Buzz
Trong khi châu Âu đang đối diện với nguy cơ từ loài ong mặt quỷ - một loài ngoại lai chuyên ăn thịt ong bản địa, thì tại Úc, những con ong bắp cày cũng gây ra mối nguy mới: đe dọa an toàn hàng không do xây tổ trong ống pitot.
Sự cố hàng không liên quan đến ong bắp cày được ghi nhận lần đầu tại Úc vào năm 2013, khi một chiếc Airbus A330 của Etihad Airways phải quay đầu hạ cánh khẩn cấp chỉ trong vài phút sau khi cất cánh trên đường bay đến Singapore. Tại sân bay Brisbane, các kỹ thuật viên bảo dưỡng đã phát hiện ống pitot - một thiết bị đo tốc độ nằm ở mũi máy bay - gần như bị bít kín bởi bùn.
Với ong bắp cày, một loài phổ biến tại Trung, Nam Mỹ và Caribbean, chiếc ống pitot là nơi lý tưởng để chúng xây tổ nhanh chóng. Máy bay của Etihad trong vụ việc chỉ dừng lại ở Brisbane trong 2 giờ trước khi tiếp tục hành trình. Nhà sinh vật học Alan House cho biết một số nhân viên đất báo cáo rằng khi máy bay đến cổng, chỉ trong vài phút sẽ có ong bắp cày bay quanh mũi máy bay để tìm ống pitot.
Alan House đã hợp tác với nhiều chuyên gia tại sân bay Brisbane, hãng hàng không Qantas và công ty tư vấn môi trường Ecosure để tiến hành một trong những nghiên cứu đầu tiên trên thế giới về ảnh hưởng của ong bắp cày đối với các ống pitot trên máy bay. Theo đó, các nhà nghiên cứu cho biết nếu không được quản lý đúng cách, có nguy cơ ong bắp cày sẽ lan ra nhiều sân bay khác ở Úc và thậm chí những quốc gia lân cận có khí hậu nhiệt đới, tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của ong.Ông pitot có tầm quan trọng như thế nào?
Ống pitot là một thiết bị vô cùng quan trọng trên máy bay vì nó được sử dụng để đo vận tốc của dòng khí đi qua ống, từ đó cung cấp thông tin về tốc độ của máy bay. Phi công thông qua các thiết bị đo trong buồng lái có thể biết được máy bay đang bay nhanh hay chậm như thế nào và liệu máy bay có đang bay ổn định với tốc độ đã được thiết lập hay không.
Khi ống pitot gặp sự cố, như trường hợp của chiếc A330 của Etihad, máy bay sẽ tự động chuyển sang chế độ bay thủ công và phi công phải tiến hành điều khiển máy bay bằng tay. Hiện tại chưa có sự cố nghiêm trọng nào do ong bắp cày gây ra tại sân bay Brisbane, nhưng trong quá khứ, đã có nhiều vụ tai nạn xảy ra vì nguyên nhân từ côn trùng.
Ví dụ như vào tháng 2 năm 1996, một chiếc Boeing 757 của Birgenair đã rơi xuống biển ngoài khơi cộng hòa Dominica làm chết 189 người. Sau cuộc điều tra, nguyên nhân được xác định là do ống pitot của máy bay bị bít kín bởi bùn đất hoặc vật thể lạ do côn trùng mang vào khi máy bay đang ở trạng thái đậu trên mặt đất.
Trong năm 2018, Ủy ban An toàn Hàng không Dân dụng Úc (CASA) đã phát đi cảnh báo đến phi công, các hãng hàng không và sân bay trong nước về nguy cơ từ ong bắp cày. Việc ống pitot bị bít kín tương đương với việc phi công như đang bay trong 'bóng tối' vì không có thông tin về vận tốc và độ cao. CASA khuyến nghị rằng các hãng hàng không nên bọc lại ống pitot khi máy bay đậu tại sân bay Brisbane, tuy nhiên điều này không bắt buộc và vẫn có các sự cố xảy ra. Theo thống kê từ tháng 11 năm 2013 đến tháng 4 năm 2019, đã có 26 vụ ống pitot bị ong làm tổ.
*Ống pitot thường được bịt lại khi máy bay đậu ở sân bay hoặc trong nhà chứa máy bay. Nếu quên tháo bảo vệ này thì nguy cơ tương tự như khi ong xây tổ trong ống pitot:Sự xuất hiện của ong bắp cày tại sân bay Brisbane bắt đầu từ năm 2010, tuy nhiên có người cho rằng chúng đã có mặt tại đây từ năm 2006. Cách chúng đến Úc vẫn chưa được biết chính xác, nhưng có thể là qua các container hàng hóa, tương tự như cách mà loài ong mặt quỷ đến châu Âu.Xử lí vấn đề ong bắp cày tại sân bay:
Tương tự như hầu hết các sân bay trên thế giới, lưu lượng tại sân bay Brisbane đã giảm mạnh do đại dịch COVID-19. Từ tháng 7, các chuyến bay quốc tế đến Úc cũng đã bị hạn chế, biên giới quốc gia và giữa các bang cũng đóng cửa để ngăn chặn sự lây lan của dịch bệnh. Đồng thời, tất cả các máy bay đậu tại sân bay Brisbane đều được bọc kín lại ống pitot để bảo quản. Tuy nhiên, từ thứ 3 vừa qua, lưu lượng đã bắt đầu trở lại sau khi chính phủ cho phép các chuyến bay nội địa được mở lại, tạo điều kiện thuận lợi cho các đám ong xâm nhập.
Theo nghiên cứu, ong bắp cày đã xuất hiện tại miền Nam Hoa Kỳ và nhiều quần đảo trên Thái Bình Dương như Hawaii, Polynesia, Micronesia và Nhật Bản. Các nhà nghiên cứu đang tiến hành hợp tác với các cơ quan quản lý sân bay ở Papua New Guinea và Fiji sau khi ghi nhận các báo cáo tương tự như ở Brisbane.
Alan House cho biết dù ong bắp cày có kích thước nhỏ nhưng nguy hiểm của chúng đối với an toàn hàng không không thể bỏ qua.
Theo: CNN
