Buzz
Trước đây, các nhà nghiên cứu cho rằng bạch tuộc thường săn mồi một mình, còn cá chỉ đến gần để nhặt mảnh vụn. Tuy nhiên, nghiên cứu mới cho thấy hoạt động này phức tạp hơn nhiều.
Bạch tuộc và cá, hai loài sinh vật biển thường hoạt động độc lập, nhưng quan sát gần đây cho thấy chúng đã hình thành một liên minh săn mồi bất ngờ ngoài khơi bờ biển phía nam Israel. Theo nghiên cứu mới, sự kết hợp này không chỉ mang lại hiệu quả cao trong việc săn mồi mà còn thể hiện những đặc điểm hành vi xã hội phức tạp chưa từng thấy.
Sự hợp tác đặc biệt giữa bạch tuộc và cá
Trong nhiều tình huống, bạch tuộc là loài săn mồi đơn độc, sử dụng xúc tu khéo léo để bắt con mồi một cách tinh tế. Tuy nhiên, qua các đoạn video được ghi lại ngoài khơi Eilat, Israel, các nhà nghiên cứu đã phát hiện ra rằng bạch tuộc hợp tác với các loài cá địa phương để cùng săn mồi. Sự cộng tác này giúp cả hai loài đạt được hiệu quả cao hơn so với việc săn mồi riêng lẻ.
Nghiên cứu được công bố trên tạp chí Nature Ecology & Evolution đã làm sáng tỏ những chiến thuật săn mồi phức tạp giữa bạch tuộc xanh lớn (Octopus cyanea) và các loài cá khác nhau. Trong suốt 120 giờ quan sát, các nhà nghiên cứu ghi nhận 13 trường hợp bạch tuộc và cá cùng săn mồi, thường nhắm vào các loài động vật thân mềm hoặc cá nhỏ hơn.
Bạch tuộc là “thủ lĩnh” trong cuộc săn
Theo tác giả chính của nghiên cứu, Eduardo Sampaio, bạch tuộc không chỉ là một thành viên trong nhóm săn mồi mà còn đóng vai trò như “người quyết định” trong toàn bộ quá trình săn bắt. 'Chắc chắn có dấu hiệu cho thấy một số nhận thức đang diễn ra ở đây,' Sampaio chia sẻ với Nature News.
Điều đáng chú ý là mặc dù trước đây các nhà nghiên cứu đã phát hiện bạch tuộc săn mồi cùng với cá, nhưng bản chất của mối quan hệ này vẫn còn mờ mịt. Nghiên cứu mới đã cung cấp bằng chứng rõ ràng về sự hợp tác chặt chẽ giữa hai loài, cho thấy rằng cá không chỉ đơn thuần là kẻ ăn bám mà thực sự có vai trò quan trọng trong cuộc săn.
Chiến lược săn mồi tinh tế
Bạch tuộc và cá phối hợp săn mồi theo một chiến lược có tính tổ chức cao. Cá đảm nhận vai trò 'trinh sát', khám phá môi trường xung quanh và tìm kiếm con mồi, sau đó dẫn đường cho bạch tuộc đến vị trí phù hợp. Với xúc tu dài, bạch tuộc có thể dễ dàng kéo con mồi ra khỏi các khe đá hay rạn san hô mà cá không thể tiếp cận. Khi bạch tuộc hành động, cả nhóm đều được hưởng lợi.
'Cá không chỉ đơn thuần đi theo bạch tuộc,' Sampaio giải thích, 'chúng đang hợp tác, với cá tìm kiếm con mồi và bạch tuộc đưa ra quyết định cuối cùng để bắt được nó.'
Mặc dù sự hợp tác này mang lại lợi ích chung cho cả hai loài, nhưng bạch tuộc thể hiện thái độ cứng rắn với những con cá chỉ muốn hưởng lợi mà không tham gia vào cuộc săn. Trong quá trình quan sát, các nhà nghiên cứu đã ghi lại hình ảnh bạch tuộc đấm hoặc đẩy cá ra khỏi nhóm nếu chúng không thực hiện đúng phần việc của mình.
Hành vi này được quan sát rõ nhất với cá mú đầu đen, loài cá thường đứng bên lề và chờ đợi cơ hội để 'ăn ké' mà không tham gia tích cực vào việc săn. Bạch tuộc không ngần ngại thể hiện thái độ khi cảm thấy nhóm bị trì trệ, đôi khi đấm cá để khơi dậy động lực cho cả nhóm.
Điều thú vị là cá không bao giờ phản ứng khi bị bạch tuộc đấm, có thể do chúng nhận thức rằng sự hiện diện của bạch tuộc là yếu tố quyết định trong việc kiếm ăn của cả nhóm. Sampaio cũng bày tỏ mong muốn tiếp tục nghiên cứu xem liệu bạch tuộc có thể nhận biết và nhớ từng con cá trong nhóm, đặc biệt là những con có xu hướng lười biếng.
Sự phức tạp trong động lực xã hội
Kết quả của nghiên cứu này đã thách thức nhiều quan điểm trước đây về sự tương tác giữa các loài trong tự nhiên. Các nhà khoa học từng cho rằng những động lực xã hội phức tạp chỉ xuất hiện ở các loài động vật có hệ thống xã hội phát triển cao, nhưng nghiên cứu về bạch tuộc và cá đã chứng minh điều ngược lại.
'Chúng ta đang chứng kiến một sự phức tạp đáng ngạc nhiên trong mối quan hệ giữa hai loài không liên quan,' Sampaio cho biết. 'Điều này mở ra những câu hỏi mới về sự hợp tác giữa các loài trong tự nhiên.'
Nghiên cứu về sự hợp tác săn mồi giữa bạch tuộc và cá ngoài khơi bờ biển Israel đã tiết lộ những phát hiện bất ngờ về hành vi xã hội của các loài động vật dưới nước. Bạch tuộc không chỉ là kẻ săn mồi đơn độc mà còn đóng vai trò lãnh đạo trong một liên minh săn mồi với cá, thể hiện sự thông minh và khả năng phối hợp đáng kinh ngạc.
Liên minh này không chỉ giúp cả hai loài săn mồi hiệu quả hơn mà còn cho thấy sự phức tạp trong động lực xã hội của động vật, điều mà trước đây con người chưa hiểu hết. Điều này mở ra một cánh cửa mới cho các nghiên cứu về sự hợp tác giữa các loài và cách chúng tương tác trong môi trường tự nhiên.
Liệu những mối quan hệ như thế này có phổ biến trong thế giới động vật hơn chúng ta nghĩ? Câu trả lời có thể sẽ tiếp tục được khám phá qua các nghiên cứu trong tương lai.
