Bắc Đà

Bắc Đà là một huyện thuộc tỉnh Hòa Bình, Việt Nam.

Địa lý học

Huyện nằm ở phía tây bắc của tỉnh Hòa Bình, có vị trí địa lý:

• Phía đông giáp thành phố Hòa Bình
• Phía tây giáp huyện Phù Yên và huyện Vân Hồ thuộc tỉnh Sơn La
• Phía nam giáp huyện Cao Phong, huyện Tân Lạc và huyện Mai Châu
• Phía bắc giáp huyện Thanh Sơn và huyện Tân Sơn thuộc tỉnh Phú Thọ.

Sử học

Trong cuộc kháng chiến chống Pháp, Đà Bắc là phần phía bắc sông Đà của huyện Mai Đà, thuộc Liên khu Việt Bắc từ ngày 4 tháng 11 năm 1949, đến ngày 9 tháng 8 năm 1950 mới thuộc Liên khu 3.

Ngày 3 tháng 11 năm 1956, chia xã Quy Đức thành 8 xã: Tiền Phong, Dân Lập, Tân Lập, Yên Hòa, Đoàn Kết, Trung Thành, Tân Minh và Cao Sơn.

Ngày 22 tháng 1 năm 1957, chia xã Đức Nhân thành 8 xã: Đồng Ruộng, Đồng Chum, Tân Pheo, Mường Chiềng, Giáp Đắt, Suối Nánh, Mường Tuổng, Đồng Nghê; chia xã Hào Tráng thành hai xã Hào Tráng và Thung Nai.

Vào ngày 21 tháng 9 năm 1957, huyện Mai Đà đã được phân thành hai huyện Đà Bắc và Mai Châu.

Vào ngày 7 tháng 12 năm 1963, xã Hào Tráng đã được chia thành hai xã Vầy Nưa và Hào Tráng.

Vào năm 1975, tỉnh Hòa Bình và tỉnh Hà Tây đã được hợp nhất thành tỉnh Hà Sơn Bình, và huyện Đà Bắc đã thuộc tỉnh Hà Sơn Bình.

Vào ngày 27 tháng 2 năm 1985, xã Tân Lập và xã Dân Lập đã được hợp nhất thành xã Tân Dân; xã Hào Tráng đã được giải thể; 2.100 ha diện tích tự nhiên của xã Tu Lý đã được tách ra để thành lập xã Hào Lý; và 1.143 ha diện tích tự nhiên (xóm Rằng) thuộc xã Tu Lý đã được sáp nhập vào xã Cao Sơn.

Vào ngày 28 tháng 2 năm 1985, xã Ngòi Hoa đã được chuyển về huyện Tân Lạc quản lý; và xã Thung Nai đã được chuyển về huyện Kỳ Sơn quản lý (nay xã Thung Nai thuộc huyện Cao Phong).

Vào ngày 26 tháng 12 năm 1990, thị trấn Đà Bắc đã được thành lập, là thị trấn huyện lỵ của huyện Đà Bắc, được hình thành từ một phần diện tích và dân số của xã Tu Lý.

Vào ngày 12 tháng 8 năm 1991, huyện Đà Bắc đã được tái lập và thuộc tỉnh Hòa Bình.

Vào ngày 14 tháng 7 năm 2009, xã Tân Dân đã được chuyển về huyện Mai Châu quản lý. Huyện Đà Bắc hiện còn một thị trấn và 19 xã.

Vào ngày 17 tháng 12 năm 2019, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã ban hành Nghị quyết số 830/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp huyện, cấp xã thuộc tỉnh Hòa Bình (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2020). Theo đó:

• Sáp nhập 4 xóm: Tầy Măng, Hương Lý, Kim Lý, Mó La của xã Tu Lý vào thị trấn Đà Bắc
• Sáp nhập xã Hào Lý và phần còn lại của xã Tu Lý thành xã Tú Lý
• Sáp nhập xã Mường Tuổng vào xã Mường Chiềng
• Sáp nhập xã Suối Nánh và xã Đồng Nghê thành xã Nánh Nghê.

Huyện Đà Bắc hiện có một thị trấn và 16 xã trực thuộc.

Hành chính

Huyện Đà Bắc gồm tổng cộng 17 đơn vị hành chính cấp xã, bao gồm thị trấn Đà Bắc (huyện lỵ) và 16 xã: Cao Sơn, Đoàn Kết, Đồng Chum, Đồng Ruộng, Giáp Đắt, Hiền Lương, Mường Chiềng, Nánh Nghê, Tân Minh, Tân Pheo, Tiền Phong, Toàn Sơn, Trung Thành, Tú Lý, Vầy Nưa, Yên Hòa.

Giao thông

Tỉnh lộ 433 (của tỉnh Hoà Bình) dài 90 km, chạy dọc theo sông Đà và qua Đà Bắc, từ thành phố Hòa Bình đến điểm cuối là xã Nánh Nghê, đi qua các điểm: Tú Lý - Ênh - Mường Chiềng - Khu bảo tồn thiên nhiên Phu Canh - Cửa Nánh - Đồng Nghê. Đây là đoạn cuối của huyện Đà Bắc.

Dọc theo tỉnh lộ 433, có nhiều bản địa của người dân tộc Tày, Mường, Thái.

Chú thích