Buzz
VTV.vn - Sứ mệnh Artemis sẽ tiếp tục tinh thần của sứ mệnh Apollo, mang con người trở lại Mặt Trăng sau 50 năm. Artemis cũng mở ra những cơ hội mới, đưa con người vượt xa hơn trong hành trình...
Rạng sáng Chủ nhật (4/9) theo giờ Việt Nam, NASA sẽ tiến hành lại việc phóng tàu vũ trụ Orion lên Mặt Trăng, sau khi vụ phóng trước đó bị hoãn vì các vấn đề kỹ thuật. Trong cuộc họp báo ngày 30/8, ông Mike Sarafin, Giám đốc chương trình thám hiểm Mặt Trăng Artemis 1, cho biết NASA hy vọng sẽ giải quyết các vấn đề kỹ thuật để vụ phóng diễn ra đúng kế hoạch.
Artemis trong thần thoại Hy Lạp là em gái sinh đôi của Apollo và là nữ thần của Mặt Trăng. Chương trình Artemis tiếp tục tinh thần của chương trình Apollo, đưa con người lên Mặt Trăng lần đầu tiên từ năm 1961-1972.
Sứ mệnh Artemis được đặt theo tên nữ thần Mặt Trăng trong thần thoại Hy Lạp - Ảnh: Getty
Artemis I là giai đoạn đầu tiên trong 3 giai đoạn của Artemis, với mục tiêu cao cả là đưa con người trở lại Mặt Trăng sau 50 năm kể từ kết thúc sứ mệnh cuối cùng của Apollo vào năm 1972. Tàu vũ trụ Orion của Artemis I không có phi hành đoàn, là bước chuẩn bị để kiểm tra hệ thống và thiết bị kỹ thuật cho hành trình đến Mặt Trăng. Sau Artemis I, NASA sẽ triển khai phi hành gia lái tàu vũ trụ Artemis II vào năm 2024. Đến năm 2025, tàu vũ trụ của Artemis III sẽ hạ cánh xuống Mặt Trăng và đưa con người trở lại hành tinh này lần đầu tiên kể từ tháng 12/1972.
Tên lửa mạnh mẽ nhất từng được NASA chế tạo
Sứ mệnh Artemis I dự kiến sẽ khai mạc một thời đại mới trong nghiên cứu khoa học giữa các hành tinh. Chuyến bay đầu tiên của Chương trình Thám hiểm Mặt Trăng Artemis sẽ tiến hành một loạt thí nghiệm khoa học nhằm chuẩn bị cho các sứ mệnh trong tương lai. Đây cũng là lần đầu tiên NASA chính thức trình diễn Hệ thống Phóng tàu vũ trụ (SLS). Hệ thống phóng này có kích thước cực kỳ ấn tượng, cao 98 mét, cao hơn cả tượng Nữ thần Tự do, và nặng 2,6 triệu kg, tương đương với trọng lượng của 8 chiếc máy bay Boeing 747. Hệ thống Phóng tàu vũ trụ (SLS) cũng là loại tên lửa đẩy mạnh mẽ và phức tạp nhất từng được NASA phát triển. Nó bao gồm 5 thành phần chính:
Cấu trúc Hệ thống Phóng tàu không gian (SLS) – Đồ họa: VTV Digital
Động cơ RS-25
Theo NASA, 4 động cơ RS-25 gắn dưới tầng chính của SLS được coi là 'động cơ hiệu quả nhất từng được sản xuất'. Chúng đã được sử dụng trong Chương trình Tàu con thoi của NASA. NASA đã cải tiến phiên bản này để sử dụng cho SLS, cung cấp tổng lực đẩy 3,9 triệu kg khi cất cánh. Kết hợp với lực đẩy từ tên lửa đẩy nhiên liệu rắn, SLS sẽ vào quỹ đạo với tốc độ khoảng 27.350 km/h.
Tên lửa đẩy nhiên liệu rắn (SRB)
Mỗi tên lửa đẩy nhiên liệu rắn cao bằng một tòa nhà 17 tầng, tạo ra lực đẩy gần 1,6 triệu kg, cung cấp 75% sức mạnh cần thiết trong 2 phút đầu tiên sau khi phóng. Sau 2 phút đó, nhiệm vụ của chúng đã hoàn thành. Một SRB tiêu thụ khoảng 6 tấn nhiên liệu đẩy rắn mỗi giây để tạo lực nâng giúp SLS bay lên không trung.
Tầng chính
Tầng chính của SLS cao 65 mét, chứa lượng nhiên liệu khổng lồ cần thiết cho 4 động cơ RS-25 với 2,8 triệu lít nhiên liệu bao gồm oxy lỏng và hydro lỏng. Hai bình nhiên liệu sẽ cung cấp cho động cơ khoảng 5.678 lít nhiên liệu đẩy mỗi giây trong 8 phút sau khi phóng (thời gian để SLS vào quỹ đạo).
Bệ đỡ nối tàu Orion với SLS
Bệ đỡ nối tàu Orion với SLS bao gồm hệ thống đẩy ICPS, tương tự như một động cơ hoạt động bằng oxy lỏng/hydro lỏng giúp tàu Orion vượt qua lực hút Mặt Trăng và trở về Trái Đất. Khu vực này còn chứa 10 vệ tinh CubeSat nhỏ vào không gian để tiến hành một số nhiệm vụ khoa học, trong đó có nhiệm vụ cánh buồm mặt trời mang tên Near-Earth Asteroid (NEA) Scout nhằm nghiên cứu một tiểu hành tinh gần Trái Đất. Nhiệm vụ CubeSat khác sẽ chở nấm men vào không gian sâu để kiểm tra ảnh hưởng của bức xạ đối với tổ chức sống. Ngoài nhiệm vụ nối tàu Orion với tên lửa SLS, bộ phận này cũng chở và triển khai 10 vệ tinh trên quỹ đạo sau khi tàu Orion tách ra.
