Buzz
Trong bài viết gần đây về ảnh nghệ thuật và ảnh hưởng của trí tuệ nhân tạo đối với lĩnh vực nhiếp ảnh, mod Hoàng Hải đã đề cập đến câu chuyện của tấm ảnh “The Electrician” của nghệ sĩ hình ảnh Boris Eldagsen, một tác phẩm được tạo ra bằng mô hình ngôn ngữ máy học, sau đó tác phẩm này đã giành giải thưởng Sáng Tạo tại cuộc thi Sony World Photography Awards.Đọc thêm: 
Theo dõi sự kiện này toàn diện, tôi cảm thấy câu chuyện này xứng đáng với một bài viết riêng, đơn giản bởi vì Eldagsen quyết định gửi tác phẩm “The Electrician” tham gia giải SWPA, cũng như quyết định cá nhân đến dự buổi lễ trao giải của SWPA để từ chối giải thưởng trị giá 5.000 USD và những thiết bị nhiếp ảnh Sony, cùng với cơ hội trưng bày tác phẩm ở triển lãm.
“Trong cả hai thế kỷ tồn tại của ngành tâm lý học, ý thức và vô thức vẫn là điều mơ hồ, nhưng quyền lực của chúng giống như những vị thần mà ý thức và vô thức con người định hình”
Boris Eldagsen tham gia triển lãm đương đại The Rabbit Hole, được tổ chức cùng với nghệ sĩ Tanvir Taolad.Ngay sau khi SWPA công bố tác phẩm The Electrician của Eldagsen đoạt giải vào ngày 14/3/2023, ông đã có cuộc phỏng vấn với Moritz Neumüller, được đăng tải trên trang ReVue. Ông chia sẻ về lý do ông chọn gửi tác phẩm do trí tuệ nhân tạo tạo ra để tham gia giải nhiếp ảnh, cũng như những ảnh hưởng tích cực và tiêu cực đối với quá trình sáng tạo, không chỉ trong lĩnh vực nhiếp ảnh.Nguồn gốc của tác phẩm The Electrician là một phần của loạt tác phẩm mang tên PSEUDOMNESIA: Fake Memories của Eldagsen. Ông mô tả loạt tác phẩm hình ảnh được tạo ra bởi trí tuệ nhân tạo: 'Pseudomnesia là một thuật ngữ Latin, dịch là ký ức giả tạo, như những hồi ức giả mạo về những sự kiện không bao giờ xảy ra, ngược lại hoàn toàn với ký ức không chính xác. Hình ảnh trong bộ sưu tập này được tạo ra bằng cách đồng tác giả với trí tuệ nhân tạo.Sử dụng ngôn ngữ hình ảnh của thập kỷ 1940, Boris Eldagsen sáng tạo ra những hình ảnh dưới hình dạng ký ức giả mạo, chưa từng tồn tại, không có ai chụp lại. Những hình ảnh này được tạo ra thông qua các lệnh ngôn ngữ, sau đó được chỉnh sửa từ 20 đến 40 lần bằng công cụ tạo hình trí tuệ nhân tạo, kết hợp với các kỹ thuật “inpainting”, “outpainting” và chỉnh sửa hình ảnh thông qua “prompt.'Trong phần mô tả về dự án hình ảnh, Eldagsen đưa ra một tuyên bố gây tranh cãi: “Giống như cách nhiếp ảnh thay thế cho hội họa trong việc ghi lại hình ảnh cuộc sống, trí tuệ nhân tạo sẽ thay thế nhiếp ảnh. Đừng lo lắng về tương lai đó.”
