Ba thế giới

Ba thế giới (tiếng Trung: 三界, tiếng Phạn: triloka, traidhātuka, trayo dhātavaḥ, tiếng Nam Phạn: tiloka, tiếng Tạng chuẩn: khams gsum ཁམས་གསུམ་), còn được gọi là Ba vật (tiếng Trung: 三有), là ba cõi của vòng sinh tử. Các khái niệm về ba thế giới (tri-loka) xuất hiện trong Ấn Độ giáo và Kỳ Na giáo, cũng như các kinh điển Phật giáo thời sơ khai.

Vật lý học vũ trụ Ấn Độ giáo

Vật lý học vũ trụ Kỳ Na giáo

Vật lý học vũ trụ Phật giáo

Khái niệm Ba thế giới này có thể hiểu là quan niệm vũ trụ của đạo Phật. Ba thế giới bao gồm: cõi Dục, cõi Sắc và cõi Vô Sắc. Tất cả những sinh vật trong Ba thế giới, gọi là loài Hữu tình, đều trải qua chuỗi luân hồi tái sinh.

• Dục giới hay cõi Dục: là nơi mà những sinh vật có nhu cầu về thể xác, giới tính và các ham muốn khác. Có sáu loại hữu tình sống ở đây: địa ngục, ma đói, loài vật, con người, a-tu-la, sáu cõi trời dục.
• Sắc giới hay cõi Sắc: nằm ở tầng trời sắc giới, những sinh vật ở đây đã chấm dứt mọi ham muốn giới tính, không cần ăn uống, nhưng vẫn có thân xác và trải qua sự khoái lạc tinh thần. Đây là thế giới của những người đã đạt tới Thiền định, chỉ có phước báu mà không thể chuyển sinh lên cảnh giới này.
• Vô sắc giới hay cõi Vô sắc: thế giới này tồn tại thuần tuý bằng tâm thức và gồm bốn vị. Những sinh vật ở đây không còn thân xác vật chất mà chỉ tồn tại dưới dạng ý thức, đã chấm dứt mọi ham muốn và khoái lạc tinh thần, ngoại trừ sự hướng vọng, sự đồng tâm và những phiền não.

Ngoài ba thế giới còn tồn tại các phạm trù phi ba thế giới như: Thinh Văn Giác, Phật Độc Giác và Phật Toàn Giác, là nơi của những sinh vật đã chấm dứt phiền não và thoát khỏi chuỗi luân hồi vĩnh viễn.