8 nghiên cứu đã thay đổi thế giới mà bạn chưa từng nghe tới

Đằng sau một số khám phá và đổi mới đã viết lại lịch sử khoa học là bóng dáng của nhiều phụ nữ vĩ đại. Trước đây, những đóng góp của họ thường bị coi thường vì thời đại, nhưng ngày nay những thành tựu to lớn của họ đang dần được nhiều người biết đến hơn. Dưới đây là 8 nghiên cứu đã thay đổi thế giới và tên của những người phụ nữ đằng sau nó.

Xét trên nhiều khía cạnh, Tu Youyou (Đồ U U) là một nhà khoa học “đặc biệt”. Khác biệt với nhiều nhà nghiên cứu, bà không có bằng tiến sĩ chính thức trong quá trình học, cũng không đi du học, nhưng bà đã cứu sống hàng triệu người với kết quả nghiên cứu của mình.

Bà cùng đồng nghiệp đã tìm thấy nguồn cảm hứng từ sách y học cổ truyền của Trung Quốc, kết hợp với các công thức thảo dược cổ đại, sau đó chiết xuất thành phần hoạt tính thành artemisinin. Từ một loại thuốc thảo dược phổ biến có tên Qinghao - Thanh hao. Hợp chất này trở thành một loại thuốc trị sốt rét cực mạnh. Tu Youyou đã giành giải Nobel Sinh lý học và Y học năm 2015.

Sự hiểu biết của chúng ta về Trái đất ngày nay xuất phát từ sự suy đoán mạo hiểm của một nhóm các nhà địa chất như Alfred Wegener, với lý thuyết về đại lục dịch chuyển. Nhưng việc làm cho lý thuyết này được chấp nhận rộng rãi lại không suôn sẻ, và một phần quan trọng trong quá trình này đến từ kiến thức của chúng ta về đáy biển.

Cho đến những năm 1950, với sự trợ giúp của công nghệ sonar, Marie Tharp (1920-2006) mới bắt đầu vẽ và xuất bản những bản đồ địa hình đầu tiên của đáy đại dương, cho phép con người lần đầu tiên thực sự 'nhìn thấy' đáy đại dương. Đặc biệt, bản đồ cắt ngang qua Bắc Đại Tây Dương đã tiết lộ một vết nứt lớn ở trung tâm của đáy đại dương, và bằng cách so sánh các tâm chấn của các trận động đất, bà cùng các đồng nghiệp nhận thấy rằng các tâm chấn của các trận động đất đều nằm bên trong các vết nứt, chứng tỏ rằng chuyển động thực sự làm cho các lục địa di chuyển.

Mặc dù Rosalind Franklin (1920-1958) chưa từng nhận được giải Nobel, nhưng tên tuổi của bà đã mãi gắn liền với DNA và hiểu biết về DNA của khoa học ngày nay. Năm 1952, Franklin và nghiên cứu sinh tiến sĩ Raymond Gosling đã chụp được hình ảnh tia X của DNA, và đặt tên cho nó là 'Photo 51'. Sau đó bức ảnh này bắt đầu nổi tiếng trong cộng đồng khoa học và trở thành chìa khóa để làm sáng tỏ cấu trúc chuỗi xoắn kép của DNA.

Tuy nhiên, đóng góp của Franklin cho khoa học không chỉ đơn giản như vậy. Bằng cách sử dụng phương pháp tinh thể học tia X, bà đã chứng minh cấu trúc chi tiết của virus khảm thuốc lá, đặt nền tảng cho nghiên cứu về virus bại liệt. Dù cuộc đời bà ngắn ngủi nhưng để lại nhiều di sản quý báu cho thế hệ sau này. Như câu trên bia mộ của bà viết, 'Những nghiên cứu và khám phá của cô ấy về virus đã mang lại lợi ích lâu dài cho nhân loại'.