Đọc thêm: Trên trang blog, vào ngày 14/3/2023, ngay khi biết tin nhận giải, Eldagsen tuyên bố từ chối giải thưởng và nói: 'Tôi rất vui khi giành giải Sáng Tạo tại Sony World Photography Awards 2023. Tôi đã bắt đầu với nhiếp ảnh từ năm 1989 và từ năm 2000 trở thành nghệ sĩ hình ảnh. Sau hai thập kỷ làm nhiếp ảnh, mục tiêu sáng tạo của tôi đã dời sang việc khám phá tiềm năng của kỹ thuật tạo hình từ trí tuệ nhân tạo.Tác phẩm được SWPA lựa chọn là kết quả của quá trình tạo hình phức tạp, sử dụng lệnh tạo hình, inpainting và outpainting dựa trên kiến thức nhiếp ảnh cá nhân. Đối với tôi, làm việc với công cụ tạo hình AI là một quá trình đồng sáng tạo, tôi giữ quyền kiểm soát. Quá trình này không chỉ là việc nhấn một nút, mà còn bao gồm khám phá sự phức tạp, tinh chỉnh lệnh, tạo flow làm việc và kết hợp nền tảng và kỹ thuật đa dạng. Đối mặt với thuật toán AI với nhiều tham số, sự sáng tạo càng được thể hiện.Tôi đặt tên cho những tác phẩm của mình là “hình” (images). Chúng được tạo ra từ công cụ nhân tạo, dựa trên ngôn ngữ nhiếp ảnh. Chúng không phải là “ảnh” (photographs).'
THE WARM-UP - PSEUDOMNESIA Phần IIĐể công bằng, tuyên bố ngày 14/3 của Eldagsen chỉ là việc đính chính vì ban tổ chức SWPA có thể không biết hoặc quên đề cập đến việc tác phẩm đoạt giải là do trí tuệ nhân tạo tạo ra. Sau đó, vào ngày 13/4, ông đã tự mình đến London, chi trả 800 USD để thuê bộ veston và có bài phát biểu từ chối nhận giải:'Có bao nhiêu người trong số các bạn biết hoặc nghi ngờ rằng bức hình của tôi được tạo ra bởi trí tuệ nhân tạo? Nhìn vào nó, có điều gì đó không ổn đúng không? Hình ảnh của AI và nhiếp ảnh không nên được so sánh ở một cuộc thi nhiếp ảnh như thế này. Chúng thuộc vào hai thể loại hoàn toàn khác nhau. AI KHÔNG PHẢI NHIẾP ẢNH. Vì vậy, tôi từ chối nhận giải thưởng này.Tôi gửi bài dự thi một cách hài hước và nghiêm túc để kiểm tra xem cuộc thi nhiếp ảnh có sẵn sàng phân biệt và xác định xem hình ảnh nào do con người tạo ra, hình nào do trí tuệ nhân tạo tạo ra. Câu trả lời là không.Chúng ta, cộng đồng nhiếp ảnh, cần một cuộc thảo luận mở cửa. Cuộc thảo luận đó phải đề cập đến những gì sẽ được coi là nhiếp ảnh và những gì không. Liệu khái niệm nhiếp ảnh có đủ rộng lớn để chấp nhận những tác phẩm do trí tuệ nhân tạo tạo ra tham gia các cuộc thi, hay đây chỉ là một sai lầm? Tôi hy vọng hành động từ chối giải thưởng của tôi sẽ thúc đẩy cuộc thảo luận đó diễn ra sớm hơn.'
Trước đó, triển lãm của giải thưởng đã trưng bày tấm hình của Eldagsen. Tuy nhiên, ngay sau khi ông cướp micro trong buổi lễ trao giải, ban tổ chức đã thay thế bức hình bằng của nhiếp ảnh gia Anh Quốc Max Vere-Hodge, người giành chiến thắng ở hạng mục ảnh du lịch.Trước đó, vào ngày 31/3, trong cuộc trò chuyện với tiến sĩ Moritz Neumüller, Eldagsen chia sẻ chi tiết hơn về sự cố này và đồng thời mở rộng quan điểm của mình về nhiếp ảnh cũng như ảnh hưởng tiềm năng của thuật toán AI đối với nhiếp ảnh:“Đối với việc nhận giải, tôi đã được liên lạc từ tháng 1, ban tổ chức đã kiểm tra tài khoản Instagram và trang web nơi tôi đăng tải tác phẩm, cùng mô tả của tác phẩm. Nếu ai đó ghé thăm trang web và đọc, họ sẽ ngay lập tức nhận biết tấm hình đó là sản phẩm của trí tuệ nhân tạo.”
