Buzz
Cần lưu ý trước khi đọc bài viết dưới đây:
- Bài viết dưới đây khá dài vì là bài đánh giá rất chi tiết về tai nghe Stax SR-009S của tôi. Tôi đã tóm tắt lại những điểm chính ở đầu bài viết để tiết kiệm thời gian cho bạn đọc. Nếu bạn lười đọc, có thể đọc phiên bản ngắn gọn đã đủ thông tin.
- Bài viết sử dụng khá nhiều thuật ngữ chuyên môn để miêu tả âm thanh. Một vài từ tôi xin phép giữ nguyên bản tiếng Anh vì khi dịch ra khá khó để truyền đạt đúng ý.
Phiên Bản Tóm Tắt:
Với ba yếu tố là sự trong trẻo, sự liền lạc và nhạc tính, tai nghe Stax SR-009S thể hiện tốt nhất trong tất cả các tai nghe mà tôi từng trải nghiệm. Thường thì những tai nghe có đặc tính kỹ thuật tốt có thể thiếu nhạc tính và ngược lại. Tuy nhiên, Stax SR-009S không chỉ sở hữu các đặc tính kỹ thuật hàng đầu mà còn giữ được sự mềm mại, uyển chuyển và nhạc tính đáng kinh ngạc. Trừ một số điểm nhỏ như độ rộng âm trường và độ động tuyệt đối, Stax SR-009S tiến gần đến sự hoàn hảo, là biểu tượng của việc tái tạo âm nhạc tối ưu mà một tai nghe có thể đạt được.
Phiên Bản Đầy Đủ Chất Lượng Cao Không Che:
Được, nếu mọi người vẫn chưa hài lòng với bản tóm tắt kia, thì bắt đầu thôi.1. Thảo Luận Về Stax (Nguồn: Wikipedia + Head-fi)
Trong những ngày đầu khi tìm hiểu về thế giới âm thanh, thường tôi bỏ qua phần lịch sử và chỉ tập trung vào đánh giá âm thanh. Nhưng gần đây, tôi nhận ra việc hiểu biết về lịch sử và nguồn gốc của sản phẩm giúp tôi kết nối và đồng cảm hơn với những gì tôi đọc và trải nghiệm. Vì vậy, lần này tôi muốn chia sẻ một chút về Stax trước khi đi vào phần đánh giá. Có lẽ nhiều người cũng biết, hiện nay trên thị trường tai nghe cao cấp có 3 loại chính: dynamic, planar và electrostatic (tĩnh điện). Một điều ít biết là cả hai dòng tai nghe flagship nổi tiếng của Sennheiser (Orpheus và HE-1) đều là các tai nghe electrostatic, không phải dynamic như các dòng HD800S, HD650. Tuy nhiên, Stax có lẽ là hãng tai nghe tĩnh điện được biết đến nhiều nhất trong cộng đồng audiophile. Stax ra đời vào năm 1938 tại Nhật Bản và sản xuất tai nghe tĩnh điện đầu tiên của họ vào năm 1960 với mẫu SR-1. Trong 36 năm tiếp theo, Stax mở rộng sản phẩm của mình từ bộ khuếch đại, tonearms, đầu đĩa CD, DAC đến các phụ kiện khác, nhưng tai nghe tĩnh điện vẫn là sản phẩm nổi bật nhất của họ. Vào năm 1995, sau 57 năm hoạt động, Stax gặp khó khăn tài chính và phá sản. Tuy nhiên, một người yêu âm nhạc của Stax đã đến và cứu hãng. Ông ấy là người đứng đầu Edifier, một công ty âm thanh của Trung Quốc, và đã mua lại 100% cổ phần của Stax vào tháng 12 năm 2011, đem lại sự sống mới cho hãng. Phần còn lại, như thường lệ, là lịch sử. Vào thời điểm này, tháng 12 năm 2022, Stax đã phát triển thành 8 mẫu tai nghe tĩnh điện, 10 bộ khuếch đại tĩnh điện và nhiều phụ kiện khác như dây nối và giá đỡ tai nghe. Trong số đó, 2 thiết kế nổi tiếng nhất của Stax là dòng 'Lambda' và dòng 'Omega'.Giờ, chúng ta sẽ tìm hiểu về nhân vật chính - tai nghe SR-009S
2. Thiết kế và Cảm giác khi Đeo
