Buzz
Ánh sáng niềm tin hiện hữu vào thời điểm cần thiết nhất cho con người.
Nhân loại chào đón năm mới đầy hứng khởi mà không biết rằng có điều khác thường đang nhen nhóm ở phía cuối bầu trời. Time mô tả 2020 là năm tồi tệ nhất từng trải qua, với bìa tạp chí số “2020” được gạch chéo bởi hai đường bút đỏ, như muốn xóa sạch quá khứ đau thương mà không ai muốn nhớ lại.
Bỏ qua 2020: thông điệp ngắn gọn thể hiện mong muốn vượt qua năm khó khăn để hướng tới tương lai tươi sáng hơn.
Mặc dù năm 2020 u ám, nhưng chúng ta vẫn nhìn thấy những điều tốt đẹp nảy mầm. Gọi chúng là “tin tốt” không đủ để diễn đạt hết cái ngọt ngào chúng mang lại: đó là những chiến thắng vĩ đại trong lịch sử nhân loại. Từ sức khỏe cộng đồng đến y tế, từ giảm đói giảm nghèo đến công nghệ thực phẩm, chúng ta chứng kiến những bước tiến lớn lao.
Những tin tốt này không phủ nhận những khó khăn của năm 2020, mà nhắc nhở rằng nỗ lực của nhân loại luôn đáng được khen ngợi, và rằng dù trong hoàn cảnh khó khăn, vẫn có những tiến triển mang lại lợi ích cho nhân loại.
Phát triển và phân phối vắc xin không ngừng trong cuộc chiến chống dịch, là minh chứng cho tiềm năng vĩ đại của nhân loại.
Liều vắc xin đầu tiên đã bắt đầu được tiêm vào nhóm người thử nghiệm được lựa chọn cẩn thận, chỉ sau khoảng 11 tháng kể từ khi đại dịch bùng phát. Kết quả ban đầu rất tích cực: người được tiêm không gặp phản ứng nghiêm trọng với vắc xin. Trong nhiều trường hợp, vắc xin đã có hiệu quả lên đến 90% trong việc ngăn chặn các triệu chứng nặng. Khi vắc xin trở nên phổ biến, số lượng người tử vong chắc chắn sẽ giảm đáng kể.
Các chuyên gia vẫn khuyến nghị đeo khẩu trang khi ra nơi công cộng, đến khi vắc xin được tiêm rộng rãi trên toàn cầu, khi đó mọi người sẽ được thở phào sau những tháng ngày phải giữ mặt nạ. Chúng ta đang chờ đợi xem liệu vắc xin có thể ngăn chặn sự lây lan của virus hay không.
Không như dự đoán, việc tăng cường sản xuất được ủng hộ bởi các tiến bộ trong ngành sản xuất thuốc đã tạo ra vắc xin sớm hơn dự kiến.
Tiếp theo hướng này, vào giữa năm sau, những người có nguy cơ cao mắc Covid-19 và những người làm việc trong những ngành nghề thiết yếu sẽ được tiêm vắc xin. Những người làm việc tại bệnh viện, những người đấu tranh trên tuyến đầu chống Covid-19 sẽ gặp ít rủi ro hơn khi bảo vệ cộng đồng khỏi dịch bệnh. Đến cuối năm 2021, bất kỳ ai cần tiêm vắc xin đều có thể được cung cấp, và chúng ta sẽ trở lại cuộc sống bình thường trước Covid-19.
Tốc độ nghiên cứu và phát triển vắc xin nhanh chóng là điều đáng ngưỡng mộ và sẽ thay đổi tất cả mọi thứ. Trong thời kỳ khó khăn về cả tài chính và tinh thần, câu chuyện thành công của vắc xin sẽ là một lời nhắc nhở rằng con người vẫn có khả năng tạo nên những điều kỳ diệu từ tay và trí óc của mình.
Điều này là dấu hiệu tích cực cho thấy chúng ta có công nghệ mới trong việc phát triển vắc xin
Trong quá khứ, việc phát triển vắc xin thường mất nhiều năm, thậm chí cả thập kỷ. Nhưng chúng ta đã có thể tập trung nguồn lực để phát triển vắc xin trong khoảng thời gian chỉ tính bằng ngày. Tuy nhiên, không thể đánh giá quá trình phát triển dài hạn chỉ qua khoảng thời gian từ khi công bố vắc xin đến lúc tiêm thử những mũi đầu tiên.
Quá trình tăng tốc sản xuất vắc xin này là kết quả của nhiều năm nghiên cứu, tìm ra những cách thức mới để sản xuất thuốc. Việc có vắc xin Covid-19 sớm như vậy chứng tỏ cho sự tiến bộ của khoa học, đặc biệt là ngành y có khả năng đối phó với những đại dịch khác trong tương lai.
