Buzz
Dưới đây là 5 chiến lược tâm lý Khắc kỷ điển hình mà bạn có thể áp dụng vào cuộc sống hàng ngày, được tác giả Donald Robertson giới thiệu trong cuốn sách 'Triết học Khắc kỷ' (tựa gốc: 'Stoicism and the Art of Happiness').
' Chia để trị '
Marcus Aurelius, Hoàng đế La Mã và cũng là một triết gia Khắc kỷ quan trọng, đã ghi chép: Nếu chúng ta chia nhỏ một điệu múa quyến rũ hoặc một tác phẩm âm nhạc thành các phần riêng lẻ để phân tích khách quan, chúng sẽ dần mất đi sức mạnh thu hút tâm trí.
Với khó khăn, lo lắng và tai ương cũng tương tự: khi chúng ta phân chia chúng thành những phần nhỏ hơn, chúng trở nên dễ dàng hơn để đối mặt. 'Trong một thời điểm, chỉ nên đối mặt với từng khía cạnh đơn lẻ của sự kiện và xem xét chúng một cách khách quan', Donald Robertson đã viết.
Hãy thử đóng mắt và dành vài phút để hình dung lại một tình huống gần đây khiến bạn cảm thấy không thoải mái hoặc đau khổ. Hãy mô tả sự kiện đó mà không đánh giá, không can thiệp, 'như một nhà nghiên cứu ghi lại những gì được quan sát về tình huống đó dưới góc độ khách quan và không thiên vị'.
Sau đó, hãy thử phân chia tình huống thành các thành phần nhỏ và suy nghĩ về từng thành phần một cách riêng biệt. Với mỗi thành phần, hãy tự hỏi: 'Có phải điều này gây ra cảm giác đó không?'. Khi bạn xem xét từng thành phần một cách riêng lẻ, việc chấp nhận đau khổ từng phần mà mỗi thành phần mang lại sẽ dễ dàng hơn.
' Tập trung vào 'bây giờ và ở đây' '
'Khi thấy nguy hiểm, thú hoang sẽ chạy trốn. Khi thoát ra, chúng sẽ không còn lo lắng. Trái lại, chúng ta thường tự làm phiền mình với cả quá khứ và tương lai', triết gia cổ đại Seneca đã viết trong tác phẩm nổi tiếng 'Letters'. Ông cũng nhận thấy và kết luận rằng, hầu hết nỗi đau của con người liên quan đến việc lo lắng về quá khứ hoặc tương lai, ít ai chỉ tập trung vào hiện tại.
Chủ nghĩa Khắc kỷ thực sự là một lý thuyết về hiện tại, mặc dù nhiều người hiện nay liên kết thuật ngữ này với các triết gia phương Đông, đặc biệt là Phật giáo. Sống tập trung vào hiện thực là một tinh thần được nhấn mạnh trong cuốn 'Meditations' của Marcus Aurelius.
Theo triết gia Khắc kỷ, việc tập trung vào 'hiện tại và ở đây' và thực hiện từng bước một thường giúp giải quyết khó khăn. Nguyên tắc này tương đồng với phương pháp 'chia để trị'. 'Khó khăn dễ chịu hơn khi chúng ta chia nhỏ thành những khoảnh khắc nhỏ', tác giả giải thích.
Hành động với 'Mệnh đề dự phòng' theo triết lý Khắc kỷ.
Theo triết lý Khắc kỷ, cách tốt nhất để thực hiện bất kỳ hành động nào là chấp nhận từ đầu rằng mọi việc có thể không diễn ra như dự kiến. Người theo triết lý Khắc kỷ thường hành động với một 'mệnh đề dự phòng', như 'tuỳ duyên', 'theo ý trời'... Tác giả Robertson liên kết kỹ thuật này với một thành ngữ: 'Hãy làm điều anh phải làm, nhưng hãy để nó xảy ra theo cách của nó'.
Triết gia Seneca thảo luận về 'mệnh đề dự phòng' của những người theo triết lý Khắc kỷ trong nhiều bài viết, dưới dạng công thức: 'Nếu ta muốn điều này, nhưng nếu không có gì xảy ra, điều này có thể ngăn chặn quyết định của ta'. Nhà triết học này tin rằng, việc suy nghĩ trước sẽ giúp giảm nhẹ cảm xúc đau khổ khi gặp thất bại hơn là đặt quá nhiều kỳ vọng vào thành công.