Theo quan điểm của mình, Stax SR-009S có vẻ đẹp khá đặc biệt. Chúng không hề có vẻ ngoài phô trương như Abyss AB-1266 Phi TC hoặc thậm chí là Sennheiser HD800S, mà lại mang trong mình một vẻ đẹp truyền thống với kiểu dáng của headband kép. Đúng theo phong cách thiết kế không thể nhầm lẫn của Stax, mình cảm thấy rất hài lòng với điều này. Hộp đựng tai nghe và các phụ kiện có thiết kế sang trọng, được làm từ gỗ và in logo thương hiệu. Sự tinh tế cổ điển khiến mình liên tưởng đến những hộp đựng rượu vang cao cấp. Tổng thể, bao bì của SR-009S tương xứng với danh tiếng và giá trị của thương hiệu Stax. Về chất lượng thiết kế, tai nghe được làm chủ yếu từ da và nhôm, với các stator được mạ vàng, tạo nên sự chắc chắn và đẹp mắt. Tuy nhiên, mình không thích việc headband và gọng tai nghe được làm từ nhựa, trông hơi rẻ tiền so với sự sang trọng của củ driver. Tuy nhiên, tổng thể, chất lượng thiết kế của SR-009S vẫn đạt chuẩn của một chiếc tai nghe cao cấp, và tuổi thọ của nó với hầu hết người dùng sẽ không có vấn đề gì.- Hộp gỗ của tai nghe SR-009S hơi to, phù hợp cho việc vận chuyển xa nhưng không tiện lợi cho việc sử dụng hàng ngày vì quá lớn. Mình đã phải mua thêm một case tai nghe riêng.
- Dây của tai nghe được hàn chết vào driver, không thể tháo rời được.
- Thiết kế open của tai nghe là hoàn toàn, khiến cho rất dễ bị rối và bám bụi vào driver. Âm thanh cũng rất dễ bị rò rỉ ra ngoài, không phù hợp cho việc xem các thể loại phim của Nhật Bản có nhiều cảnh lặp đi lặp lại.
3. Phối ghép âm thanh
Trước khi nói về âm thanh của tai nghe SR-009S, cần lưu ý rằng việc phối ghép là rất quan trọng với Stax. SR-009S có khả năng phản ánh rõ ràng các đặc điểm âm thanh của các thiết bị trong hệ thống. Ví dụ, lần đầu tiên mình nghe SR-009S tại nhà, âm thanh có vẻ sáng và bass mỏng so với những gì mình đã quen. Để hiểu mức độ nhạy của Stax, chỉ cần thay đổi nguồn điện cho router và cục chuyển mạng, âm thanh của tai nghe đã thay đổi đáng kể, tương đương với việc thay đổi dây nguồn cho toàn bộ hệ thống DAC và headamp với Sennheiser HD800S. Tinh chỉnh phối ghép tốt nhất mà mình đã trải qua với SR-009S là ở hệ thống của mình, với sự kết hợp hoàn hảo của nhiều thiết bị và phụ kiện âm thanh cao cấp. Đã mất hơn 10 năm cho mình để có đủ kiến thức và kinh nghiệm để xây dựng hệ thống này. Chi tiết về hệ thống được mô tả dưới đây:- Hệ thống xử lý điện: Nordost QX4, QKore 6, 2 QV2, QBase 8 MK2, ổ âm tường Furutech NCF
- Hệ thống cấp nguồn linear DC: 2 HDPlex 300W, 1 SOtM sPS-500
- Hệ thống xử lý stream nhạc số: router Linksys EA9500, 4 switch Buffalo GS2016, cách ly quang Finisar 1421
- Nguồn phát nhạc: music server Melco N1A
- Hệ thống giải mã: DDC Singxer SU-6 và DAC Holo Audio Spring 3
- HeadAmp Blue Hawaii Special Edition (BHSE) phiên bản volume RK50, bóng Mullard EL34
- Tai nghe Stax SR-009S
- Phụ kiện và dây dẫn: Nordost Frey 2, Red Dawn LS, Wireworld Platinum 8, Wireworld Starlight 8, Inakustik Reference, chống rung Nordost BC và Vibratone v.v
Để rút gọn, ba yếu tố chính mà mình coi trọng khi sử dụng Stax là nguồn điện, DAC và headamp. Điện cần phải được xử lý cẩn thận, DAC nên chọn loại có âm thanh trung tính-ấm áp nhẹ, mình đề xuất DAC R2R chất lượng cao như Holo Audio, Denafrips Venus II và cuối cùng là headamp. Headamp BHSE là một trong những headamp nổi tiếng nhất trong cộng đồng head-fi khi kết hợp với SR-009 và phiên bản cao cấp hơn, SR-009S, với mức giá cũng ở hàng đầu trong thị trường headamp hiện nay.
