7 Cách hiệu quả giúp cô giáo xử lý tình trạng trẻ mầm non cắn và ngắt bạn

Khi trẻ cắn hoặc ngắt bạn, cô giáo nên ngồi xuống và nhẹ nhàng nói với trẻ rằng “Răng là để ăn, không phải để cắn”. Nếu bé cắn bạn, cô có thể ôm bé và nhẹ nhàng nói “bàn tay nhẹ nhàng” trong khi vuốt ve tay bé. Hãy giải thích cho bé rằng thay vì cắn hoặc đánh, bé nên dùng lời để giao tiếp với cô và bạn. Tránh la mắng hoặc lớn tiếng vì điều này có thể làm bé cảm thấy chúng ta là kẻ thù thay vì đồng minh. Cần thời gian từ 1-3 tháng để thấy cải thiện và không nên mong đợi sự thay đổi ngay lập tức.

Khi cô giáo thể hiện sự quan tâm và sẵn sàng giúp đỡ trẻ giải quyết vấn đề, trẻ sẽ cảm thấy tin tưởng và không cần sử dụng cắn để thể hiện cảm xúc. Môi trường êm ả và sự hỗ trợ của người lớn giúp trẻ nhận thấy rằng có người luôn ở bên cạnh để giúp đỡ khi cần, từ đó giảm thiểu hành vi cắn bạn và cắn người khác.

Cô giáo nên tạo nhiều hoạt động bổ trợ ngoài các hoạt động chính để bé không còn thời gian rảnh rỗi, từ đó giảm thiểu tình trạng cắn hoặc ngắt bạn. Các trò chơi nhẹ tại chỗ như trò chơi con bọ dừa, Ngón tay nhúc nhích, hoặc Con muỗi có thể giúp giữ cho bé luôn bận rộn và tập trung vào các hoạt động tích cực.

Ví dụ như các trò chơi nhỏ, thú vị mà cô giáo có thể áp dụng để bé không còn thời gian để xung đột với bạn.

Tránh yêu cầu trẻ “con PHẢI xin lỗi bạn” và thay vào đó hãy hỏi “con có muốn xin lỗi bạn không?”, “có thể lời xin lỗi của con sẽ giúp bạn cảm thấy dễ chịu hơn đấy”. Nếu trẻ cảm thấy ngượng với từ “xin lỗi”, hãy gợi ý “con có muốn ôm bạn để bạn cảm thấy tốt hơn không?”.

Nếu trẻ luôn từ chối, hãy hỏi “có phải con đang cảm thấy tức giận không? Có phải con cảm thấy không vui với bạn không?”. Sau đó nhẹ nhàng nói “cô hiểu cảm giác của con, tức giận là điều bình thường, nhưng hành vi cắn bạn thì không tốt chút nào”.

Yêu cầu trẻ xin lỗi khi trẻ không thật sự muốn chỉ tạo ra sự sợ hãi hoặc mục đích khác (như “xin lỗi rồi cô/mẹ sẽ yêu con hơn”) thay vì vì cảm thấy mình đã làm đau người khác. Việc yêu cầu trẻ phải chịu trách nhiệm khi không tự nguyện không bao giờ hiệu quả. Chịu trách nhiệm cần phải đến từ sự tự nguyện.

Khi trẻ bị cắn, cô giáo nên ôm trẻ và xoa nhẹ vào vùng bị đau, giúp trẻ cảm thấy bình tĩnh hơn. Dù tình huống nào, cô giáo cần xử lý cả hai phía. Hãy tưởng tượng nếu trẻ bị đánh hội đồng và không phản kháng, cảm giác sẽ như thế nào? Lỗi không phải ở trẻ mà ở chúng ta, khi chưa dạy trẻ cách tự bảo vệ bản thân. Trẻ phải học cách phản kháng một cách hợp lý, như bằng lời nói hoặc chạy đi, chứ không phải bằng hành động tương tự. Trẻ có thể nói những câu sau để bày tỏ sự đau đớn:

“Không, mình không đồng ý bạn làm đau mình.”

“Bạn làm đau mình, điều đó là không đúng.”

“Bạn nên dùng lời nói thay vì làm đau mình.”

“Mình cần một lời xin lỗi chân thành. Nếu nói những câu này vài lần, trẻ kia sẽ giảm hành vi đánh mình.”

Trước khi thảo luận các phương pháp khắc phục tình trạng trẻ cắn và ngắt bạn, hãy cùng Mytour khám phá nguyên nhân dẫn đến hành vi này ở trẻ mầm non.

Trẻ từ 12 đến 24 tháng tuổi thường cắn bạn là điều bình thường, vì đây là giai đoạn trẻ chưa thể biểu đạt cảm xúc hoặc mong muốn bằng lời nói. Trong độ tuổi này, trẻ có thể hiểu được ngôn ngữ nhưng chưa biết cách diễn đạt cảm xúc của mình.

Khám phá thế giới: Trẻ từ 0 đến 3 tuổi thường sử dụng các giác quan như sờ, nếm, nghe, ngửi để tìm hiểu xung quanh. Khi được cho đồ chơi, trẻ thường cho vào miệng mà chưa phân biệt được giữa việc gặm đồ chơi và cắn người khác.

