Buzz
I. Đánh giá
1. Trong các từ xưng hô được in đậm dưới đây, có từ nào dành cho người nói không? Có từ nào dành cho người nghe không? Từ nào dành cho con người hoặc vật?
Trong quá khứ, có một cô gái tên Hơ Bia xinh đẹp nhưng lại rất lười và không biết trân trọng cơm gạo. Một ngày, khi Hơ Bia đang ăn cơm mà cơm đổ ra ngoài. Thấy vậy, cơm đã hỏi:
- Mình đẹp nhờ công ơn của cơm gạo, tại sao mình lại khinh rẻ bạn bè như thế?
Hơ Bia tức giận:
- Tớ đẹp là nhờ công lao của cha mẹ, chứ không phải nhờ vào các bạn.
Nghe điều này, thóc gạo trở nên tức giận. Vào đêm tối, họ rủ nhau đi vào rừng.
Theo TRUYỆN CỔ Ê-ĐÊ
Gợi ý: Hãy đọc phần trò chuyện giữa Hơ Bia và cơm, chú ý các từ được in đậm và trả lời câu hỏi.
Trả lời:
- Các từ chỉ người nói là: chúng tôi, ta
- Các từ chỉ người nghe là: chị, các ngươi
- Từ chỉ người hoặc vật mà câu chuyện nhắc đến là: chúng
2. Theo ý kiến của em, cách mà mỗi nhân vật xưng hô trong đoạn văn trên thể hiện thái độ của họ như thế nào?
Gợi ý:
- Hơ Bia xưng: tớ - các bạn
- Cơm xưng: chúng mình - chị
Trả lời:
- Cách mà cơm xưng hô (sử dụng chúng tôi để nói về bản thân, và gọi Hơ Bia là chị) thể hiện sự lịch sự và tôn trọng đối với người đối thoại.
- Cách mà Hơ Bia xưng hô (sử dụng ta để nói về bản thân, và gọi Cơm là các bạn) thể hiện sự kiêu căng, thô lỗ và sự coi thường đối với người đối thoại.
3. Tìm các từ mà em thường dùng để xưng hô
- Với giáo viên.
- Với cha mẹ.
- Đối với anh, chị, em.
- Đối với bạn bè.
Gợi ý: Dựa vào cách em thường xưng hô trong giao tiếp hàng ngày và trả lời câu hỏi.
Trả lời:
* Đối với giáo viên:
- Thưa thầy.
- Thưa cô.
* Với bố, mẹ:
- Con xin phép bố.
- Con xin phép mẹ.
* Với anh, chị, em:
- Anh ơi...
- Chị ơi...
- Em ơi...
* Với bạn bè:
- Tôi, tớ, cậu, chúng mình, chúng tôi, chúng tớ…
II. Bài tập
1. Phân biệt và đánh giá thái độ, tình cảm của nhân vật khi sử dụng từng đại từ trong đoạn văn sau:
Mùa thu đã đến, trời dịu mát. Bên bờ sông, một con rùa đang cố gắng rèn luyện khả năng chạy. Một con thỏ khi thấy thế liền chế giễu:
- Chậm như con rùa mà còn muốn học chạy à!
Rùa nói:
- Anh đừng chế nhạo tôi! Hãy thử xem ai nhanh hơn khi chạy giữa anh và tôi!
Thỏ bất ngờ nói:
- Con rùa dám thách thức thỏ à? Thì ta đồng ý với anh một cuộc thi chạy nửa đường đó.
Theo LA-PHÔNG-TEN
Gợi ý: Chú ý đến cách mà rùa và thỏ xưng hô trong câu chuyện, từ đó phân tích thái độ, tình cảm của hai con vật.
Trả lời:
Các từ xưng hô: tôi, chú em, ta, anh.
+ Thỏ tự xưng là ta, gọi rùa là chú em: thái độ kiêu căng, coi thường rùa.
+ Rùa tự xưng là tôi, gọi thỏ là anh: thể hiện sự tôn trọng, lịch sự với thỏ.
2. Điền vào mỗi ô trống các đại từ xưng hô tôi, nó, chúng ta phù hợp:
Bồ Chao hoảng sợ kể cho các bạn nghe:
- __(1)__ và Tu Hú đang bay qua một dòng sông lớn, đột nhiên Tu Hú gọi: “Này, đó là cột chống trời.” __(2)__ nhìn lên. Trước mắt là những ống thép dài nối tiếp nhau chạy vút lên bầu trời xanh biếc. __(3)__ trông giống như một cây cầu xe lửa vĩ đại không phải bắc ngang sông, mà đứng vững trên không trung.
Thấy vậy, Bồ Các mới lên tiếng rồi bình thản nói:
- __(4)__ cũng đã từng bay qua cột đó. __(5)__ cao hơn tất cả những ống khói, những cột buồm, những trụ điện mà __(6)__ thường thấy. Đó là một cột điện cao thế mới được xây dựng.
Mọi người hiểu rõ sự thật, vui mừng thở phào. Ai cũng cười to vì thấy Bồ Chao quá kinh hoàng.
Theo VÕ QUẢNG
Gợi ý: Đọc câu chuyện và chú ý đến cách xưng hô của:
- Bồ Chao
- Bồ Các
- con cột (khi được nhắc đến)
Trả lời:
Thứ tự điền vào các ô trống:
1 - Tôi 4 - Tôi
2 - Tôi 5 - Nó
3 - Nó 6 - chúng tôi