THE VEIL - PSEUDOMNESIA Phần IIVề những thách thức tiềm ẩn mà trí tuệ nhân tạo có thể gây ra, Eldagsen nói: “Nhiếp ảnh chuyên nghiệp sẽ đối mặt với những khó khăn lớn, khi nhiều ngành nghề không còn cần đến sự hiện diện của con người. Trong ngành nghệ thuật, có thể có niềm vui khi rào cản sáng tạo bị loại bỏ. Nhưng đối với báo chí, ngược lại, lo ngại sẽ là về tài liệu giả mạo được tạo ra chỉ trong vài giây, có thể mang tính giải trí nhưng cũng có thể đầy âm mưu. Đây là vấn đề mà con người chưa sẵn sàng đối mặt. Điều này khiến tôi đau đớn vì chính bản thân tôi cũng chưa biết cách giải quyết. Rồi đến nhiếp ảnh cá nhân, chúng ta vẫn sẽ chụp ảnh trẻ nhỏ, thú cưng, nhưng cũng sẽ sử dụng trí tuệ nhân tạo để mô tả khám phá vũ trụ của con chúng ta.”
Bức số 15, Nôn Mửa - Khám Phá Bóng Tối Jungian trong Trí Tuệ Nhân TạoTiến sĩ Neumüller đặt ra một vấn đề gây tranh cãi: 'Những công cụ mà tôi sử dụng đại diện cho một bước tiến mới so với những gì chúng ta có trong ngữ cảnh hậu nhiếp ảnh. Điều này liên quan đến cuộc tranh luận về bản chất của hình ảnh nhiếp ảnh, bao gồm cả sự nguyên sơ, tính nguyên bản và tính chân thực của hình ảnh. Chúng ta đã thảo luận vấn đề này ở nhiều giải nhiếp ảnh thế giới, liệu hình ảnh đã qua xử lý Photoshop có nên tham gia cuộc thi hay không.'Nhưng bây giờ, chúng ta có thể chứng kiến một hướng mới. Đó là sự xuất hiện của các kỹ thuật tạo ra những hình ảnh chính xác từ không gian trống, thông qua lệnh từ những ngôn ngữ thơ cụ thể, có thể được điều chỉnh tự động. Tôi dự đoán rằng mục đích của anh ấy là phân biệt thứ 'hình ảnh thơ ca' này khỏi nhiếp ảnh thuần túy và tuyên bố: 'Nhìn này, đây là một bức hình tôi sáng tạo dựa trên DALL-E hoặc Stable Diffusion hoặc Midjourney, nhưng nó không phải nhiếp ảnh. Tôi nói đúng không?'
Thượng Đế Nghệ Thuật - PSEUDOMNESIA Phần I
Eldagsen chấp nhận ý kiến này: 'Đúng vậy, đó không phải là nhiếp ảnh, và tôi tin rằng sự khác biệt đó là quan trọng. Tôi sử dụng ngôn ngữ hình ảnh như một bước khởi đầu để tạo ra những tác phẩm. Tôi kết hợp kiến thức nghệ thuật của bản thân. Nhưng kết quả không chỉ đơn giản là một sản phẩm tạo ra bằng cách bước ra khỏi thế giới thực, mà nó trực tiếp đến từ tâm trí của tôi, sử dụng những công cụ mà AI cung cấp. Đó là sự khác biệt.
Một khía cạnh, bạn có thể làm theo những gì tôi đã thực hiện suốt một năm qua, thử nghiệm nhiều với các lệnh và cố gắng 'hack' AI để xem kết quả sẽ như thế nào. Các lệnh là những công thức phức tạp với 10 hoặc 11 yếu tố khác nhau. Tuy nhiên, những AI mới nhất có khả năng tạo ra những kết quả rất giống với thực tế chỉ bằng những lệnh đơn giản nhất. Điều đó làm tôi cảm thấy không thoải mái về mặt tưởng tượng, vì tôi lo lắng về tác động của những hình ảnh giả mạo đó đối với xã hội.
Nhưng trong lĩnh vực nghệ thuật, làm việc với AI đồng nghĩa với việc tôi đạt được sự tự do tuyệt đối khi sáng tạo. Tôi không bị ràng buộc bởi hạn chế vật chất, tôi có khả năng tự do tạo ra mọi thứ mà tâm trí của tôi tưởng tượng ra nhưng không thể nắm bắt được trong thế giới thực.'
Tổng hợp Nghệ thuật
