[Abroad Stories] Đánh giá học Cơ - Điện Tử tại đại học kỹ thuật hàng đầu ở Đức (phần 1)

Xin chào các bạn,

mình đã hoàn thành chương trình cử nhân ngành Cơ - Điện tử và CNTT (Mechatronik und Informationstechnik) tại đại học KIT (Karlsruher Institut für Technologie) và trong bài này mình muốn chia sẻ về quá trình học của mình. Chương trình của mình là chương trình công (lúc mình học thì vẫn miễn học phí nhưng sau này đã có học phí, bạn xem phần số 0) và học bằng tiếng Đức.

Lưu ý: bài viết dựa trên kinh nghiệm cá nhân của mình từ môi trường học ở Uni. Nếu các bạn chọn đi học nghề hoặc học ở các đại học ứng dụng thì có thể trải nghiệm sẽ khác. Trong bất cứ trường hợp nào thì theo mình các bạn có thể đọc bài này để nắm bắt thêm thông tin và tham khảo nhưng việc các bạn tự tìm hiểu thêm vẫn là rất rất cần thiết nhé. Nhiều khái niệm mình không biết dịch sang tiếng Việt thế nào thì mình tạm để tiếng Anh hoặc Đức. Bài viết này dựa trên rất nhiều ý kiến cá nhân của mình nên mình mong nhận được sự đóng góp, góp ý từ các bạn. Mình cảm ơn các bạn.

Khái niệm:

Uni: đại học hàn lâm (thiên hướng nghiên cứu)

FH: đại học khoa học ứng dụng (thiên hướng thực tiễn)

NC: giới hạn số lượng giấy mời nhập học

Các bạn lưu ý là từ Universität trong tiếng Đức khác với University trong tiếng Anh nha các bạn. University trong tiếng Anh thì là đại học chứ Universität (Uni) ở Đức thì hiểu là đại học hàn lâm. FH là một dạng đại học khác ở Đức với thiên hướng thực tiễn, dịch sang tiếng Anh là University of Applied Sciences. Từ chung chung để chỉ cho bậc đại học từ cử nhân trở lên ở Đức là Hochschule.

0) Học phí ở Đức (04/08/2022)

Tính đến hiện tại thì đa số các trường công ở Đức vẫn có chính sách miễn học phí cho sinh viên ngoài EU. Tuy vẫn có 2 bang bạn cần lưu ý:

- Bang Baden-Württemberg thu học phí 1500e/kỳ đối với toàn bộ sinh ngoài EU trong bang. Đối với các chương trình công thì bạn chỉ phải đóng 1500e/kỳ. Chương trình tư thì phải đóng 1500e cộng với học phí của trường.

- Bang Bayern cho phép các trường trong bang thu học phí đối với sinh viên ngoài EU. Việc thu hay không là quyết định của trường.

- 14/16 bang còn lại thì miễn là học trường công, bất kể tiếng Anh hay Đức thì vẫn được miễn học phí (trừ một số trường âm nhạc ở thành phố Leipzig).

- Theo kinh nghiệm của mình, các chương trình cử nhân tiếng Anh ở Đức khá ít, việc chứng mình trình độ đầu vào mà không có tiếng Đức cũng khá khó, vì các bạn tốt nghiệp cấp 3 từ VN muốn học đại học ở Đức thì phải học dự bị đại học, mà chương trình dự bị học miễn phí ở các trường công chỉ giảng dạy bằng tiếng Đức. Chương trình thạc sĩ tiếng Anh thì phổ biến hơn nhiều.

1. Những ngành nghề đang cần nhân lực, có lương cao ở Đức

Câu này khá là tốn thời gian để trả lời nên mình xin chỉ các bạn một số nguồn để tìm hiểu về các thông tin này. Về các ngành nghề đang cần nhân lực thì web của chính phủ Đức đã có liệt kê ra. Mình không tiện để link nhưng các bạn có thể google [make it in germany professions in demand]. Trong các nghề này thì có ngành kỹ thuật, IT, điều dưỡng, các ngành nghề liên quan đến y khoa y tế, các ngành nghề nghiên cứu khoa học và thợ thủ công.

Về việc học ngành nào lương cao thì bạn có thể xem các thống kê của stepstone bằng cách google [gehalt nach studiengängen stepstone], tuy nhiên chỉ có tiếng Đức. Thực ra theo report khác của stepstone thì lương được ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố khác nữa như: địa điểm, độ lớn công ty, branch của công ty,… → google [stepstone gehaltsreport].