Mọc răng: Trẻ bắt đầu mọc răng từ 4 đến 7 tháng tuổi. Khi nướu bị nứt, trẻ cảm thấy khó chịu và có nhu cầu nhai, đôi khi có thể cắn người khác.

Gây sự chú ý: Trẻ trên 1 tuổi khi cảm thấy thiếu sự quan tâm từ cha mẹ có thể dùng hành vi cắn để gây sự chú ý.

Bắt chước hành động: Trẻ trên 1 tuổi thích bắt chước người khác. Nếu trẻ thấy người khác cắn và muốn thử nghiệm, việc cắn lại có thể khiến trẻ nghĩ rằng hành vi này là chấp nhận được.

Khát khao độc lập: Trẻ từ 1 đến 3 tuổi đang tìm kiếm sự độc lập và thường dùng cụm từ như “Cái này của con” hoặc “Để con làm”. Hành động cắn có thể giúp trẻ đạt được mục tiêu nhanh chóng như lấy đồ chơi hoặc đẩy bạn cùng chơi ra xa.

Thất vọng: Trẻ chưa biết cách diễn đạt cảm xúc bằng lời và có thể gặp khó khăn trong việc tương tác với bạn bè, do đó, có thể dùng cắn hoặc đánh để thể hiện sự thất vọng.

Căng thẳng: Những thay đổi trong môi trường sống như cha mẹ ly hôn, chuyển nhà, hoặc sự xuất hiện của em bé mới có thể khiến trẻ cảm thấy căng thẳng, và cắn là cách để giải tỏa cảm xúc.

Để xử lý tình trạng trẻ hay cắn bạn, cách hiệu quả nhất là 'Theo dõi và can thiệp kịp thời'. Mặc dù nghe có vẻ đơn giản, nhưng thực tế không hề dễ dàng. Trẻ em thường hiếu động và chạy nhảy khắp nơi, do đó cô giáo cần phải nỗ lực rất nhiều để kiểm soát hành vi của trẻ. Để giải quyết vấn đề này, cô nên đặt trẻ gần mình và ngay lập tức can thiệp khi thấy dấu hiệu hành vi không mong muốn.

Cô giáo cũng nên dành thời gian quan tâm và trò chuyện nhiều hơn với trẻ. Cô có thể nói với trẻ: 'Khi con cắn bạn sẽ làm bạn đau đấy, nhìn vết răng của con này, nếu ai cắn con thì thế nào...'. Thêm vào đó, cô cũng có thể tạo ra một câu chuyện liên quan đến hành động cắn để giáo dục trẻ một cách sáng tạo.

Khi trẻ có cảm xúc bị kìm nén như sự thất vọng, căng thẳng, cảm giác thiếu yêu thương, bị bỏ rơi, hoặc sống trong môi trường không khuyến khích bộc lộ cảm xúc và nhu cầu, việc trẻ cắn bạn có thể chỉ là cách thể hiện cảm xúc bên ngoài. Trong môi trường cộng đồng, khi các trẻ chơi và sinh hoạt cùng nhau, bạn có thể thấy chúng có biểu hiện giận dữ, vẻ mặt trầm lặng, buồn bã, hoặc thiếu tự tin… (mình chưa tìm được từ thay thế cho ‘trầm lặng’ để diễn tả chính xác, vì những từ như ‘trầm lặng’ có thể không thích hợp khi miêu tả trẻ).

Đối với những trẻ này, điều quan trọng là người lớn cần trấn an trẻ bằng tình yêu thương, tạo cảm giác an toàn và được chấp nhận dù trẻ vừa cắn hay làm đau bạn. Phân biệt rõ rằng việc này không phải công nhận hành động cắn là đúng, mà là công nhận cảm xúc của trẻ, vì mọi cảm xúc, dù của người lớn hay trẻ em, đều không đúng sai, chỉ đơn thuần là cảm xúc cần được công nhận.

Người lớn nên ngồi nhẹ nhàng trước mặt trẻ, nhìn trẻ bằng ánh mắt yêu thương và tin tưởng, có thể thêm một cái gật đầu thật chậm rồi từ từ ôm trẻ, tay nhẹ nhàng xoa lưng. Sau đó, ôm trẻ hoặc ôm trẻ vào lòng, vỗ về và hỏi bằng giọng nhẹ nhàng: ‘Con đang tức giận hay khó chịu à?’ Thường thì, khi được hỗ trợ như vậy, cảm xúc kìm nén của trẻ sẽ được giải tỏa, thể hiện qua các dấu hiệu khác nhau tùy vào độ tuổi và môi trường, như khóc, giữ yên cơ thể hoặc gật đầu với người lớn… Dấu hiệu cho thấy bạn làm đúng là cơ thể trẻ sẽ thả lỏng, để cho bạn ôm, trả lời ‘vâng’ hoặc không nói gì. Lúc này, bạn giữ không gian đó và nói: ‘Ừ, cô biết rồi’.

Hãy để trẻ cảm thấy rằng bạn luôn bên cạnh và lắng nghe chúng, đồng thời hành vi làm đau sẽ không được nhắc lại hay chỉ trích, thay vào đó, trẻ sẽ cảm nhận được sự yêu thương qua sự chạm nhẹ nhàng trên da thịt.