giữ ngôn ngữ tích cực và phong cách giao tiếp tích cực với trẻ.

Theo nghiên cứu, trẻ từ 3 đến 4 tháng tuổi đã có khả năng nhận biết nét mặt của cha mẹ, và từ 7 đến 9 tháng tuổi, chúng có thể đọc được cảm xúc trên khuôn mặt của loài động vật. Ross Flom, phó giáo sư tâm lý học, cho biết khả năng đọc biểu hiện khuôn mặt là cơ sở của kỹ năng giao tiếp phi ngôn ngữ, giúp trẻ xây dựng mối quan hệ lâu dài và tinh thần đồng đội.

Tracy Crutchlow khuyến cáo cha mẹ nên lưu ý đến dấu hiệu bé có thể bày tỏ khi cảm thấy quá tải. Quan sát và tạo điều kiện thuận lợi cho trẻ xử lý thông tin mới giúp họ phát triển mạnh mẽ hơn.

Theo Jill Stamm, trẻ con thường dành quá nhiều thời gian ngồi yên, ví dụ như trên xe đẩy hay ghế ô tô. Việc này có thể ảnh hưởng đến sự phát triển của trẻ vì chúng cần di chuyển tự do để nhận biết thế giới xung quanh. Giới hạn thời gian ngồi trên ghế ô tô giúp trẻ phát triển khả năng tập trung và tăng cường khả năng học tập ở giai đoạn đầu.

Stamm cảnh báo rằng cha mẹ nên chú ý đến tín hiệu mà trẻ gửi khi cảm thấy quá tải. Thay vì ép buộc, hãy để trẻ có thời gian xử lý thông tin mới một cách tự nhiên và thoải mái.

Nghiên cứu chỉ ra rằng trẻ phát triển khả năng ngôn ngữ nhanh chóng hơn khi cha mẹ chỉ vào các đối tượng trong khi nói chuyện. Ban đầu, bé sẽ tập trung nhìn vào cha mẹ khi họ chỉ đối tượng. Khi bé lớn hơn một chút, họ sẽ thể hiện sự quan tâm đặc biệt đối với những đối tượng mà cha mẹ chỉ vào.

Theo Giáo sư tâm lý học Ross Flom từ trường Đại học Brigham Young, vào khoảng 9 tháng tuổi, hầu hết trẻ sẽ bắt đầu theo dõi chỉ tay của cha mẹ và chú ý đến những gì họ đang chỉ. Khi đến 9 hoặc 10 tháng tuổi, trẻ cũng sẽ mang những đồ vật đến cho cha mẹ để chia sẻ niềm vui. Sự tương tác này gọi là "sự chú ý chung", đánh dấu sự phát triển của trẻ trong việc kết nối với thế giới xung quanh ngoài hai người.

Cha mẹ có thể phát triển kỹ năng này bằng cách tiếp tục chỉ vào đối tượng trong khi gọi tên chúng. Bé có thể chưa hiểu những từ ngữ cha mẹ nói, nhưng cách giao tiếp của cha mẹ sẽ trở nên phức tạp hơn theo thời gian. Cha mẹ có thể dẫn trẻ đến các địa điểm như sở thú và mô tả những đối tượng để thúc đẩy sự phát triển xã hội, nhận thức và ngôn ngữ của trẻ.

Để đảm bảo trẻ phát triển toàn diện, sức khỏe, chế độ dinh dưỡng đóng vai trò quan trọng. Nếu trẻ không nhận được đủ chất dinh dưỡng cần thiết, sẽ ảnh hưởng tiêu cực đến sự phát triển thể chất, tâm thần và vận động của trẻ.

Trẻ ăn uống không đúng cách có thể dẫn đến thiếu hụt chất khoáng, gây biếng ăn, lớn chậm, và khả năng hấp thụ chất dinh dưỡng kém. Khi phát hiện dấu hiệu này, cha mẹ nên bổ sung cho trẻ các sản phẩm chứa lysine, khoáng chất và vitamin như kẽm, crom, selen, vitamin B để đảm bảo cung cấp đầy đủ dưỡng chất. Những dưỡng chất này không chỉ hỗ trợ quá trình tiêu hóa mà còn giúp cải thiện tình trạng biếng ăn, kích thích khẩu phần ăn của trẻ.

Cha mẹ có thể tham khảo thêm thông tin về:

Các dấu hiệu trẻ thiếu kẽm

Thiếu dinh dưỡng và vấn đề tăng cân ở trẻ

Hãy truy cập website Mytour.com để cập nhật thông tin hữu ích cho sức khỏe gia đình.

Tham khảo: Babycenter.com