Khi không phụ thuộc quá nhiều vào một kết quả nhất định, mỗi người có thể tập trung hoàn toàn vào hành động, như việc ném bóng chỉ tập trung vào hành động ném mà không lo lắng và sợ hãi. Điều này giúp chúng ta tiếp cận cuộc sống với tâm trí thoải mái, sẵn sàng đón nhận thắng lợi hoặc thất bại một cách hoàn toàn bình tĩnh.
Marcus Aurelius cũng nhấn mạnh một lợi ích khác của kỹ thuật này khi cho rằng ý thức của con người rất linh hoạt, có khả năng thích nghi với mọi tình huống trong cuộc sống. Do đó, việc áp dụng 'mệnh đề dự phòng' giúp tinh thần linh hoạt, khai thác mọi cơ hội, 'như lửa - nó cháy vào thứ được ném vào nó' (ông viết trong cuốn sách 'Meditations').
Tiên đoán tai họa và suy nghĩ về cái chết.
Việc tiên đoán trước những tai họa, mất mát sẽ giúp chúng ta không cảm thấy bất ngờ. Seneca đã nói rằng cảm xúc đau khổ do thất bại sẽ nhẹ nhàng hơn với những ai đã dự đoán trước thất bại. 'Những gì được tiên đoán sẽ đến nhẹ nhàng như một cú đánh', ông viết trong 'Letters'. Ngược lại, những ai không chuẩn bị sẽ bị tổn thương bởi những sự kiện bất ngờ.
Ngoài việc tránh bất ngờ, kỹ thuật này còn giúp chúng ta nhìn nhận sự 'trung lập' của mọi sự kiện. Tai họa có vẻ xấu, nhưng theo nguyên tắc cơ bản của triết lý Khắc kỷ, mọi thứ nằm ngoài kiểm soát đều không phải là tốt hay xấu.
'Hầu hết chúng ta như trẻ con, khi sợ hãi trước một khuôn mặt đeo mặt nạ gớm ghiếc, nhưng sẽ yên bình khi mặt nạ được cởi bỏ', Robertson viết, 'Chúng ta sẽ nhận ra rằng các tai họa được tiên liệu thực sự mang tính trung lập, nếu chúng ta suy ngẫm một cách bình tĩnh và lý trí về bản chất của chúng'.
Hơn nữa, nhờ không ngừng nhắc nhở về những tình huống tai họa, bất hạnh, chúng ta liên tục hoàn thiện bản thân để sẵn sàng đối mặt với chúng. Nếu nhìn từ góc độ này, việc tiên đoán tai họa thực sự là một cách để phát triển bản thân. Suy ngẫm về cái chết - một 'tai họa' dường như đáng sợ nhất - cũng mang ý nghĩa tương tự. 'Thú vị khi nhắc nhở bản thân về cái chết có thể làm sâu sắc hơn trải nghiệm sống', Donald Robertson viết.
Sự bình tĩnh của người theo triết lý Khắc kỷ không chỉ nằm trong hành động, sự kiện, mà còn trong thái độ với cuộc sống. Họ cho rằng đối với cuộc sống này, họ giống như người xem trong một 'lễ hội' đông đúc. Triết gia Epictetus thường khuyên học trò quan sát cuộc sống với thái độ bình tĩnh như thể chúng chỉ là sự ồn ào của một cuộc tiệc, giống như Thế vận hội.
'Ở đó, không ai than phiền về sự ồn ào hoặc đám đông chen lấn, mọi người đều chấp nhận rằng cuối cùng họ sẽ rời đi, mặc dù ai cũng muốn ở lại', Robertson viết.
Xem cuộc đời như một lễ hội.
Phần lớn mọi người có thể đang bị cuốn vào cuộc đua sau của vật chất, tìm kiếm danh tiếng hoặc lạc vào những niềm vui hữu hình. Đôi khi họ có thể gặp phải sự xô đẩy hoặc va chạm với bạn bè, điều đó là không tránh khỏi - đó chỉ là một phần của sự ồn ào náo nhiệt tự nhiên.
'Phàn nàn là vô nghĩa', Donald Robertson viết, 'Nếu bạn ở đây, nhưng không thích cách mọi thứ diễn ra, đừng cảm thấy thất vọng, cũng đừng trở thành một khán giả 'vạch lá tìm sâu'. Hãy chỉ sống và chấp nhận mỗi khoảnh khắc đến với bạn. Hiện tại, đó là tất cả'.
Theo Phụ nữ Việt Nam
