7 Bài soạn nổi bật về Chân, Tay, Tai, Mắt, Miệng (Ngữ văn 6)

Bố cục

+ P1: Từ đầu..... kéo nhau về: Chân, Tay, Tai, Mắt quyết định không làm việc, cùng sống chung với lão Miệng.

+ P2: Tiếp..... họp nhau lại để bàn: Hậu quả từ quyết định này

+ P3: Còn lại: Cách khắc phục lỗi lầm.

Giá trị nội dung

Câu chuyện phản ánh sự mâu thuẫn giữa năm nhân vật: Chân, Tay, Tai, Mắt, Miệng, gửi gắm thông điệp rằng: Trong một tập thể, mỗi thành viên cần liên kết và hỗ trợ lẫn nhau để tồn tại, cần biết hợp tác và tôn trọng công sức của người khác.

Trả lời câu hỏi

Câu 1 (SGK Ngữ văn 6 tập 1/116):

- Cô Mắt, cậu Chân, cậu Tay, bác Tai ghen tị với lão Miệng vì họ nhận thấy mình phải làm việc vất vả quanh năm còn lão Miệng thì chỉ ngồi không và ăn.

Câu 2 (SGK Ngữ văn 6 tập 1/116):

Từ mối quan hệ này, câu chuyện muốn nhấn mạnh rằng:

   + Mỗi thành viên trong tập thể không thể sống đơn độc mà cần đoàn kết, hỗ trợ lẫn nhau để cùng tồn tại và phát triển.

   + Không nên đánh giá sự vật hiện tượng chỉ qua vẻ bề ngoài.

Luyện tập (SGK Ngữ văn 6 tập 1/116)

Truyện ngụ ngôn:

   + Là loại truyện dân gian kể bằng văn xuôi hoặc thơ.

   + Nhân vật: Mượn hình ảnh loài vật, con vật hay con người để truyền đạt ý nghĩa sâu xa về con người.

   + Ý nghĩa: Để khuyên nhủ, răn dạy con người bài học trong cuộc sống.

- Những truyện ngụ ngôn đã học: Ếch ngồi đáy giếng; Thầy bói xem voi; Đeo nhạc cho mèo; Chân, Tay, Tai, Mắt, Miệng.

Trả lời câu 1 (trang 116 sách Ngữ Văn 6 Tập 1):

Tại sao cô Mắt, cậu Chân, cậu Tay, bác Tai lại cảm thấy bất bình với lão Miệng?

Lời giải chi tiết:

- Cô Mắt, Cậu Chân, cậu Tay, bác Tai cảm thấy không công bằng với lão Miệng vì họ nhận thấy rằng họ phải 'làm việc vất vả quanh năm, trong khi lão Miệng chỉ ngồi ăn mà không làm gì”.

- Lập luận này dựa trên sự quan sát phiến diện từ bên ngoài: mắt nhìn, tay làm, chân đi, tai nghe, đều phục vụ cho lão Miệng hưởng thụ.

Trả lời câu 2 (trang 116 sách Ngữ Văn 6 Tập 1):

Truyện sử dụng các bộ phận cơ thể người để đại diện cho các cá nhân trong một cộng đồng, có thể so sánh cơ thể như một tổ chức hoặc cộng đồng. Qua mối quan hệ này, câu chuyện muốn truyền đạt điều gì đến con người?

Lời giải chi tiết:

Câu chuyện khuyên nhủ rằng:

- Mỗi cá nhân không thể tồn tại tách biệt khỏi mối quan hệ với cộng đồng. Mỗi cộng đồng đều có sự liên kết chặt chẽ và chức năng riêng biệt.

- Sống trong cộng đồng cần có tinh thần đoàn kết, hỗ trợ lẫn nhau.

LUYỆN TẬP

Nhắc lại định nghĩa về truyện ngụ ngôn và liệt kê các truyện ngụ ngôn đã học.

Trả lời:

- Định nghĩa: Truyện ngụ ngôn là loại truyện kể bằng văn xuôi hoặc thơ, mượn hình ảnh loài vật, đồ vật hoặc con người để truyền đạt ý nghĩa về cuộc sống, nhằm giáo dục, răn dạy bài học cho con người.

- Các truyện ngụ ngôn đã học:

+ Ếch ngồi đáy giếng

+ Thầy bói xem voi

+ Chân, Tay, Tai, Mắt, Miệng.

Tóm tắt

Cô Mắt, cậu Chân, cậu Tay, bác Tai cảm thấy bất công khi lão Miệng chỉ ăn không, nên quyết định không làm việc để lão Miệng không có gì để ăn. Tuy nhiên, sau vài ngày, mọi người đều kiệt sức vì lão Miệng không ăn, và công việc của lão Miệng là cung cấp năng lượng cho tất cả. Nhận ra sai lầm, họ xin lỗi lão Miệng, cho lão ăn và mọi thứ trở lại bình thường. Họ sống hòa thuận sau đó.

