Tác giả
Tác giả Hoàng Nhuận Cầm
1. Tiểu sử
- Sinh vào ngày 7 tháng 2 năm 1952 tại Hà Nội, Hoàng Nhuận Cầm là một tác giả tài năng.
- Sau khi bắt đầu học đại học, Hoàng Nhuận Cầm tham gia vào quân ngũ và tham gia vào trận chiến ở Quảng Trị.
- Sau khi hoàn thành chương trình đại học, ông bắt đầu sự nghiệp làm việc trong ngành điện ảnh, từ Hãng Phim truyện Việt Nam đến Đài Truyền hình Việt Nam, trước khi quay lại Hãng Phim truyện Việt Nam vào năm 2005.
- Ngoài việc viết thơ, ông còn làm việc trong lĩnh vực điện ảnh và đã nhận được nhiều giải thưởng về văn chương.
- Hoàng Nhuận Cầm được biết đến qua các tác phẩm văn học và phim truyền hình, như 'Bác sĩ Hoa Súng' và vai nhà thơ trong phim Số đỏ.
- Ông ra đi vào ngày 20 tháng 4 năm 2021 tại Hà Nội, không lâu sau khi chúc mừng sinh nhật lần thứ 69.
2. Sự nghiệp sáng tác
- Về thơ:
+ Thơ từ tuổi hai mươi (1974)
+ Bài thơ chờ đợi mặt trời (1983)
+ Tác phẩm 'Xúc xắc mùa thu' (1992)
.....
- Kịch bản phim
+ 'Đêm hội Long Trì' (1989)
+ 'Hà Nội mùa Đông năm 46' (1997)
+ Hương thơm của cỏ cháy (2012)
Tác phẩm
Chiếc lá đầu tiên
I. Tìm hiểu chung
1. Thể loại: thơ tự do
2. Nguồn gốc và bối cảnh sáng tác: Xuất phát từ tập thơ “xúc xắc mùa thu”
3. Phương thức diễn đạt: Biểu hiện cảm xúc
4. Cấu trúc:
- 2 đoạn thơ đầu: ý niệm về tình yêu đầu tiên
- 4 đoạn thơ sau: kỷ niệm về những người bạn và thầy cô ngày xưa
- Hai phần thơ còn lại: tâm trạng chân thành của nhân vật
5. Ý nghĩa của nội dung:
- Ký ức của tác giả về những kỷ niệm thời học sinh (trường cũ, lớp học xưa, bạn bè, những trò nghịch ngợm... và cả tình yêu đầu tiên)
- Cảm xúc trong sáng, là nỗi nhớ nhung đầy tiếc nuối, là sự gắn bó chân thành vừa ấm áp dịu dàng, vừa chân thành và hồn nhiên.
6. Ý nghĩa của nghệ thuật:
- Biểu hiện cảm xúc qua từ ngữ
- Câu đặc biệt đáng chú ý
II. Phân tích chi tiết
1. Hồi ức về mối tình đầu
- Sự kết hợp giữa việc nhân hóa 'tiếng thở' của thời gian và từ tượng thanh 'rất nhẹ'
→ Tạo ra cảm giác của thời gian trôi nhẹ nhàng, khiến nhân vật trữ tình bất ngờ với tốc độ của nó.
- 'Hoa súng tím', 'chùm phương', 'cánh ve' đều tạo ra bức tranh mùa hè
→ Hoa súng, cánh ve, phượng hồng đều gợi nhớ mùa hè và kỷ niệm thời học sinh. Cảm xúc của nhân vật trữ tình trôi về mùa hè ấy, mùa hè đầu tiên anh biết yêu.
2. Nhớ về bạn bè và thầy cô xưa
- Tạo hình 'sân trường bâng khuâng' tạo ra không gian trường với nhiều kỷ niệm
- Sử dụng câu thơ ngắt dòng với dấu chấm ở giữa câu 'Sân trường đêm. Rụng xuống lá bàng đêm'
→ Sân trường yên bình bỗng chấn động bởi lá bàng rơi. Có lẽ lúc lá bàng rơi cũng là lúc cảm xúc của tác giả trôi về sân trường xưa với những kỷ niệm đẹp của tuổi học sinh.
- Từ 'nỗi nhớ' được lặp lại 3 lần để thể hiện sự dồn dập của cảm xúc.
- Đoạn hội thoại trong khổ thơ 5 gợi nhớ về những kỷ niệm trong lớp học
→ Nỗi nhớ và tình cảm về tuổi học sinh của nhân vật trữ tình dâng cao. Những dấu ấn của tuổi học sinh được tái hiện qua ba khổ thơ, khiến người đọc cũng nhớ về thời học sinh của mình.
3. Cảm xúc của nhân vật trữ tình
- 'Bím tóc trắng ngủ quên' tạo ra hình ảnh cô bạn cùng lớp say giấc
- 'Dao khắc lăng nhăng trên bàn cũ' là một kỷ niệm của tuổi học sinh
- Tạo hình 'cây bàng hò hẹn' và 'chìa tay vẫy mãi' nhân hóa
→ Nỗi nhớ của tác giả dâng trào, lấp đầy không gian và thời gian. Có lẽ nỗi nhớ đó cũng là nỗi buồn chung của tất cả những ai đã từng trải qua tuổi học sinh.
