Được biết đến với tên gọi 'mặt trời nhân tạo' lớn nhất thế giới, dự án ITER là sự hợp tác kéo dài hàng thập kỷ giữa bảy quốc gia thành viên: Trung Quốc, Liên minh Châu Âu, Ấn Độ, Nhật Bản, Hàn Quốc, Nga và Mỹ.

Ảnh: Tân Hoa Xã
Hoạt động xây dựng cỗ máy thí nghiệm nhiệt hạch lớn nhất thế giới - Lò phản ứng thí nghiệm nhiệt hạch quốc tế (ITER) Tokamak – đang tiến hành tại miền nam nước Pháp dù gặp nhiều khó khăn về kỹ thuật liên quan đến các thành phần chính của Tokamak.
Được biết đến với cái tên 'mặt trời nhân tạo' lớn nhất thế giới, dự án ITER là kết quả của sự hợp tác kéo dài hàng thập kỷ giữa bảy quốc gia thành viên: Trung Quốc, Liên minh Châu Âu, Ấn Độ, Nhật Bản, Hàn Quốc, Nga và Mỹ.
Tokamak là một thiết bị giữ plasma nhằm tạo ra năng lượng thông qua phản ứng nhiệt hạch được kiểm soát. ITER được thiết kế để trở thành tokamak lớn nhất thế giới, với lượng plasma gấp 10 lần so với tokamak lớn nhất hiện nay. Dự án đang trong giai đoạn thử nghiệm cuối cùng để chứng minh tính khả thi của phản ứng hợp tổng – một nguồn năng lượng lớn không có carbon tương tự như nguyên tắc cung cấp năng lượng cho Mặt trời và các ngôi sao.
Tổng Giám đốc ITER Pietro Barabaschi cho biết dự án đang vượt qua các vấn đề về bình chân không và tấm chắn nhiệt.

Tổng Giám đốc ITER Pietro Barabaschi. Ảnh: Tân Hoa Xã
Mục tiêu ban đầu của ITER là sản xuất plasma vào năm 2025. Hiện tại, thời gian và chi phí cho việc sửa chữa không thể ước lượng chính xác. Theo Tổng Giám đốc, tình hình sẽ rõ ràng hơn vào giữa năm 2024.
Tại tòa nhà lắp ráp gần khu phức hợp tokamak, việc xây dựng các bộ phận lớn của thiết bị ITER vẫn tiếp tục song song với công việc sửa chữa từ tháng 7. Các bộ phận được chuẩn bị trước khi vận chuyển đến khu vực lắp đặt, và các bộ phận lỗi sẽ được tháo dỡ để chuẩn bị sửa chữa.
Tổng Giám đốc Barabaschi cho biết những trở ngại kỹ thuật này không phải là vấn đề cơ bản, nhưng cũng không phải là điều bất thường đối với một dự án có độ phức tạp cao.
Ba điều kiện cần được đáp ứng để thực hiện phản ứng tổng hợp trong phòng thí nghiệm: Nhiệt độ rất cao (150.000.000 độ C); đủ mật độ hạt plasma (để tăng khả năng va chạm); và đủ thời gian giam giữ (để giữ plasma trong một thể tích xác định).
ITER Tokamak nặng 23.000 tấn, tương đương với ba tháp Eiffel. Khoảng một triệu linh kiện sẽ được tích hợp vào cỗ máy phức tạp này.

Ảnh: Tân Hoa Xã
Ông Barabaschi chia sẻ: “Đã có nhiều phần quan trọng được chuyển giao. Các yếu tố cần thiết để khởi động máy đã sẵn có. Chúng tôi đang dẫn đầu ở nửa chặng đường marathon. Chúng tôi đã thấy đích đến”.
Ông Barabaschi, người đã dành gần như toàn bộ sự nghiệp của mình cho nghiên cứu nhiệt hạch, tin rằng ITER vẫn sẽ là trung tâm phát triển của ngành công nghiệp nhiệt hạch, trong bối cảnh toàn thế giới quan tâm đến loại năng lượng này.
Ông hoan nghênh sự tăng cường đầu tư công và tư nhân vào lĩnh vực nhiệt hạch. 'Nhiệt hạch không chỉ là ITER. Nhiều đối thủ khác tham gia vào cuộc đua năng lượng hợp hạch luôn là điều tốt. Càng nhiều càng tốt'.
“ITER sẽ vẫn là trung tâm trong chương trình nghiên cứu nhiệt hạch của 7 thành viên. Sau đó, phần còn lại, đặc biệt là đầu tư từ khu vực tư nhân, chúng ta nên hợp tác với họ để đạt được mục tiêu của mình một cách hiệu quả nhất”, ông nói.
Ông cũng nhấn mạnh vai trò quan trọng của việc phát triển nguyên liệu đối với thành công của phản ứng tổng hợp. “Một lò phản ứng nhiệt hạch sản xuất năng lượng sẽ cần những vật liệu rất mạnh có thể chịu được bức xạ phát ra từ plasma. Nếu chúng ta không chú ý đến vấn đề này, cuộc khám phá này sẽ không đạt được mục tiêu cuối cùng”, ông nói.
Theo CGTN