Tàu vũ trụ Orion
Tàu vũ trụ Orion gồm hệ thống hủy phóng, module chở phi hành đoàn và module dịch vụ châu Âu. Hệ thống hủy phóng được thiết kế để phản ứng trong vòng vài mili giây trước bất kỳ sự cố nào để đẩy module chở phi hành đoàn ra khỏi tàu an toàn nếu cần. Mặc dù không có phi hành đoàn, Artemis I sẽ đưa ma-nơ-canh lên quỹ đạo Mặt Trăng để mô phỏng những trải nghiệm của phi hành gia. Các cảm biến trong ghế ngồi và đồ vũ trụ sẽ thu thập dữ liệu về rung chấn, mức độ bức xạ trong chuyến bay và tính hữu dụng của bộ đồ bay.
Bên cạnh đó, NASA cũng trang bị công nghệ hỗ trợ Callisto trên chuyến bay Artemis I để thử nghiệm hệ thống trợ lý ảo giọng nói, hỗ trợ phi hành gia trong sứ mệnh trở lại Mặt Trăng.
Cấu trúc tàu vũ trụ Orion – Đồ họa: VTV Digital
Tàu vũ trụ Orion sẽ đến gần bề mặt Mặt Trăng trong phạm vi 95 km và sử dụng trọng lực để quay quanh Mặt Trăng. Nhiệm vụ kéo dài tổng cộng 42 ngày trước khi quay về Thái Bình Dương vào ngày 10/10. Con tàu sẽ được trục vớt bởi thuyền của Hải quân Mỹ.
Mục tiêu của sứ mệnh Artemis là chứng minh tàu vũ trụ Orion có thể phóng thành công và trở về trước khi thực hiện nhiệm vụ đưa các phi hành gia lên Mặt Trăng.
Đường bay dự kiến của sứ mệnh Artemis I của NASA – Ảnh: NASA
Mặt Trăng và xa hơn nữa…
NASA dự định đưa phi hành gia lên Mặt Trăng trong sứ mệnh Artemis III vào năm 2025. Mục tiêu khác của chương trình Artemis là thiết lập cơ sở hạ tầng lâu dài trên Mặt Trăng, từ đó mở đường cho các chuyến du hành tham vọng hơn trong tương lai đến sao Hỏa.
Ông Mike Sarafin, người phụ trách sứ mệnh Artemis, nói: 'Chúng tôi háo hức và mong chờ. Đây là chuyến bay thử nghiệm của một tên lửa mới và tàu vũ trụ mới để đưa con người lên Mặt Trăng trong chuyến bay tiếp theo - điều chưa từng thực hiện trong hơn 50 năm qua. Chúng tôi sẽ học được rất nhiều từ chuyến bay thử nghiệm Artemis I và sẽ điều chỉnh cần thiết để chuẩn bị cho chuyến bay có phi hành đoàn tiếp theo'.
Người dân tập trung tại bờ biển Florida để chứng kiến NASA phóng tàu lên Mặt Trăng vào ngày 29/8. Ảnh: AP
Nhiều người trong chúng ta có lẽ đã từng tự hỏi: Tại sao chúng ta lại dành tài nguyên, rủi ro sức khỏe và sinh mạng để khám phá vũ trụ? Lợi ích gì mà chúng ta thu được từ việc khám phá vũ trụ? Ông Bill Nelson, Tổng Giám đốc NASA, chia sẻ một phần quan điểm của những người tham gia, 'Thực tế, chúng ta đang thực hiện định mệnh của mình. Khi khám phá, chúng ta học hỏi và phát triển, tạo ra những điều mới để cải thiện cuộc sống trên Trái Đất'.
Hệ thống phóng SLS và tàu vũ trụ Orion vào ngày 2/9 - Ảnh: AP
Ở mặt khác, việc khám phá vũ trụ được xem là nền móng của công nghệ hiện đại. Ví dụ, mọi cuộc gọi điện thoại, tìm kiếm trên internet, giao dịch tài chính từ xa và nhiều hoạt động hàng ngày khác của chúng ta đều sử dụng công nghệ vũ trụ. Càng có nhiều ứng dụng thương mại trong vũ trụ, càng nhiều lợi ích mà xã hội sẽ thu được, như công nghệ giám sát môi trường và mùa màng, dự báo thời tiết chính xác hơn, sản xuất vật liệu công nghiệp và dược phẩm mà không thể sản xuất được trên Trái Đất.
Dự kiến sẽ có tới 400.000 du khách hướng về bờ biển Florida, mong muốn được chứng kiến và trải nghiệm sức mạnh của tên lửa mạnh mẽ nhất mà NASA từng phóng lên bầu trời. Để so sánh, vụ phóng đầu tiên của SpaceX vào năm 2020 - giữa đại dịch - đã thu hút 220.000 người. Nhiệm vụ Artemis I sẽ diễn ra vào cuối tuần, kết hợp với ngày nghỉ lễ thứ Hai của Mỹ, vì vậy có thể lượng người tham dự sự kiện lịch sử này sẽ nhiều hơn rất nhiều.