Bố cục

Video hướng dẫn giải

Bố cục: 3 đoạn

- Đoạn 1 (Từ đầu … đến “cả bọn kéo nhau về”): Chân, Tay, Tai, Mắt quyết định phản đối lão Miệng.

- Đoạn 2 (Tiếp theo … đến “đành họp nhau lại để bàn”): Hậu quả từ việc so bì và ganh tị.

- Đoạn 3 (Còn lại): Cách khắc phục hậu quả.

Giải đáp câu 1 (trang 116 sgk Ngữ Văn 6 Tập 1):

- Chân, Tay, Tai, Mắt ghen tị với lão Miệng vì họ làm việc vất vả quanh năm còn lão Miệng chỉ ăn uống mà không phải làm gì. Họ quyết định ngừng công việc để lão Miệng không còn thức ăn. Quan điểm này cho rằng bốn nhân vật phục vụ lão Miệng, còn lão Miệng thì chỉ hưởng lợi mà không cần lao động.

Giải đáp câu 2 (trang 116 sgk Ngữ Văn 6 Tập 1):

Truyện khuyên nhủ con người:

- Mỗi người trong cộng đồng đều có vai trò và nhiệm vụ riêng. Dù công việc khác nhau, tất cả đều gắn bó chặt chẽ.

- Mối quan hệ giữa các thành viên trong cộng đồng vừa hỗ trợ vừa bổ sung cho nhau, nên không nên ghen tị hay coi thường công sức của người khác. Ghen tị có thể làm tổn hại cho cả cá nhân và tập thể.

Luyện tập

- Truyện ngụ ngôn là thể loại kể chuyện bằng văn xuôi hoặc văn vần, sử dụng các câu chuyện về loài vật, đồ vật hoặc con người để truyền tải những bài học kín đáo, nhằm răn dạy người đọc.

- Một số truyện ngụ ngôn: Ếch ngồi đáy giếng, Thầy bói xem voi, Đeo nhạc cho mèo…

Bố cục: 3 đoạn

- Đoạn 1 (Từ đầu … đến “cả bọn kéo nhau về”): Quyết định của Chân, Tay, Tai, Mắt đối đầu với lão Miệng.

- Đoạn 2 (Tiếp theo … đến “đành họp nhau lại để bàn”): Hậu quả của sự ghen tị và so bì.

- Đoạn 3 (Còn lại): Cách khắc phục hậu quả.

Giải đáp câu 1 (trang 116, SGK Ngữ văn 6, tập 1):

Chân, Tay, Tai, Mắt so bì với lão Miệng vì họ làm việc vất vả trong khi lão Miệng chỉ ăn không, không phải làm gì.

Giải đáp câu 2 (trang 116, SGK Ngữ văn 6, tập 1):

Truyện răn dạy con người:

- Mỗi người có vai trò riêng trong cộng đồng. Dù nhiệm vụ khác nhau nhưng tất cả đều liên kết và hỗ trợ nhau.

- Quan hệ giữa các thành viên trong cộng đồng nên bổ sung và hỗ trợ nhau, không nên ghen tị hay xem thường công sức của người khác, vì điều này có thể gây hại cho cả cá nhân và cộng đồng.

Luyện tập

Giải đáp câu hỏi (trang 116, SGK Ngữ văn 6, tập 1):

- Định nghĩa: Truyện ngụ ngôn là thể loại truyện kể bằng văn xuôi hoặc văn vần, sử dụng các câu chuyện về loài vật, đồ vật hoặc con người để ngụ ý về cuộc sống và răn dạy bài học cho người đọc.

- Các truyện ngụ ngôn đã học:

+ Ếch ngồi đáy giếng

+ Thầy bói xem voi

+ Chân, Tay, Tai, Mắt, Miệng.

Bố cục

3 đoạn

- Đoạn 1 (Từ đầu … đến “cả bọn kéo nhau về”): Quyết định của các bộ phận cơ thể chống lại lão Miệng.

- Đoạn 2 (Tiếp theo … đến “đành họp nhau lại để bàn”): Hậu quả của sự so bì và ghen tị.

- Đoạn 3 (Còn lại): Cách khắc phục hậu quả.

Bố cục:

- Đoạn 1 (từ đầu … kéo nhau về): Chân, Tay, Tai, Mắt so bì và ghen tị với lão Miệng.

- Đoạn 2 (tiếp … họp nhau lại để bàn): Hậu quả của sự quyết định và suy nghĩ sai lầm.

- Đoạn 3 (còn lại): Phương pháp khắc phục hậu quả.

Hướng dẫn soạn bài:

Câu 1 (Trang 116 sgk Ngữ văn 6 Tập 1)

Chân, Tay, Tai, Mắt ghen tị với lão Miệng vì:

- Họ cảm thấy mình làm việc cực nhọc quanh năm, trong khi lão Miệng chỉ ngồi hưởng thụ mà không phải lao động.

- Quan điểm này xuất phát từ sự nhìn nhận phiến diện: Mắt thấy, Tay làm, Chân đi, Tai nghe đều phục vụ cho lão Miệng mà không phải làm gì.