Một trong những đột phá đáng chú ý là 'vắc xin mRNA', hay còn gọi là vắc xin RNA truyền tin, ví dụ như những mũi tiêm do Moderna và Pfizer/BioNTech sản xuất. Khác biệt với hầu hết các vắc xin khác cùng loại, vắc xin mRNA không sử dụng phiên bản đã chết hoặc bị vô hiệu hóa của virus, mà thay vào đó sử dụng một phân tử RNA để hướng dẫn tế bào sản xuất protein.
'Vắc xin mRNA đại diện cho phương pháp phòng chống bệnh tật tiềm năng nhờ tính hiệu quả cao, tốc độ phát triển nhanh, chi phí sản xuất thấp và an toàn cho người bệnh', một báo cáo năm 2018 được đăng trên tạp chí Nature nêu bật tiềm năng của vắc xin mRNA.
RNA từ vắc xin sẽ nhập vào cơ thể chúng ta, chỉ dẫn các tế bào sản xuất protein giống như bề mặt của virus SARS-CoV-2. Tế bào sau đó sản xuất protein và kích thích quá trình tạo ra kháng thể - những protein chữ Y kích hoạt hệ miễn dịch chống lại vi sinh vật.
Suốt nhiều năm nghiên cứu, các nhà khoa học kỳ vọng vắc xin mRNA sẽ giúp chúng ta nhanh chóng vượt qua các căn bệnh gây đau đầu cho nhân loại.
Trước khi đại dịch tàn phá nhân loại, khoa học đã nhận ra tiềm năng của vắc xin mRNA và cố gắng biến nó thành hiện thực. Sự kiện định nghĩa năm 2020 đã đẩy nhanh tiến trình phát triển vắc xin, và vắc xin của Moderna và Pfizer đã chứng minh sức mạnh của y học sắp sửa thành hiện thực. Thành công này sẽ thúc đẩy các nhà nghiên cứu phát triển thêm nhiều vắc xin mRNA khác nhằm đối phó với các dịch bệnh khác.
Moderna đang phát triển vắc xin cúm có thể bảo vệ người tiêm miễn cả đời, không cần phải tiêm phòng hàng năm. Có các báo cáo khoa học sơ bộ cho thấy vắc xin mRNA có thể hỗ trợ trong việc chống lại ung thư.
Trong khi đó, Viện nghiên cứu Oxford sắp đạt một bước tiến quan trọng khác: họ sắp tạo ra vắc xin phòng sốt rét, loại bỏ căn bệnh này mà con người đã phải chịu đựng những phương pháp chữa trị tiên tiến nhất suốt hàng thế kỷ qua. Nếu vắc xin của Oxford thành công, chúng ta sẽ loại bỏ được sốt rét, một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong trên thế giới. Ngay cả khi vắc xin chỉ có hiệu quả một phần, hàng triệu sinh mạng vẫn sẽ được cứu sống nhờ công nghệ y học.
Cơ sở hạ tầng kỹ thuật số đủ để đáp ứng nhu cầu làm việc từ xa
Khó có thể tưởng tượng cuộc sống trong đại dịch mà thiếu internet, nỗi lo này thường hiện hữu trong những ngày cách ly xã hội. Tuy nhiên, chúng ta đã thấy tỷ lệ kết nối thành công rất cao, việc học và làm việc từ xa diễn ra một cách suôn sẻ và gây ấn tượng mạnh mẽ trên khắp đất nước.
Theo thống kê của Cục Viễn thông, lưu lượng dữ liệu di động qua trạm trung chuyển internet quốc gia tăng đến 40% trong những tháng đầu năm. Đặc biệt, tại các khu vực cách ly tập trung trong cả nước, lưu lượng sử dụng internet trong tháng 3/2020 tăng đột biến lên tới 90% so với tháng 2/2020, chủ yếu tập trung vào các ứng dụng hội nghị, làm việc và học trực tuyến, và giải trí trực tuyến.
Quá nhiều thời gian trực tuyến đã khiến nhiều người quên đi sự kỳ diệu và tính ổn định của cơ sở hạ tầng internet toàn cầu.
Giả sử nhân loại đối mặt với Covid-10, chúng ta phải nhận thức rằng chúng ta không thể phản ứng nhanh chóng và hiệu quả như hiện tại. Điều đơn giản là chúng ta chưa có cơ sở hạ tầng tốt như hiện nay để hỗ trợ sức lao động. Và ở những nơi chưa có, chúng ta đang tiến hành xây dựng và lắp đặt ngay bây giờ. Các doanh nghiệp liên tục đầu tư để nâng cấp hạ tầng băng thông và mở rộng dung lượng kết nối internet trong nước.