2. Học ở FH hay Uni?

Ban đầu tôi học ở Uni và thấy một chút nghi ngờ về quyết định này bởi vì tôi phải học khá nhiều lý thuyết hàn lâm. Nhưng sau khi thực tập và đi làm, tôi nhận ra được giá trị của việc học lý thuyết và nghiên cứu ở các trường Uni. Điều mà tôi muốn nhấn mạnh đó là bạn chỉ nên học ở Uni nếu bạn thực sự muốn học sâu và hiểu sâu về lý thuyết, vì đó là cách giảng dạy chính của những ngôi trường này.

Tôi chỉ nghe từ bạn bè rằng học ở các trường FH có hướng thực tiễn hơn, nhưng chưa từng học ở đó nên tôi không dám đưa ra ý kiến. Hy vọng sẽ có ai đó đã từng học ở FH có thể viết thêm đánh giá để chia sẻ với mọi người.

3. Ý kiến cá nhân của tôi về việc chọn ngành học ở Đức bậc cử nhân (lấy ví dụ các ngành nghề kỹ thuật)

Ở Đức, các trường đại học thường theo hướng đào tạo theo mô hình 'T-shape'. Điều này có nghĩa là học rộng trước, bao quát nhiều khía cạnh trước khi chuyên sâu vào một lĩnh vực cụ thể.

Theo ý kiến cá nhân của tôi, bạn nên chọn một ngành học cử nhân rộng rãi. Dù là ngành hẹp hay rộng, những kỳ đầu tiên vẫn khá tương đồng. Học ngành rộng sẽ mở ra nhiều cơ hội hơn cho bạn, khiến cho việc chọn chuyên ngành vào các kỳ sau hoặc học thạc sĩ trở nên dễ dàng hơn. Ngoài ra, khi bạn lên các kỳ học cao hơn, bạn sẽ có cái nhìn tổng quát hơn về ngành học, giúp bạn phát hiện ra mình thực sự thích gì, khác với khi mới ra trường phổ thông. Ví dụ:

Thay vì học kỹ thuật ô tô hay hàng không, bạn có thể chọn kỹ thuật cơ khí, điện - điện tử, cơ điện tử,... Vì một chiếc máy bay hay xe hơi có nhiều bộ phận khác nhau. Một nhóm kỹ sư thường chỉ tập trung vào một bộ phận cụ thể, vì vậy nếu bạn học một ngành rộng rãi hơn, bạn vẫn có thể làm việc trong lĩnh vực mà bạn đam mê. Ví dụ, nếu bạn học cơ khí, bạn có thể chọn chuyên ngành vật liệu để cải tiến khung xe. Nếu học điện, bạn có thể tập trung vào động cơ điện để phát triển xe điện. Nếu học vật lý, bạn có thể làm việc với pin xe hơi. Nếu học cơ điện tử như mình, bạn có thể làm về hệ thống phanh điện tử.

Lời khuyên của tôi là bạn nên cân nhắc kỹ xem liệu bạn có thực sự thích các môn học trong ngành hay không. Các trường ở Đức thường công bố chi tiết về các môn học trên trang web của họ.

4. Giới thiệu về Đại học KIT

Viện Công nghệ Karlsruhe (Karlsruher Institut für Technologie - KIT) là một trong những trường đại học kỹ thuật nổi tiếng nhất ở Đức. Ngoài việc thuộc TU9 (liên minh 9 trường đại học kỹ thuật hàng đầu ở Đức), KIT còn được xếp là một trong 11 trường đại học ưu tú (Exzellenzuniversität) ở Đức nhờ vào những đóng góp nghiên cứu của mình.

Để đạt được những thành tựu này, KIT đã nhận được nhiều nguồn tài trợ lớn để hỗ trợ nghiên cứu. Mặc dù các trường Đức không chú trọng quá nhiều vào xếp hạng, nhưng khi tra cứu trên Wikipedia, bạn sẽ thấy KIT xếp hạng khá cao trên nhiều bảng xếp hạng. Tuy nhiên, theo kinh nghiệm của mình, trong việc tìm kiếm việc làm, kinh nghiệm làm việc mới thực sự quan trọng. Dù sao đi nữa, sự nổi tiếng của các trường Đức có thể được đánh giá khác ở các quốc gia khác, vì vậy các bạn nên cân nhắc điều này nếu bạn có kế hoạch làm việc ở nước ngoài sau khi học xong. Việc học ở các trường lớn cũng mang lại nhiều lợi ích khác nhau, mà mình sẽ giải thích chi tiết hơn trong bài viết.