Câu 2 (Trang 116 sgk Ngữ văn 6 Tập 1)

Truyện dùng các bộ phận cơ thể để phản ánh xã hội:

+ Cơ thể giống như một cộng đồng, mỗi bộ phận là một cá thể trong tổ chức đó.

- Mỗi cá nhân không thể tồn tại tách biệt mà cần có mối quan hệ trong cộng đồng. Cộng đồng có tổ chức và liên kết chặt chẽ, tự quy định vai trò phù hợp.

- Sống trong cộng đồng cần có tinh thần đoàn kết, mỗi người vì mọi người và mọi người vì mỗi người.

Luyện tập:

- Định nghĩa truyện ngụ ngôn: Xem chú thích (*) SGK – trang 100.

- Các truyện ngụ ngôn đã học: Ếch ngồi đáy giếng; Thầy bói xem voi; Đeo nhạc cho mèo; Chân, Tay, Tai, Mắt, Miệng.

Bố cục

- Phần 1: Từ đầu → kéo nhau về: Chân, Tay, Tai, Mắt tỏ ra ghen tị với lão Miệng.

- Phần 2: Tiếp theo → để bàn: Hậu quả của sự ganh đua và đố kỵ.

- Phần 3: Còn lại: Phương pháp khắc phục những sai lầm đã xảy ra.

Tóm tắt

      Cô Mắt, cậu Chân, cậu Tay và bác Tai quyết định ngừng làm việc cho lão Miệng vì cho rằng lão không đóng góp gì. Tuy nhiên, sau một thời gian, họ cảm thấy mệt mỏi và nhận ra sai lầm của mình, từ đó họ tìm cách khắc phục.

Soạn bài

Câu 1 (trang 116 Ngữ Văn 6 Tập 1):

- Cô Mắt, cậu Chân, cậu Tay và bác Tai ghen tị với lão Miệng vì:

     + Họ làm việc cực nhọc

     + Trong khi lão Miệng chỉ ăn mà không làm gì.

⇒ Đây là sự đánh giá sai lầm và vội vàng từ bề ngoài.

Câu 2 (trang 116 Ngữ Văn 6 Tập 1):

- Truyện Chân, Tay, Tai, Mắt, Miệng mang đến thông điệp:

     + Mỗi cá nhân không thể tồn tại riêng lẻ trong một cộng đồng mà cần sự kết nối và hỗ trợ lẫn nhau.

     + Để sống hài hòa trong cộng đồng, cần có sự đoàn kết, hợp tác và tôn trọng lẫn nhau.

     + Tránh phán xét thiếu căn cứ, đố kỵ và lối sống ích kỷ.

Luyện tập

- Định nghĩa truyện ngụ ngôn:

     + Là loại truyện kể bằng văn xuôi hoặc thơ.

     + Sử dụng hình ảnh động vật hoặc đồ vật để ngụ ý về con người.

- Một số truyện ngụ ngôn đã học:

     + Ếch ngồi đáy giếng; Đeo nhạc cho mèo; Thầy bói xem voi; Chân, Tay, Tai, Mắt, Miệng.

Bố cục:

   - Phần 1 (từ đầu → kéo nhau về): Chân, Tay, Tai, Mắt ghen tị và so bì với lão Miệng.

   - Phần 2 (tiếp theo → họp nhau lại để bàn): Hậu quả của việc đố kỵ và quyết định sai lầm.

   - Phần 3 (còn lại): Cách khắc phục những hậu quả đó.

Tóm tắt

Cô Mắt, cậu Chân, cậu Tay, bác Tai không làm việc cho lão Miệng nữa vì cho rằng lão chỉ ăn mà không làm. Sau vài ngày, tất cả đều cảm thấy kiệt sức vì lão Miệng không ăn thì họ cũng không có năng lượng. Họ nhận ra sai lầm và xin lỗi lão Miệng, phục hồi sức khỏe và sống hòa thuận với nhau.

Đọc hiểu văn bản

Câu 1 (trang 116 sgk Ngữ Văn 6 Tập 1):

   Cô Mắt, cậu Chân, cậu Tay, bác Tai chỉ nhìn vào biểu hiện bên ngoài: Mắt nhìn, Tay làm việc, Chân di chuyển, Tai nghe, và cảm thấy Miệng chỉ hưởng thụ mà không làm gì.

Câu 2 (trang 116 sgk Ngữ Văn 6 Tập 1): Truyện nhấn mạnh:

   - Mỗi người không thể sống tách biệt mà cần gắn bó với cộng đồng.

   - Để sống hài hòa, cần có tinh thần “một người vì mọi người, mọi người vì một người”.

Luyện tập

   - Định nghĩa truyện ngụ ngôn: Xem chú thích (*) SGK – trang 100.

   - Các truyện ngụ ngôn đã học: Ếch ngồi đáy giếng; Thầy bói xem voi; Đeo nhạc cho mèo; Chân, Tay, Tai, Mắt, Miệng.