Tận dụng mạng điện thoại cố định hiện có, Bộ Y tế đã mở ra hai đường dây nóng (1900 9095 và 1900 3228) với cước gọi miễn phí để phục vụ công tác phòng và chống dịch. Tổng đài đã tiếp nhận và giải đáp 300.000 cuộc gọi với tỷ lệ kết nối thành công hơn 99%.
Trong khi giao thương buôn bán có thể bị đình trệ và các hoạt động tập trung đông người phải hoãn lại, tinh thần 'tạm dừng đến trường, không dừng việc học' được đẩy mạnh. Học sinh có thể tiếp tục nỗ lực học qua các lớp học trực tuyến hay trên truyền hình. Mạng internet đang lan tỏa sức sống và tri thức đến mọi nơi, chứng minh sự quan trọng của cơ sở hạ tầng internet trong thời đại 4.0.
Ngành công nghệ vẫn còn mới mẻ và nhiều vấn đề tồn đọng, nhưng tiềm năng tạo ra tiến bộ và linh hoạt trong mọi tình huống đã giúp nó trở thành công cụ hữu ích trong các tình huống khẩn cấp. Sức mạnh của công nghệ được thể hiện rõ khi được áp dụng đúng chỗ đúng lúc.
Công cụ vô tri tạo ra đột phá trong lĩnh vực sinh học
Nhìn vào mô hình ba chiều của một protein, ta có thể nhận biết rằng các nguyên tử gập lại theo các cách ngẫu nhiên. Dù trong một thời gian dài, các nhà khoa học đã cố gắng xác định quy luật gấp lại protein, kết quả thu được không đáng kể: số lượng hình dáng khả thi của một protein sau khi gập là quá lớn và các tương tác phức tạp giữa hàng ngàn axit amin trong protein khiến việc dự đoán trở nên khó khăn.
Tuy nhiên, khoa học không chấp nhận thất bại, vì việc xác định cách protein gập lại vẫn là một trong những điểm quan trọng nhất trong sinh học. Dự đoán thành công hình dạng của protein sau quá trình gấp cuộn mở ra tiềm năng khám phá các loại thuốc mới với cấu trúc phù hợp.
Chúng ta có thể phân tích chức năng của protein dựa trên hình ảnh 3D của chúng. Đây là hình ảnh cấu trúc protein do AlphaFold tạo ra.
Chúng ta đã sử dụng trí tuệ nhân tạo để vượt qua những rào cản hẹp. Hệ thống AlphaFold của DeepMind tham gia một cuộc thi do nhóm Đánh giá Phê bình Khả năng dự đoán Cấu trúc (CASP) tổ chức. CASP đã theo dõi tiến trình phát triển của việc dự đoán cấu trúc protein trong 25 năm qua, và đến cuối năm 2020, họ đã xác nhận rằng hệ thống AlphaFold của DeepMind có khả năng dự đoán cấu trúc protein với độ chính xác chưa từng có.
Kết quả mà DeepMind tạo ra đủ thuyết phục các nhà nghiên cứu sử dụng AlphaFold và các hệ thống tương tự trong nghiên cứu y học, thiết kế ra các sản phẩm với các đặc tính nhất định. Hệ thống trí tuệ nhân tạo còn giúp các chuyên gia phân tích nhanh chóng các loại thuốc hiện có để xem chúng có thể chữa trị các bệnh nào. Các nhà khoa học sẽ tiếp tục tạo ra các tiến bộ đột phá.
Một bữa ăn no với thịt của tương lai
Khi nào chúng ta không cần trang trại chăn nuôi gà, lợn, bò nữa? Bằng công nghệ, chúng ta có thể nhanh chóng chào đón thịt được tạo ra từ phòng thí nghiệm thay vì từ trang trại.
Một khẩu phần ăn với nguyên liệu chính là thịt gà được sản xuất trong phòng thí nghiệm.
Các nhà nghiên cứu trên toàn thế giới đang theo đuổi ước mơ tạo ra thực phẩm từ các phản ứng hóa học. Trong năm 2020, thịt nhân tạo đã gần hơn với bàn ăn gia đình khi Singapore đã cho phép buôn bán thịt gà được sản xuất từ lò phản ứng sinh học. Khi Singapore chứng minh được độ an toàn của thịt nhân tạo, các quốc gia khác sẽ nối tiếp và hình thành một mạng lưới thực phẩm nhân tạo, từ đó giảm thiểu đói nghèo.
Mức tiêu thụ thịt sẽ tăng theo tỷ lệ dân số, do đó, ngành công nghiệp thực phẩm sẽ phát triển. Nếu ta giải quyết được vấn đề chi phí và quy mô sản xuất, nhân loại sẽ tự tạo ra một nguồn thực phẩm ít gây ô nhiễm hơn, nhân đạo hơn và nuôi dưỡng hai ước mơ: chấm dứt đói nghèo và khám phá Hệ Mặt Trời.