Vì lý do đó, tất cả đánh giá của mình về SR-009S dựa trên hệ thống của mình. Mình muốn nhấn mạnh rằng mình đã quen thuộc với sự kỳ công, khó chiều của các tai nghe hàng đầu. Mình cũng đã và đang sở hữu nhiều tai nghe nổi tiếng khó chiều như HD800S, HD650, AKG K701 v.v. Với những tai nghe này, mọi thiết bị trong hệ thống đều ảnh hưởng đến âm thanh, thậm chí cả dây dẫn. Tuy nhiên, sau khi trải nghiệm sự 'lột xác' của SR-009S trên hệ thống của mình, mình thực sự bất ngờ trước sự 'tăng tầm' của Stax SR-009S, một chiếc tai nghe phản ánh mọi thay đổi trong hệ thống với mức độ ấn tượng. Và chắc chắn rằng SR-009S là tai nghe nhạy với hệ thống nhất mà mình từng sở hữu và trải nghiệm.
Trước khi đi vào đánh giá chi tiết về âm thanh, mình muốn nhấn mạnh rằng tất cả các nhận xét dưới đây của mình dựa trên một tiêu chuẩn rất cao về chất lượng âm thanh. Điều này là hợp lý với mức giá cao cấp và danh tiếng của Stax SR-009S, liệu nó có đáp ứng được kỳ vọng của mình hay không?
Kết thúc các thủ tục, giờ mình sẽ đi vào vấn đề chính: Stax SR-009S âm thanh như thế nào?
4. Chất âm
4.1) Trong suốt (transparency)
Khi nói về âm thanh của tai nghe Stax SR-009S, điều mà mình nhấn mạnh đầu tiên là tính trong suốt. Đối với mình, SR-009S như một kính hiển vi âm nhạc, làm sáng bật mọi chi tiết âm nhạc. So với Sennheiser HD800S mà mình đã trải nghiệm trước đó, SR-009S thực sự làm nổi bật khả năng tái tạo âm thanh trong sáng và rõ ràng hơn. Nó như việc bạn nhìn vào một bức tranh qua lăng kính, nhưng với SR-009S, bạn cảm thấy như đang nhìn thấy bức tranh đó trực tiếp. Mặc dù chưa có cơ hội trải nghiệm tai nghe Raal SR1A, nhưng trong tất cả các tai nghe mà mình đã sử dụng, SR-009S thực sự là người đứng đầu về tính trong suốt. Khả năng tái tạo âm thanh trong suốt này giúp nổi bật mọi đặc tính của SR-009S và tạo ra một trải nghiệm âm nhạc đích thực.4.2) Đặc điểm của âm trầm (bass)
Trải qua vài giờ đầu tiên nghe tai nghe 009S, mình đã rất ấn tượng với cách mà nó tái hiện âm trầm. Âm trầm của 009S chặt chẽ hơn, sâu hơn và mang lại ấn tượng mạnh mẽ hơn so với những gì mình đã nghe và trải nghiệm từ các tai nghe tĩnh điện khác của Stax. Dù so sánh với chiếc HD650 mà mình đang sử dụng, âm bass của 009S có lẽ không nhiều và đầy đặn như HD650, nhưng nó thể hiện một sự cải thiện đáng kể so với âm trầm của HD800S. Thực tế, mình đã rất thích thú khi nghe nhạc của BlackPink với tai nghe 009S, điều mà mình không ngờ tới. Cái bass của SR-009S thật khác biệt, mình tin chắc rằng bạn sẽ không tìm thấy loại bass này ở bất kỳ tai nghe nào khác. Điểm ấn tượng nhất về bass của SR-009S là độ sâu và cấu trúc. Bass của 009S thực sự sâu và mạnh mẽ, khi đánh xuống sâu, nó tạo ra một