Buzz
Khi trao giải Nobel Văn học 2021, Viện Hàn lâm Thụy Điển đã khen ngợi tác phẩm của Abdulrazak Gurnah vì sự thâm nhập không khoan nhượng và lòng nhân ái của ông đối với ảnh hưởng của chủ nghĩa thực dân và số phận của người tị nạn giữa các nền văn hóa và lục địa.
Tiểu thuyết xoay quanh chủ đề lưu vong
Lấy bối cảnh bờ biển Đông Phi, Memory of Departure - cuốn tiểu thuyết đầu tay của Abdulrazak Gurnah viết năm 1988 kể về một chàng trai trẻ đấu tranh dưới chế độ độc tài trước khi sống cùng người chú giàu có ở Kenya.
Tác phẩm được xem như một nghiên cứu sâu sắc về cuộc đấu tranh của một người đàn ông để tìm mục đích sống, đồng thời là bức chân dung ám ảnh về một xã hội truyền thống đang sụp đổ dưới sức ép của nghèo đói và thay đổi nhanh chóng.
Tiếp theo, Paradise ra đời năm 1994, lọt vào danh sách rút gọn cho Giải Booker. Cuốn tiểu thuyết này lấy bối cảnh Đông Phi trước Thế chiến I, theo chân cậu bé 12 tuổi Yusuf - người bị giao cho một thương gia giàu có làm người hầu. Xuyên suốt cuốn sách, Yusuf kể về những chuyến du ngoạn xuyên lục địa, cuộc sống tự nhiên, các bộ tộc và những mối đe dọa họ gặp phải.
Admiring Silence (1996) kể về một người đàn ông chạy trốn khỏi Zanzibar vào thập niên 1960 để đến Anh, nơi anh ta yêu một phụ nữ Anh và lập gia đình.
Khi đấu tranh với phân biệt chủng tộc, anh ta cũng phải đối mặt với bản thân trong nỗ lực hòa nhập. Tác giả miêu tả tinh tế nỗi đau của một người đàn ông bị kẹt giữa hai nền văn hóa, mỗi nền văn hóa khiến anh ta không thuộc về nền văn hóa kia.
Những tác phẩm sau này của Abdulrazak Gurnah như By the Sea (2001), Desertion (2005), Gravel Heart (2017)... cũng xoay quanh chủ đề người tị nạn.
Đó là khi nhân vật tìm thấy nơi trú ẩn trong tình bạn đẹp, những mối tình ngang trái đan xen, hay những nỗi đau khi gia đình tan vỡ...
Ngay cả những nhân vật phụ trong tiểu thuyết của ông cũng mang trong mình lịch sử phong phú, phản ánh những tương tác nhỏ nhặt nhất cũng khiến thế giới trở nên đặc biệt.
Một nhà văn xuất chúng
Sinh năm 1948 và lớn lên ở Zanzibar, Abdulrazak Gurnah đã trải qua cuộc cách mạng năm 1964 và phải trốn khỏi đất nước khi mới 18 tuổi.
Dù tiếng Swahili là ngôn ngữ đầu tiên, nhưng tiếng Anh đã trở thành công cụ để ông sáng tác. Sau này, ông trở thành giáo sư tiếng Anh và văn học hậu thuộc địa tại Đại học Kent cho đến khi nghỉ hưu.
Như vậy, sau 35 năm, Abdulrazak Gurnah là người gốc Phi tiếp theo đoạt giải Nobel Văn học kể từ khi nhà văn Nigeria, Wole Soyinka, được vinh danh năm 1986.
Chủ tịch Ủy ban Nobel, Anders Olsson, đã dành nhiều lời khen cho tiểu thuyết gia gốc Phi này, nói rằng ông rất vinh dự khi được trao giải thưởng này và cảm thấy 'thật choáng ngợp và vô cùng tự hào'.
Biên tập viên Alexandra Pringle tại Bloomsbury nhận định rằng chiến thắng của Abdulrazak Gurnah là 'xứng đáng nhất' cho một nhà văn chưa được công nhận đúng mức trước đây.
Alexandra Pringle cho biết Abdulrazak Gurnah luôn viết về sự dịch chuyển, nhưng theo 'những cách đẹp nhất và ám ảnh nhất về những gì con người trải qua và vượt qua trên khắp các lục địa'.
Bà nói: 'Ông ấy là một trong những nhà văn châu Phi vĩ đại nhất còn sống mà ít người biết đến. Văn chương của ông ấy đặc biệt đẹp và nghiêm túc, đồng thời cũng hài hước, tử tế và nhạy cảm. Ông là một nhà văn phi thường viết về những điều thực sự quan trọng. Và thật tuyệt, giờ ông đã đoạt giải Nobel'.
Chủ tịch Ủy ban Nobel, Anders Olsson, cũng nhận định: 'Trong vũ trụ văn học của Abdulrazak Gurnah, mọi thứ đều thay đổi từ ký ức, tên tuổi đến danh tính... Sự khám phá không ngừng và niềm đam mê trí tuệ hiện diện trong tất cả các cuốn sách của ông'.
Theo Báo Đầu Tư.