5. Phải hiểu như thế nào về việc giảng dạy ở các trường Đại học?

Nhiều bạn chưa hiểu điều này có thể cảm thấy chất lượng giảng dạy ở các trường Đại học Đức không tốt. Giáo viên tại các trường Đại học đều có năng suất nghiên cứu rất cao nên giỏi trong lĩnh vực chuyên môn, tuy nhiên khả năng truyền đạt lại là một vấn đề khác. Ngoài ra, việc giảng dạy ở các trường Đại học Đức thường có hướng lý thuyết và hàn lâm, vì vậy nội dung có thể khó hiểu và trừu tượng. Tóm lại, việc học đòi hỏi tính tự giác cao. Sau khi học xong, bạn nên đọc và tìm hiểu thêm tài liệu để hiểu rõ hơn.

6. Cơ cấu của Đại học KIT và cơ hội nghề nghiệp cho sinh viên (chuyên nghiệp)

Cấu trúc của KIT bao gồm nhiều khoa như khoa Điện, khoa Cơ khí, khoa Toán học,... Mỗi khoa lại có nhiều viện (Institut). Việc giảng dạy từng môn thường do từng viện tổ chức. Hiện tại, KIT có tổng cộng 148 viện, mỗi viện có vài nhóm nghiên cứu về các chủ đề khác nhau và thường tổ chức các seminar, đưa ra các đề tài cho sinh viên viết luận văn.

Vì các môn học được tổ chức như vậy, mỗi khi học một môn, sinh viên sẽ được giới thiệu về các nghiên cứu đang được thực hiện tại các viện. Nhiều viện tập trung vào nghiên cứu hàn lâm, nhưng cũng có nhiều viện hợp tác với các công ty ngoài để thực hiện các dự án. Do đó, sinh viên không chỉ học các kiến thức cơ bản mà còn tiếp cận với những 'state-of-the-art' và các vấn đề mà các công ty đang nghiên cứu và phát triển. Đáng chú ý là từ kỳ học thứ 4 trở đi, ngoài việc giới thiệu về viện và các nghiên cứu, các giảng viên còn giới thiệu về các công việc HiWi (công việc trợ lý nghiên cứu). Ngoài việc làm HiWi cho trường, sinh viên còn có thể làm HiWi cho các viện nghiên cứu khác như Fraunhofer, Max-Planck, DLR, FZI,...

Ngoài các công việc HiWi, KIT còn có nhiều câu lạc bộ sinh viên (Hochschulgruppe) với nhiều chủ đề khác nhau như kỹ thuật, tình nguyện, khởi nghiệp. Về mảng kỹ thuật, ví dụ như nhóm tự lắp ráp máy bay người lái (nhóm Akaflieg) và xe đua F1 Student (nhóm KARaceIng) tại KIT. Các câu lạc bộ kỹ thuật thường làm việc trực tiếp với các viện, vì vậy sinh viên có thể áp dụng những nghiên cứu mới để làm prototype. Các câu lạc bộ lớn như vậy thường được trường cấp xưởng và máy móc để chế tạo trên khuôn viên trường.

Do đó khi học tại KIT (hoặc Đức nói chung), bạn có 3 cách tích luỹ kinh nghiệm: làm việc chuyên nghiệp cho sinh viên (Werkstudentenjob và Praktikum - Internship), làm trợ lý nghiên cứu (HiWi) và tham gia các Hochschulgruppe.

Đối với sinh viên (bao gồm cả sinh viên nước ngoài), luật cho phép làm 120 ngày full-time hoặc 240 ngày part-time mỗi năm, tương đương 960 tiếng. Trong kỳ học (Vorlesungszeit), chỉ được làm tối đa 20 giờ/tuần. Ngoài kỳ học (Vorlesungsfreie Zeit), có thể làm tối đa 40 giờ/tuần. Thời gian làm HiWi jobs và thực tập bắt buộc (Pflichtpraktikum) không tính vào 960 tiếng này. Với mức lương cơ bản dự kiến tại Đức lên đến 12e, nếu bạn tận dụng hết thời gian này, bạn có thể kiếm được 960x12e = 11520e gross (trước thuế). Đây là mức lương đủ cho sinh hoạt. Tuy nhiên, bạn nên tham khảo chứ không nên làm quá nhiều để tránh bị đuổi học.

Tiếp tục ...