Buzz
Tôi cảm nhận cuốn sách này như một bộ phim đặc sắc.
Biểu tượng luôn là điểm nhấn quan trọng trong ngôn ngữ điện ảnh. Chúng xuất hiện, biến hóa và tan biến theo cùng nhịp nhàng của câu chuyện, tạo nên một chiều sâu mới cho điện ảnh: một cảm xúc về nhân sinh, về giá trị cuộc sống.
Trong mùa giải Oscar năm 2018, cả hai tác phẩm nổi tiếng Three billboards outside ebbing Missouri và Phantom Thread đều thể hiện sự tinh tế trong việc sử dụng biểu tượng (symbol) trong mỗi tình huống căng thẳng của phim. Có thể hiểu đơn giản, nếu diễn xuất, góc quay... là ngôn ngữ phẳng, trực tiếp thì biểu tượng là ngôn ngữ cao siêu, mà chỉ qua sự suy tư sâu xa, khán giả mới thấu hiểu được.
Tính biểu tượng không chỉ nằm trong lĩnh vực điện ảnh mà còn xuất hiện trong tôn giáo với các biểu tượng như con rắn, đài sen... hoặc trong các tổ chức bí mật như con mắt của Hội Tam Điểm hay bộ áo choàng trắng của tổ chức Ku Klux Klan. Tuy nhiên, điện ảnh mới là nơi làm nên bản chất thực sự của một biểu tượng: kín kẽ, thoắt ẩn thoắt hiện, sự phát triển – tan vỡ của biểu tượng phụ thuộc vào quá trình thay đổi của con người.
Tương tự như những lời thì thầm trong các tổ chức bí mật rằng ai hiểu biết về ý nghĩa của biểu tượng sẽ trở thành thành viên của tổ chức và được tiếp cận những bí mật chỉ trao truyền nội bộ, tôi tin rằng việc hiểu biểu tượng của một bộ phim có thể giúp khán giả đắm chìm trong tinh thần của tác phẩm ở mức cao nhất.
Mặc dù biểu tượng có tầm quan trọng lớn, không nhiều bộ phim có thể xây dựng một cấu trúc hài hòa giữa biểu tượng và diễn biến phim mà thay vào đó, họ thường đơn giản hóa nó bằng cách kích động cảm xúc của khán giả thông qua nhân vật. Vì vậy, tôi rất ngạc nhiên khi thấy tính biểu tượng được phát triển một cách tỉ mỉ trong cuốn sách Vị Tu Sĩ Bán Chiếc Ferrari, một điều hiếm hoi vì nó là một cuốn sách chứ không phải bộ phim.
Cuốn sách này kể về 7 biểu tượng trong một câu chuyện kỳ bí: Ở một khu vườn xanh mướt với hoa thơm và cỏ lạ, một võ sĩ sumo, chỉ mặc chiếc áo khoác hồng dây cáp, từng bước ra từ một ngọn hải đăng cao sáu tầng. Anh ta đi dạo quanh khu vườn và tìm thấy một chiếc đồng hồ bấm giờ bằng vàng. Võ sĩ ngã gục sau khi đeo chiếc đồng hồ. Khi anh ta tỉnh dậy, anh ta ngửi thấy mùi hương thơm của hoa hồng và vàng và nhận ra con đường kim cương trước mắt. Anh ta bước lên con đường đó để tìm kiếm hạnh phúc vĩnh cửu của mình.
Tương tự như cách sử dụng biểu tượng trong điện ảnh, tác giả cuốn sách Robin Sharma đã tạo ra một tầng màn bí ẩn xung quanh câu chuyện và dần dần tiết lộ ý nghĩa của chúng qua từng trang sách. Việc giải mã các biểu tượng này cũng là cuộc trò chuyện giữa hai nhân vật trong sách: Julian Mantle - người đã từ bỏ sự nghiệp luật sư danh tiếng để tìm kiếm sự thông tuệ của các tu sĩ Tây Tạng trên những ngọn núi Himalaya - và Peter John, người bạn cũ của Julian đang mắc kẹt trong cuộc sống không lối thoát, bị cuốn vào vòng xoáy của công việc và bắt đầu rơi vào bế tắc.
Cả 7 biểu tượng trong cuốn sách (khu vườn, ngọn hải đăng, võ sĩ, chiếc khố, đồng hồ bấm giờ, những bông hoa ngát hương, con đường kim cương) đều tiếp tục xuất hiện qua từng cuộc trò chuyện của Julian và Peter. Những lời khuyên của Julian, những nghi ngờ của Peter kết nối với nhau, gợi nhớ đến bộ phim The Man From Earth của đạo diễn Richard Schenkman. Phim dành 90 phút cho cuộc đối thoại, tranh luận gay gắt về sự bất tử của nhân vật John Oldman. Kết thúc phim không có sự giải đáp, nhưng để lại cho khán giả nhiều suy tư về giới hạn của con người.
Tương tự, cuộc trò chuyện giữa Julian và Peter trong Vị Tu Sĩ Bán Chiếc Ferrari cũng gợi đến độc giả những suy tư về những gì thực sự quan trọng trong cuộc sống. Tác giả Robin Sharma đã chuyển đổi 7 biểu tượng thành 7 nguyên tắc, giúp chúng ta nhận thức được một cuộc sống ý nghĩa: Kiểm soát tâm trí, theo đuổi mục tiêu, liên tục phát triển bản thân, sống có kỷ luật, quý trọng thời gian, phục vụ mọi người một cách vô điều kiện và trân trọng hiện tại.
Các biểu tượng luôn vượt qua ngôn từ, vươn lên trên những hình ảnh thuần túy để hiện hữu. 7 biểu tượng trong cuốn sách cũng vậy, nếu một khu vườn chỉ là một khu vườn, chúng ta sẽ bỏ qua tầm quan trọng của việc kiểm soát tâm trí để tìm ra những gì chúng ta đam mê; nếu ngọn hải đăng chỉ là một ngọn hải đăng, liệu chúng ta có hiểu được tầm quan trọng của việc xác định mục tiêu đời mình?...
Như tôi đã đề cập ở trên, một trong những đặc điểm của biểu tượng là “Sự phát triển – tan vỡ của nó phụ thuộc vào quá trình thay đổi của con người”, biểu tượng chỉ thực sự sống khi có con người, và ngược lại, con người chỉ thực sự sống khi suy nghĩ về sâu sắc của biểu tượng cũng như giá trị của cuộc sống và những điều tốt đẹp nhất.
Sơn Tùng
