Năm 2023 được biết đến là năm nhiệt đới kỷ lục, nhưng một nghiên cứu mới cảnh báo rằng điều tồi tệ nhất vẫn chưa xảy ra.

Trên bản đồ này, các vùng màu đỏ đậm hơn sẽ chứng kiến sự biến đổi cao hơn nhiệt độ trung bình. Ảnh: Scientific Reports
Theo tờ Daily Mail, mô hình nghiên cứu mới đã tiết lộ những khu vực có nhiều khả năng bị thiêu rụi bởi sức nóng kỷ lục trong năm nay do El Niño - hiện tượng nóng lên bất thường của nhiệt độ bề mặt nước biển xảy ra vài năm một lần.
Cụ thể, theo các chuyên gia từ Viện Khoa học Khí tượng Trung Quốc, Vịnh Bengal, Philippines và Biển Caribe đều có khả năng chịu đựng đợt nắng nóng kỷ lục trước tháng 6 năm nay.
Nhưng điều đó không có nghĩa là người dân ở các khu vực khác sẽ không bị ảnh hưởng. Nghiên cứu cũng cảnh báo 90% khả năng nhiệt độ bề mặt trung bình toàn cầu sẽ phá kỷ lục xảy ra trong cùng thời kỳ.
El Niño dao động phương Nam là một trong những nguyên nhân chính gây ra sự khác biệt về khí hậu trên toàn thế giới. Hiện tượng này tập trung chủ yếu ở vùng nhiệt đới Thái Bình Dương, vùng nước ấm hơn làm tăng nhiệt độ bề mặt trung bình toàn cầu hàng năm, thay đổi hình thái khí hậu trên toàn thế giới.
Trong quá trình thế giới trải qua những đợt tăng nhiệt độ trung bình thậm chí cực kỳ hiếm, một số khu vực cũng sẽ chứng kiến sự gia tăng đáng kể của những đợt nắng nóng cực độ tại địa phương.
Hiệu ứng này đã được nhà nghiên cứu đánh giá rất cao, họ viết trong một bài báo được xuất bản trên Tạp chí Scientific Reports rằng đây là yếu tố quyết định mạnh mẽ nhất đến sự biến đổi khí hậu trên hành tinh hàng năm.
Mô hình mới cho thấy sự khác biệt giữa nhiệt độ trung bình khu vực từ tháng 7/2023 đến tháng 6/2024 và nhiệt độ trung bình giai đoạn 1951 - 1980.
Các nhà nghiên cứu đã nhận thấy rằng trong kịch bản El Niño hiện tại, Vịnh Bengal, Philippines và Biển Caribe đều dự kiến sẽ ghi nhận nhiệt độ cao kỷ lục hơn 1°C so với mức trung bình.
Tuy nhiên, trong trường hợp của kịch bản El Niño mạnh mẽ, các nhà nghiên cứu dự đoán rằng tác động sẽ còn rõ ràng hơn. Nếu điều này xảy ra, các khu vực Alaska, Amazon và Biển Đông cũng dự kiến sẽ đạt nhiệt độ kỷ lục.

Bản đồ cho thấy sự biến đổi so với mức trung bình trong kịch bản El Niño mạnh mẽ. Trong trường hợp này, các khu vực Alaska và Amazon cũng sẽ ghi nhận nhiệt độ tăng đột biến kỷ lục trong năm nay (các khu vực phá kỷ lục được biểu thị bằng các chấm màu xanh lam). Ảnh: Scientific Reports
Ở Alaska, sự tăng nhiệt độ đột biến này dự kiến sẽ cao hơn mức trung bình giai đoạn 1951 - 1980 lên đến 2,4°C.
Tại mức độ toàn cầu, các nhà nghiên cứu nhận thấy rằng, trong kịch bản hiện tại, có 90% khả năng nhiệt độ bề mặt trung bình của toàn cầu sẽ phá vỡ kỷ lục lịch sử trong năm nay.
Trong điều kiện El Niño hiện tại, nhiệt độ bề mặt trung bình của toàn cầu dự kiến sẽ cao hơn mức trung bình từ 1,03 đến 1,10°C. Trong khi đó, với đợt El Niño mạnh mẽ, dự kiến nhiệt độ sẽ tăng vọt từ 1,06 đến 1,20°C so với mức trung bình đó.
Các nhà nghiên cứu viết: “Các sự kiện El Niño mạnh có thể khiến nhiệt độ bề mặt trung bình của toàn cầu tăng nhanh chóng, có thể vượt quá mục tiêu 1,5°C quy định trong Thỏa thuận Paris về biến đổi khí hậu trong thời gian ngắn”.
Điều đáng lo ngại là các mô hình này cũng cho thấy thế giới có thể đối mặt với nguy cơ cao hơn về các hiện tượng thời tiết cực đoan.

Nếu Alaska phải đối mặt với hiện tượng nhiệt độ khắc nghiệt, các nhà nghiên cứu cảnh báo rằng các sông băng, như sông băng Mendenhall (trong hình), có thể tan chảy với tốc độ cao hơn nhiều. Ảnh: iStock
Ở Alaska, các nhà nghiên cứu lưu ý rằng nguy cơ tan chảy sông băng hoặc lớp băng vĩnh cửu có thể dẫn đến việc mực nước biển tăng cao hoặc nhiệt độ tăng lên ngoài tầm kiểm soát.
Trong khi đó, ở vùng Amazon, các đợt nắng nóng cực độ làm tăng nguy cơ xảy ra cháy rừng do hạn hán, tương tự như những đợt tàn phá các khu rừng nhiệt đới rộng lớn vào năm 2019.
“Sự ấm lên dự kiến này làm tăng nguy cơ xảy ra các đợt nắng nóng ở biển suốt cả năm và tăng nguy cơ cháy rừng, cũng như các hậu quả tiêu cực khác ở Alaska và lưu vực sông Amazon”, các nhà nghiên cứu cho biết.

Ở vùng Amazon, dự báo nhiệt độ kỷ lục có thể gây ra cháy rừng do hạn hán giống như ở Brazil năm trước (hình). Hình: iStock
Biển ấm hơn cũng đồng nghĩa với nguy cơ xảy ra các cơn bão nhiệt đới có sức tàn phá lớn ở các khu vực ven biển trũng thấp.
Các nghiên cứu trước đây cho biết nhiệt độ tăng do biến đổi khí hậu có thể tạo ra “làn sóng siêu bão” với tốc độ gió lên tới 309km/giờ. Thật không may, dự báo này cũng gợi ý rằng chính các khu vực ven biển sẽ dễ phải đối mặt với hiện tượng nắng nóng cực độ trong năm tới.

Năm 2023 là năm Trái Đất phải chịu đựng những thảm họa khí hậu khốc liệt nhất như hạn hán, lũ lụt, cháy rừng và sóng nhiệt gây ra tử vong. Trong hình là một người đàn ông tuyệt vọng chứng kiến ngọn lửa thiêu rụi làng Gennadi trên đảo Rhodes của Hy Lạp, ngày 25/7/2023. Hình: AFP/
