Buzz
Dù xa xôi và không được công nhận rộng rãi, vấn đề này vẫn đau lòng và gây bức xúc trong lòng Katrin Himmler, cháu gái của Earnst Himmler (1905-1945), một cái tên không quá quen thuộc với công chúng sau này, vì ông thường bị lu mờ bởi sự nổi tiếng của người anh trai ruột Heinrich Himmler, được Katrin gọi là 'ông họ', là người nổi danh với vai trò lãnh đạo SS của Đức Quốc Xã, một phần cơ bản của chính phủ Hitler.
Thậm chí, sau hơn 60 năm, người dân Đức vẫn phải đấu tranh với khái niệm Vergangenheitsbewältigung, hay 'xử lý quá khứ'.
Nỗi đau về quá khứ tội lỗi của Đức là một nỗi đau quốc gia, được kết hợp từ những nỗi đau riêng lẻ của từng người, một nỗi đau mà vẫn còn đậm sâu và dai dẳng đến mức có thể gọi là thứ nỗi đau ghi trong gene.
Cuối cùng, ai cũng từng là con cháu của một quân nhân hoặc thủ lĩnh quân sự thuộc đệ tam đế chế nào đó, phải không?
Và cảm giác tội lỗi này, dù không rõ ràng trên khuôn mặt lạnh lùng mang dấu ấn Đức, vẫn đủ đau đớn và gai góc để khiến các nhà lãnh đạo của “đế chế mạnh mẽ nhất châu Âu” phải cố gắng “chấp nhận trách nhiệm” mọi lúc mọi nơi.
Vào tháng 10-2015, sau khi Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu buộc tội cố thủ lĩnh Hồi giáo - Đại giáo sĩ Amin al-Husseini (1895-1974) đã thuyết phục Adolf Hitler tiến hành vụ diệt chủng Do Thái, Thủ tướng Đức Angela Merkel đã phản bác ngay lập tức, tuyên bố rằng tuyên bố đó là không đúng, không chấp nhận được, bởi vì chúng tôi, nhân dân Đức thực sự, là những người phải chịu trách nhiệm toàn bộ và hoàn toàn cho thảm kịch diệt chủng người Do Thái (Holocaust), không phải ai khác.
Nhưng đó chỉ là tư duy chung của toàn bộ dân tộc Đức, vậy mỗi người Đức thì sao?
Katrine đã phải đối mặt với câu hỏi này từ khi còn rất trẻ, khi cô mới 15 tuổi, trong giờ sử học, một bạn cùng lớp đột ngột hỏi cô có liên quan gì đến “nhà Himmler” không, và nhận được câu trả lời mơ hồ “có” từ cô.
Theo Katrine, mặc dù lúc đó không khí trong lớp học đã trở nên “yên lặng đến kinh hoàng, mọi người đều cảnh giác và căng thẳng” nhưng giáo viên vẫn “tiếp tục bài giảng như không có gì xảy ra”, hành động mà theo Katrine, đã “bỏ lỡ cơ hội để chúng tôi tìm hiểu xem liệu có một liên kết nào đó, nếu có, giữa thế hệ trẻ chúng tôi và “những chuyện xưa” hay không”.
Trong Anh em nhà Himmler, Katrine đã đối diện trực tiếp với quá khứ gia đình của mình. Cô không đi sâu vào tội ác của Heinrich (một chủ đề có thể tìm thấy ở nhiều nơi khác), mà tập trung vào việc tìm câu trả lời cho việc tại sao trong gia đình cô luôn tồn tại một “màn sương dày đặc gồm những sự kiện mơ hồ chỉ được hiểu một nửa, bị che giấu, giải thích lại hoặc thậm chí là sai lệch”.
Trong thời thơ ấu, Katrine tin rằng hai ông của cô là hai mặt của một đồng xu: Nếu Heinrich là “tên sát nhân tàn ác nhất thế kỷ” thì người còn lại, Earnst hoàn toàn vô tội và không liên quan đến tội ác của anh trai.
Ngoài ra, như cô từng kể, các thành viên khác trong gia đình Himmler không quá quan tâm đến chính trị, và họ “chỉ gia nhập Đảng Quốc xã khi bị ép buộc sau này”.
Tuy nhiên, chỉ khi khám phá vào kho dữ liệu gia đình cùng nhiều nguồn chính thống khác từ chính phủ, Katrine mới nhận ra rất nhiều, nếu không nói là hầu hết, những điều cô từng nghe là sai lệch.
Không chỉ không cách ly và lạnh lùng với Heinrich, gia đình thống trị thậm chí còn tự hào về ông. Quan trọng hơn, tất cả họ đều đồng ý với Heinrich - từ lý tưởng, chính sách đến triết lý thực hiện nghĩa vụ với quốc gia.
Cả gia đình Himmler đã là thành viên của Đảng Quốc xã từ hơn một năm trước khi Đảng này nắm quyền lực toàn bộ đất nước Đức.
Mặc dù phải thừa nhận rằng tác phẩm sẽ ngắn gọn và đúng đắn hơn nếu Katrine không kể chi tiết như cuộc sống hàng ngày của từng thành viên trong gia đình Himmler, như sở thích cắm hoa của Heinrich, món ăn yêu thích của Ernst từ vùng Bavarian... nhưng đó chỉ là một cách âm thầm để khẳng định rằng gia đình đã sinh ra một kẻ ác độc không khác gì những gia đình khác.
'Họ đã làm những điều tàn bạo, nhưng họ không phải là ác quỷ' - Katrine có lý do của mình, mặc dù đó không phải là một lý do dễ dàng tránh khỏi các cuộc tranh luận về logic và luân lý.
Khi đóng lại cuốn sách, độc giả sẽ nhận ra rằng Katrine, cuối cùng, không muốn nói về quá khứ (nhiều công trình học thuật và hàn lâm làm điều này tốt hơn cô), nhưng cô muốn nói về hiện tại. Sau tất cả, cô và người chồng Do Thái của cô đã có một đứa con chung.
Có gì có thể thể hiện lòng mong muốn chinh phục quá khứ một cách bao dung, điềm đạm và dũng cảm hơn sự khát khao Vergangenheitsbewältigung?
Du lịch của tôi