Wu Jianxiong - Ngô Kiện Hùng (1912 - 1997), được gọi là nữ vương vật lý. Sau khi du học và đạt được bằng Tiến sĩ, bà quyết định ở lại Mỹ và trở thành một nhà vật lý học nổi tiếng có quốc tịch Mỹ gốc Hoa.

Vào năm 1956, khi Dương Chấn Ninh và Lý Chính Đạo đưa ra 'định luật về sự bảo toàn tính chẵn lẻ', đã gây ra sự lung lay trong một qui luật từng được xem là không bao giờ sai - đó là 'qui luật bảo toàn chẵn lẻ'.

Nghiên cứu của hai nhà khoa học này vào thời điểm đó đã thuyết phục rằng tính chẵn lẻ được bảo toàn trong tương tác điện từ và tương tác mạnh. Vì lý do này, các nhà khoa học tin rằng điều này cũng đúng với tương tác yếu, nhưng chưa được thử nghiệm, và nghiên cứu lý thuyết của Dương Chấn Ninh và Lý Chính Đạo đã chỉ ra rằng điều này có thể không đúng trong tương tác yếu.

Để chứng minh tính đúng đắn của lý thuyết của hai nhà khoa học trên, Ngô Kiện Hùng đã tiến hành nhiều nghiên cứu quan trọng, gần như suốt ngày ngồi trong phòng thí nghiệm; mỗi ngày chỉ ngủ 4 tiếng. Kết quả xuất sắc của bà là chứng minh rằng định luật Dương - Lý là chính xác, gây chấn động cho cộng đồng vật lý toàn cầu. Có người nói rằng Ngô Kiện Hùng là người đã giải thoát vật lý nguyên tử và vật lý hạt nhân khỏi rào cản đầu tiên.

Ngô Kiện Hùng đã thực hiện nhiều thí nghiệm quan trọng về quang phổ nguyên tử và cơ lượng tử nên đã nhận được nhiều vinh dự đặc biệt. Năm 1974, bà được giới khoa học Mỹ bầu là 'nhà khoa học xuất sắc nhất trong năm', trở thành nhà khoa học nữ đầu tiên đạt được danh hiệu đó. Năm 1975, Ngô Kiện Hùng được các nhà vật lý học Mỹ bầu làm chủ tịch hội vật lý học Mỹ.

Mặc dù ở một khía cạnh nào đó, chúng ta không thể nhìn thế giới chính xác như động vật, nhưng các nhà khoa học đã nỗ lực trong nhiều năm để hiểu thế giới càng nhiều càng tốt thông qua con mắt của động vật, dẫn đến hiểu biết sâu sắc hơn về tự nhiên. Điều này không thể tách rời với việc quan sát sắc thái về hành vi của động vật và lý do đằng sau đó, lĩnh vực còn được gọi là Ethology - tập tính học. Một trong những nhà khoa học tiên phong trong lĩnh vực này là Margaret Morse Nice (1883 - 1974).

Từ đầu thế kỷ 1900 đến những năm 1960, bà đã dành hơn nửa thế kỷ để nghiên cứu hành vi của động vật, đặc biệt là tập trung vào nghiên cứu sâu rộng về loài chim sẻ ở Bắc Mỹ để khám phá tập tính về lãnh thổ của chúng và ý nghĩa của nó. Đáng chú ý là sau khi làm mẹ, Nice đã viết nhiều bài báo nghiên cứu về ngôn ngữ học dựa trên quan sát phát triển ngôn ngữ của con cái mình. Cuộc sống của bà, như tiêu đề cuốn tự truyện của mình, 'Nghiên cứu là đam mê của tôi'.

