Buzz
Nghìn lẻ một đêm là một bộ sưu tập các câu chuyện dân gian từ Trung Đông và Nam Á, được viết bằng tiếng Ả Rập trong thời kỳ vàng son của Hồi giáo.
'Nghìn lẻ một đêm' được coi như một tượng đài cốt lõi của văn học, là một món quà đặc biệt từ trí tưởng tượng của con người trong hàng thế kỷ. Những câu chuyện trong 'Nghìn lẻ một đêm' có lẽ là kho tàng quý giá nhất mà văn học Ả Rập đã trao lại cho thế giới. Chúng đã ảnh hưởng đến văn học, âm nhạc, nghệ thuật và điện ảnh ở nhiều dạng khác nhau cho đến ngày nay. Và trong chúng ta, chắc chắn ai cũng biết về những nhân vật như Aladdin, Alibaba, Sinbad,...
Có rất nhiều thể loại truyện trong 'Nghìn lẻ một đêm', bao gồm truyện ngụ ngôn, phiêu lưu, bí ẩn, tình yêu, hài hước, bi kịch, kinh dị, thơ, truyện tranh,... Những câu chuyện này xây dựng nên một thế giới phức tạp và toàn diện, nơi con người và những sinh vật tưởng tượng có sức mạnh siêu nhiên cùng tồn tại với nhau. Chúng chứa đựng những gì mà ai cũng khao khát, từ lãng mạn đến khoa học viễn tưởng, từ những bài viết ngắn đến thơ văn... Chúng dành cho mọi người và dễ hiểu. Chúng là góc nhìn của phụ nữ về thế giới. Nhà văn, người kể chuyện và nhà làm phim Nacer Khemir đã nói: 'Quan sát thế giới đôi khi tự nhiên, đôi khi là ước mong'. Ông cũng tin rằng văn hóa Ả Rập chủ yếu dựa trên hai cuốn sách: Kinh Koran và Nghìn lẻ một đêm.
Như đã được đề cập trước đó, những câu chuyện trong Nghìn lẻ một đêm là sự kết hợp của nhiều thể loại và được lấy cảm hứng từ các truyền thống văn hóa dân gian phong phú trên khắp Trung Đông. Những câu chuyện này kết hợp yếu tố phép thuật, bí ẩn, thần thoại với thực tế và lịch sử. Ngoài những nhân vật thần thoại, như yêu tinh, ma cà rồng và chim ưng, còn có những nhân vật có thật trong lịch sử như Harun Rashid (người cai trị đời thứ năm của triều đại Abbasid), Ja'far ibn Yahya (thành viên của gia đình Barmakid, trước đây là lãnh đạo Phật giáo của tu viện Nava Vihara), Abu Nuwas (một trong những nhà thơ Ả Rập xuất sắc thời Trung cổ) và những nhân vật nổi tiếng khác.
Tuy nhiên, do tính chất văn học dân gian của các câu chuyện, 'Nghìn lẻ một đêm' thường được coi là văn học dân gian. Ngoài ra, vì một số câu chuyện chứa mô tả và gợi ý về tình dục, cũng như ngôn ngữ thô tục và một số chủ đề bị xã hội từ chối, nên những câu chuyện này thường bị bỏ qua và coi là thô tục.
Thực tế, các câu chuyện trong 'Nghìn lẻ một đêm' đã hình thành qua nhiều giai đoạn. Bản thảo đầu tiên có nguồn gốc từ Baghdad vào thế kỷ 9 (nơi trở thành trung tâm chính trị, kinh tế và tôn giáo của thế giới Ả Rập lúc đó, và hiện là thủ đô của Iraq), sau đó được kết hợp với các bản viết truyền thống từ Syria và Ai Cập cùng với đủ các thể loại truyện dân gian.
Các câu chuyện trong nghìn lẻ một đêm được viết bởi nhiều người khác nhau và lưu truyền qua nhiều thế kỷ. Chúng có nguồn gốc từ truyền thống văn hóa của Trung Đông và tích hợp nhiều nền văn hóa khác nhau thông qua giao lưu thương mại, du lịch, chiến tranh, thần huyền... Những câu chuyện này có yếu tố văn hóa của Ba Tư, Ấn Độ, Hy Lạp, Thổ Nhĩ Kỳ, Trung Á và thậm chí cả những câu chuyện về xâm lược Mông Cổ, các cuộc Thập tự chinh... và sau đó được Ả Rập hóa và chuyển thể theo phong cách phù hợp với người đọc Trung Đông và Hồi giáo.
Cho đến khi người châu Âu bị mê hoặc bởi những truyền thuyết huyền bí của phương Đông, những câu chuyện trong nghìn lẻ một đêm vẫn chỉ là bản ghi chép tay và truyền miệng. 'Nghìn lẻ một đêm' đại diện cho 1001 đêm, mỗi đêm tương ứng với một câu chuyện, nhưng thực tế con số này là một sự phóng đại của 'nhiều đêm'.
Năm 1690, nhà Đông phương học người Pháp, dịch giả và nhà khảo cổ học Antoine Galland đã hoàn thành bản dịch tiếng Pháp đầu tiên và đặt tên là 'Những đêm Ả Rập', từ đó nhiều nước Châu Âu khác đã sử dụng bản dịch này để chuyển sang các ngôn ngữ khác.
Tuy nhiên, bản dịch nổi tiếng nhất có lẽ là của Richard Francis Burton, bản dịch từ năm 1885 đến 1888 bằng tiếng Anh. Trong bản dịch này, ông mô tả chính xác những mô tả ban đầu và chỉnh sửa cho phù hợp với người đọc thời Victoria, đồng thời thêm nội dung chi tiết hơn và một số ghi chú để làm cho mô tả trở nên sâu sắc hơn. Do đó, phiên bản dịch của ông đã được in riêng cho các độc giả đặt hàng trước thay vì được xuất bản theo cách thông thường.
Năm 1835, NXB Braque ở Cairo công bố bản in tiếng Ả Rập đầu tiên, và từ đó, tất cả các bản dịch hiện đại và các phiên bản bằng các ngôn ngữ khác đều dựa trên phiên bản này. Ulrich Marzolph, một học giả nghiên cứu 'Nghìn lẻ một đêm', cho rằng phiên bản này đánh dấu sự kết thúc của bộ sưu tập này, do đã trải qua quá trình lưu hành bằng lời nói và viết.
Thực tế, 'Nghìn lẻ một đêm' đã có nhiều phiên bản và bản dịch khác nhau. Những bản dịch này đã thu hút sự chú ý của người Châu Âu (trong thế kỷ 18 và 19). Lúc đó, thế giới Hồi giáo Ả Rập được coi là một thế giới kỳ ảo huyền bí đối với phương Tây. Phép thuật, công thức ma thuật, giả kim thuật và những điều kỳ diệu khác đã gây nên sự quan tâm mạnh mẽ của thế giới đối với những câu chuyện trong sách này.
Với những hạn chế đối với phụ nữ vào thế kỷ 19, việc câu chuyện được kể từ góc nhìn của một người phụ nữ và có nội dung táo bạo đã thu hút sự chú ý rất lớn của thế giới.