rung chuyển tận sâu trong lòng người, một trải nghiệm mà mình chưa từng gặp ở bất kỳ tai nghe nào khác. Cấu trúc bass rất chi tiết và rõ ràng, mình có thể nghe và cảm nhận được mọi biến thể từ âm trầm nhẹ đến mạnh, từ nhịp trống mạnh mẽ đến nhẹ nhàng. Tuy nhiên, nếu như bạn hỏi mình có điểm gì mà mình chưa thực sự hài lòng về bass của SR-009S, thì mình sẽ nói là độ mạnh mẽ của âm trầm và giữa âm trầm. Độ mạnh mẽ của âm trầm giữa của SR-009S khi nghe nhạc điện tử, hiphop, hay vinahouse còn chưa đủ để khiến mình thực sự cảm thấy như đang trong một buổi tiệc sôi động. Điều này có thể là do thiết kế mở của SR-009S và cả driver tĩnh điện, trong khi các tai nghe đóng hay dynamic/planar có xu hướng tập trung hơn vào độ mạnh mẽ của âm trầm giữa.4.3) Trung âm (midrange)
Dải trung âm là phần quan trọng nhất trong hệ thống âm thanh, vì hầu hết các âm nhạc chủ yếu diễn ra ở dải này. Trong tổng thể các dải tần âm thanh, mình cho rằng trung âm là phần dễ gây ra những ý kiến và cảm xúc khác nhau nhất trong mỗi người nghe. Về trung âm, khái niệm về 'hay' và 'đúng' có thể hoàn toàn không tương thích, thậm chí là ngược lại. Câu hỏi 'trung âm hay như thế nào' có lẽ không có câu trả lời chính xác và cụ thể. Mình muốn đưa ra vấn đề này để mọi người có thể dễ dàng hình dung hơn về trung âm của tai nghe SR-009S. Tóm lại, theo cái gu của mình, midrange là điểm nổi bật nhất trong ba dải tần âm thanh của Stax SR-009S. Dải trung của 009S rất cuốn hút, chi tiết và tự nhiên đến mức khiến mình không thể không dùng từ 'mê hoặc' để miêu tả. Lí do chính khiến mình quyết định đầu tư cho SR-009S là ấn tượng mạnh mẽ khi nghe tiếng piano và giọng nữ trung lúc đầu. Đó là một dải trung mà mình chưa từng trải nghiệm ở bất kỳ tai nghe nào trước đó. Trong các tai nghe cao cấp mà mình từng nghe, có hai chiếc mà mình ấn tượng nhất về midrange, đó là SR-009S và Hifiman Susvara. Về dải trung của 009S, mình đặc biệt thích nghe giọng nữ vì độ tự nhiên và cảm xúc mà nó mang lại. Giọng nam nghe rất hồn và lãng mạn, không có sự 'nặng nề' như HD650, nhưng lại đậm đà và đầy cảm xúc hơn HD800S rất nhiều. Dễ hiểu một cách hình dung, đối với một người yêu thích giọng hát và âm nhạc acoustics như mình, khi chuyển từ midrange của HD800S hoặc HD650 sang SR-009S, đó như là việc thưởng thức từ nước lọc (HD800S) và cà phê (HD650) chuyển sang trà sữa Phúc Long (SR-009S). Dải trung của SR-009S vừa đậm đà vừa phải, không quá nặng như cafe mà vẫn mang lại sự quyến rũ, mềm mại và ngọt ngào của sữa. Stax SR-009S thực sự là chiếc tai nghe end-game cho bất kỳ audiophile nào đam mê giọng hát và các thể loại nhạc dựa trên giọng hát.4.4) Âm cao (treble)