Khi Albert Einstein viết một bức thư tới Emmy Noether (1882 - 1935) vào năm 1935, ông gọi Noether là một 'thiên tài toán học cực kỳ sáng tạo'. Từ khi định lý Noether được công bố năm 1918, nó đã trở thành một trong những định lý quan trọng nhất của vật lý trong hơn một thế kỷ qua. Định lý này kết nối các định luật bảo toàn với các phép đối xứng tự nhiên, chỉ ra rằng mọi phép đối xứng đều tương ứng với một định luật bảo toàn và ngược lại. Nó không chỉ giải quyết một vấn đề nan giải trong lĩnh vực thuyết tương đối rộng lớn mà còn cung cấp cho các nhà vật lý cái nhìn thống nhất để quan sát và nghiên cứu vũ trụ.

Vào nửa sau của thế kỷ 20, định lý Noether cũng là cơ sở cho Mô hình Tiêu chuẩn của vật lý hạt. Vì vậy, nó cũng được một số nhà vật lý ca ngợi là 'ánh sáng dẫn dắt của vật lý trong thế kỷ 20 và 21'. Bên cạnh đó, Noether còn có những đóng góp quan trọng trong lĩnh vực toán học, bà tiên phong trong lĩnh vực đại số trừu tượng và tên của bà xuất hiện trong nhiều khái niệm toán học.

Hiện nay, chúng ta đã hiểu rõ về khả năng hấp thụ nhiệt độ của carbon dioxide trong khí quyển, đây cũng là nguyên nhân chính gây ra hiện tượng nóng lên toàn cầu. Đặc tính này của carbon dioxide đã được phát hiện từ giữa thế kỷ 19.

Vào thời điểm đó, Eunice Foote (1819 - 1888) đã thực hiện một thí nghiệm đơn giản. Bà đặt một nhiệt kế trong hai ống đong bằng thủy tinh, một đổ đầy khí cacbonic và một cái khác chỉ chứa không khí rồi để chúng dưới ánh sáng mặt trời. Kết quả là ống đong chứa khí cacbonic nóng hơn nhiều so với ống khác. Foote nhận ra rằng carbon dioxide trong khí quyển hấp thụ nhiều nhiệt. Do đó, bà đã đưa ra giả thuyết rằng 'Nếu lượng carbon dioxide trong không khí tăng, nó sẽ làm tăng nhiệt độ của bầu không khí và một bầu không khí ấm lên sẽ khiến cho Trái đất trở nên nóng hơn'.

Bài báo của Foote đã được xuất bản vào năm 1856 dưới tên của bà trên Tạp chí Khoa học và Nghệ thuật của Hoa Kỳ, ngay sau bài báo của chồng bà, Elisha. Tuy nhiên, vì một lý do nào đó, nó không được Hiệp hội Tiến bộ Khoa học Mỹ (AAAS) đưa vào ấn phẩm hàng năm của họ về các cuộc họp của hiệp hội.

Công trình của Foote chỉ ra rằng hiệu ứng sưởi ấm của ánh sáng mặt trời bị ảnh hưởng bởi carbon dioxide và hơi nước trong khí quyển. Điều này có thể là nghiên cứu khoa học đầu tiên chứng minh sự tồn tại của hiệu ứng nhà kính.

Con gái của nhà thơ Byron, Ada Lovelace (1815-1852) không có nhiều gắn kết với cha, thay vào đó, bà sống với mẹ. Bô nhận được một nền giáo dục tư nhân tốt vào thời điểm đó, đặc biệt là học rất nhiều về khoa học và toán học, điều hiếm thấy vào thời điểm đó.

Khi còn nhỏ, Lovelace đã thể hiện tài năng đáng kinh ngạc, và khi còn trẻ, bà và Charles Babbage đã bắt đầu nghiên cứu 'công cụ phân tích', thường được coi là tiền thân của máy tính. Đặc biệt hơn, Lovelace tập trung vào tiềm năng của dữ liệu hơn bất kỳ ai khác và cải thiện khả năng máy móc xử lý nhiều tác vụ, chẳng hạn như sử dụng máy tính để tạo ra âm nhạc. Đồng thời, bà cũng phát triển một thuật toán để tính toán số Bernoulli.