An Cung Ngưu Hoàng

Viên hoàn An Cung Ngưu Hoàng (tiếng Trung: 安宫牛蟥丸, Ān gōng niúhuáng wán) là một bài thuốc nổi tiếng và độc đáo trong y học cổ truyền Trung Quốc, được sáng chế bởi danh y Ngô Cúc Thông (吴鞠通) vào thời nhà Thanh. Thuốc được chế biến dưới dạng viên hoàn để sử dụng.

Chức năng

Theo y học cổ truyền, An Cung Ngưu Hoàng có tác dụng đặc biệt trong việc thanh nhiệt, giải độc, trấn an thần kinh, điều trị các bệnh do ôn nhiệt gây ra, loại bỏ đàm, giảm sốt, giải độc, làm dịu thần kinh, ngăn ngừa co giật do sốt cao, chống viêm và sưng, hạ huyết áp, và đặc biệt là giúp hồi phục tế bào não bị tổn thương trong các trường hợp hôn mê, rối loạn ngôn ngữ, và bại liệt do đột quỵ não.

Đây là một trong ba bài thuốc chủ chốt (lương khai tam bảo hay ôn bệnh tam bảo), cùng với Chí Bảo Đan và Tử Tuyết Đan, là những phương thuốc cấp cứu quan trọng trong y học cổ truyền. 'Cung' đề cập đến tâm bào, lớp màng bảo vệ tim; khi nhiệt độc xâm nhập vào tâm, đầu tiên sẽ ảnh hưởng đến tâm bào. Nếu nhiệt độc quá mạnh, có thể làm rối loạn thần kinh, dẫn đến tình trạng hôn mê hoặc khó nói. An Cung Ngưu Hoàng có khả năng làm sạch đàm nhiệt và bảo vệ tâm bào, giúp ổn định tâm thần, vì vậy có tên là 'an cung'.

Trong bài thuốc, các thành phần như ngưu hoàng, tê giác và xạ hương có tác dụng thanh nhiệt, giải độc, thông khiếu và trấn an thần kinh; hoàng cầm, hoàng liên và sơn chi giúp thanh nhiệt, giải độc; mai phiến có tác dụng làm thơm và thông khiếu; chu sa, trân châu và vàng lá có tác dụng trấn an thần kinh; mật ong giúp điều hòa và ổn định dạ dày.

Cảnh báo sử dụng

An Cung Ngưu Hoàng chứa các thành phần như xạ hương, ngưu hoàng và sừng trâu, có tính hàn (lạnh), vì vậy không nên dùng cho những người có cơ thể hư hàn (thân nhiệt thấp), vì có thể làm bệnh nặng hơn. Tuy nhiên, những người có thể nhiệt (nóng) có thể sử dụng thuốc này.

Theo quy định của Cục Quản lý Dược Việt Nam, An Cung Ngưu Hoàng 'cấm sử dụng đối với các trường hợp: tai biến mạch máu não thể thoát chứng, viêm não thể thoát chứng và thể chảy máu vào não thất của tai biến mạch máu não; phụ nữ có thai; người suy giảm chức năng gan, thận'.

Ghi chú