Âm cao của tai nghe 009S rất thú vị và gây ấn tượng cho mình, bởi vì trên biểu đồ tần số, nó có vẻ không đều và bị đỉnh ở nhiều điểm. Tuy nhiên, khi trải nghiệm thực tế ở hệ thống của mình và với mức âm lượng từ bình thường đến khá to, âm cao của SR-009S nghe rất tao nhã, thoải mái và thậm chí là thư thái, đồng thời vẫn giữ được sự lấp lánh, hứng khởi và kiểm soát chắc chắn. Âm cao của 009S có độ chi tiết như tai nghe HD800S, nhưng dễ nghe hơn rất nhiều. Điểm nổi bật khác của âm cao SR-009S là nó mềm mại và rất mượt mà, khi cần cứng nó cứng, khi cần mềm nó lại mềm, và khi cần im lặng nó lại tan biến. Âm cao của SR-009S không bao giờ gây cảm giác 'nhấp nháy', 'sáng' hay làm mệt tai, điều mà mình thường gặp khi nghe tai nghe HD800S trong thời gian dài. Thường thường, mình khá khó tính khi đánh giá âm cao của tai nghe, nhưng thật sự, mình không thể nói nhiều hơn về âm cao của SR-009S, ngồi suy nghĩ mãi cũng chỉ được vài dòng như đã nói ở trên. Đơn giản là tai nghe SR-009S sở hữu dải âm cao với mức độ chi tiết và tinh tế hàng đầu trong thế giới tai nghe, là sự kết hợp hoàn hảo giữa kỹ thuật và sự mềm mại.
4.5) Chi tiết và độ phân giải
Khi nói về chi tiết và độ phân giải âm thanh, Stax SR-009S có thể xem như là vua tại thời điểm hiện tại. Không cần phải tranh cãi, ngay cả khi so sánh với tai nghe HD800S - một biểu tượng của sự chi tiết. Khi sử dụng SR-009S, tai mình như được làm mới, mọi bản nhạc nghe trăm lần trên hàng loạt hệ thống tai nghe và loa khác nhau, nhưng khi chuyển sang SR-009S, mọi thứ trở nên mới mẻ. Khi kết hợp với hệ thống tốt và phối ghép cẩn thận, SR-009S mang đến một trải nghiệm âm thanh chi tiết đến rợn người, đặc biệt với các bản nhạc mastering tốt nhất và sử dụng độ phân giải hàng đầu của Stax. Nền âm tĩnh lặng, mọi nốt nhạc được phát ra một cách tự nhiên và rõ ràng, từ từ phát triển và khi đến cao trào, SR-009S thực sự khiến mình cảm thấy như đang sống trong chính bản thân bài hát, ngay tại sân khấu và trước mặt nghệ sĩ. Có thể nói rằng từ trước đến nay, không có hệ thống âm thanh nào khiến mình cảm thấy như vậy. Một điểm đặc biệt mà mình thấy về SR-009S, mà thực sự khó diễn tả nếu chưa trực tiếp trải nghiệm, đó là với mức độ chi tiết và độ phân giải hàng đầu, SR-009S lại dễ nghe hơn rất nhiều so với HD800S, đặc biệt khi nghe các bản nhạc cũ hoặc các bản thu âm không hoàn hảo. Thật sự, mình ít khi có cảm giác mệt mỏi khi nghe nhạc Việt với HD800S, nhưng với SR-009S, mình có thể thư giãn và nghe cả album nhạc Việt mà không gặp vấn đề gì. Tuy nhiên, so với các tai nghe êm dịu và ít chi tiết như HD650 hay Audeze LCD2, SR-009S truyền tải 'sự thật' về bản thu một cách không khoan nhượng.4.6) Tốc độ và độ đáp ứng transient
Không chỉ xuất sắc về chi tiết và phân giải, SR-009S còn là một trong những tai nghe hàng đầu về tốc độ và cách nó xử lý transient response, tạo ra trải nghiệm âm nhạc mà chắc chắn đa số audiophile chưa từng trải qua khi nghe các bài hát tiết tấu nhanh như epic hoặc rock. Với thiết kế driver tĩnh điện độc đáo, không sử dụng cơ chế dao động như các driver dynamic hay planar, Stax SR-009S có tốc độ và khả năng chuyển âm nhanh nhất trong thế giới tai nghe hiện nay. Với các bài epic đầy tiết tấu và âm nhạc rock, mình chưa từng nghe hệ thống audio nào, cả loa và tai nghe, có khả năng đáp ứng về tốc độ tốt như khi nghe SR-009S.4.7) Âm trường và âm hình
Về mặt âm trường và âm hình, Stax vẫn tiếp tục chứng tỏ sức mạnh của mình. Độ rộng âm trường của SR-009S không thể sánh kịp với HD800S - một trong những tai nghe có âm trường rộng nhất mà tôi từng nghe, nhưng về độ sâu và tính 3D của âm trường thì thực sự HD800S không thể so sánh được với SR-009S. Với lợi thế về độ sâu và tính 3D như vậy, âm hình của SR-009S cũng được cải thiện và rõ ràng hơn rất nhiều so với HD800S. Khi nghe HD800S, tôi cảm nhận được vị trí của nhạc công trên một mặt phẳng rộng lớn, trong khi với SR-009S, tôi cảm nhận rõ hơn về một không gian sân khấu tự nhiên và chi tiết hơn, không quá hoành tráng nhưng cũng không quá gần, tạo ra một trải nghiệm âm thanh tự nhiên đầy ấn tượng. Với SR-009S, mình đặc biệt yêu thích sự thể hiện khoảng cách và sự phân lớp giữa giọng hát chính và giọng hát nền trong một số bản nhạc. Mình cũng rất ấn tượng với khả năng tái tạo không gian xung quanh mỗi cá thể trên sân khấu. Mặc dù khá khó diễn tả, nhưng những đặc tính âm thanh cao cấp này sẽ được cảm nhận rõ hơn khi trải nghiệm trực tiếp.4.8) Âm sắc và độ động
Về âm sắc, SR-009S đã thực hiện nhiệm vụ của mình một cách xuất sắc. Âm sắc của nó mang đặc tính đặc trưng của tai nghe tĩnh điện: nhanh chóng, sắc nét và nhẹ nhàng hơn là mạnh mẽ. Nó có độ nặng vừa đủ để tái tạo âm sắc của giọng hát và nhạc cụ một cách đầy đủ, nhưng khác biệt về độ giòn, độ cắn và độ cứng so với các loại tai nghe sử dụng driver dynamic và planar. Một nhược điểm khác của SR-009S cần lưu ý là mặc dù có lực đánh tương đối tốt, nhưng không tạo ra cảm giác rung lồng ngực mạnh mẽ, thậm chí khi kết hợp với ampli BHSE. Nếu bạn đã quen với âm nhạc của các dòng tai nghe như LCD-2, LCD-4, Focal Utopia hoặc Abyss AB-1266 Phi TC, không nên kỳ vọng rằng SR-009S sẽ có cùng độ đập mạnh mẽ như chúng. SR-009S là tai nghe đáng mua và đầu tư vì dải tần âm thanh toàn diện và trải nghiệm âm nhạc tuyệt vời mà nó mang lại. Tuy nhiên, đối với những người yêu thích âm trầm mạnh mẽ, Stax cung cấp các dòng tai nghe khác với giá thành thấp hơn, như dòng SR-007 MKII.
