Bài viết về Cấu tạo của Bài văn tả cảnh

Soạn bài Tập làm văn: Cấu tạo của bài văn tả cảnh, phần 1

Bài 1 (trang 11 sgk Tiếng Việt 5): Đọc và xác định phần khởi đầu, phần chính, và phần kết luận của đoạn văn sau đây:

Hoàng hôn trên dòng sông Hương

Cuối chiều, thành phố Huế trở nên yên bình, tĩnh lặng, khiến cho lòng tôi cảm nhận như có điều gì đó thoải mái hơn nữa, như một bí mật nhẹ nhàng đang rơi vào thành phố hàng ngày đã quen thuộc này.

Mùa thu, gió thổi mây trôi về phía cửa sông, làm cho mặt nước dưới cầu Tràng Tiền trở nên đậm đen, trong khi bên trên, dọc theo bờ sông Kim Long, mặt nước sáng bóng như ngọc lam với những đám mây hồng rực rỡ của bầu trời chiều. Sông Hương như phản ánh ánh sáng một cách tinh tế, khiến cho khi đêm buông xuống, từ trên cầu nhìn xuống, người ta vẫn có thể thấy những đám mây mơ hồ hồng rực như một hình ảnh mộng trên bề mặt nước tối tăm. Phố vắng, con đường ven sông trải dài dưới tán lá xanh của những cây cổ thụ.

Gần bờ sông, làng Cồn Hến đang nấu cơm chiều, khói bếp trổ bốc lên tạo nên một bức tranh của làng quê Việt với những cột khói cuộn lượn. Từ xa, tiếng lanh canh của thuyền chài vang lên, những mẻ cá cuối cùng được lôi trên mặt nước, khiến cho dòng sông trở nên rộng lớn hơn. Khi dãy đèn ven đường bắt đầu tỏa sáng, tạo nên những bong bóng màu tím nhẹ, chuyển sang xanh lá cây và cuối cùng tỏa ra ánh sáng trắng, làm loại bỏ đi bình yên của buổi chiều.

Huế thức tỉnh dậy trong không khí mới, bước vào cuộc sống mới của nó.

Được sáng tác bởi HOÀNG PHỦ NGỌC TƯỜNG

Trả lời:
a. Phần đầu: (từ đầu đến … yên bình này).
b. Phần chính: (từ Mùa thu đến … kết thúc).
c. Phần kết: (từ Huế thức dậy đến … cuộc sống mới của nó).

Đề 2 (trang 12 sách Tiếng Việt lớp 5): Mô tả trong bài văn có điểm gì khác biệt so với bài viết về Quang cảnh làng mạc ngày mùa mà bạn đã học? Từ hai bài văn đó, hãy suy luận về cấu trúc của bài viết mô tả cảnh.

Trả lời:
Sự khác biệt về thứ tự mô tả trong hai bài văn:
* Quang cảnh làng mạc ngày mùa:
- Giới thiệu sắc màu phủ kín làng mạc ngày mùa là màu vàng.
- Mô tả đa dạng về các gam màu vàng của cảnh vật.
- Mô tả thời tiết và đời sống con người.
→ Tóm lại: Bài viết này mô tả từng phần của cảnh sắc.

* Hoàng hôn trên sông Hương:
- Đưa ra nhận xét tổng quan về sự yên tĩnh của Huế khi hoàng hôn đến.
- Mô tả sự thay đổi về màu sắc của sông Hương từ lúc bắt đầu hoàng hôn đến khi tối hoàn toàn.
- Mô tả hoạt động của con người bên bờ sông, trên mặt nước khi hoàng hôn bắt đầu đến khi thành phố bật đèn.
- Nhận xét về sự tỉnh giác của Huế sau hoàng hôn.
→ Tóm lại: Bài này mô tả sự biến đổi của cảnh theo thời gian.
Từ hai bài văn này, học sinh có thể suy luận về cấu trúc của bài viết mô tả cảnh.

Bài tập rèn luyện:

Ngoài việc nắm vững Bài viết Tập làm văn: Phân loại bài văn tả cảnh, học sinh cũng cần xem xét các bài soạn khác trong sách giáo khoa Tiếng Việt lớp 5 như Bài viết Luyện từ và câu: Thực hành từ đồng nghĩa hoặc mục Bài viết Tập làm văn: Thực hành mô tả cảnh để củng cố kiến thức Tiếng Việt của mình.

Bài viết Tập làm văn: Phân tích cấu trúc của bài văn tả cảnh, ngắn 2

I. Đánh giá

1. Đọc và xác định các phần khai mạc, thân bài, kết luận trong bài viết dưới đây:

Hoàng hôn trên sông Hương

Cuối chiều, thành phố Huế dường như chìm trong bầu không khí êm đềm, khiến tôi cảm nhận như có điều gì đó nhẹ nhàng hơn, thêm một chút gì đó đang lặng lẽ hiện hữu trong thành phố thường ngày đã yên bình.

Mùa thu, gió thổi nhẹ mây trôi về hướng cửa sông, mặt nước dưới cầu Tràng Tiền trở nên tối đen, trong khi phía trên mở rộng về Kim Long, sông lung linh trong ánh chiều hồng rực rỡ. Sông Hương dường như nhạy cảm với ánh sáng, khiến cho khi bình minh buông xuống, đứng trên cầu, người ta có thể nhìn thấy những mảng màu hồng nhẹ nhàng như giấc mơ trên mặt nước tối thẳm. Phố vắng vẻ, con đường bên sông trải dài dưới bóng cây xanh tươi.

Bên bờ sông, làng cổ truyền nấu ấm cơm chiều, khói bếp nghi ngút lan tỏa giữa bức tranh tre xanh. Từ xa, sau cảnh sáng đèn dọc đường, tiếng lanh canh của thuyền chài rải mồi cho những đàn cá cuối cùng, làm cho dòng sông trở nên sôi động hơn. Khi đèn đường bắt đầu sáng lên trong màu tím nhạt, chuyển sang xanh lá cây và cuối cùng nở rộ trong ánh sáng trắng soi bức tranh sống động của những người qua lại, thì khoảnh khắc yên bình của buổi chiều kết thúc.

Huế bắt đầu một ngày mới, tỏa sáng trong nhịp sống mới của mình.

Theo Hoàng Phủ Ngọc Tường

Trả lời:
Bài văn Hoàng hôn trên sông Hương chia thành ba phần:
- Bắt đầu (từ đầu đến ... trong thành phố vốn hằng ngày đã rất yên tĩnh này): Huế hiện thức dậy đầy năng động.
- Phần chính (từ Mùa thu đến ...khoảnh khắc yên tĩnh của buổi chiều cũng chấm dứt): Sự biến đổi của màu sắc sông Hương và cuộc sống bên bờ từ lúc hoàng hôn đến khi thành phố sáng lên. Phần này bao gồm hai đoạn:
+ Đoạn đầu từ 'Mùa thu đến hai hàng cây': Thay đổi màu sắc của sông Hương từ hoàng hôn đến tối đen.
+ Đoạn 2 (phần còn lại): Hoạt động của con người ven sông, trên sông từ lúc hoàng hôn cho đến khi thành phố lên đèn.
- Kết thúc (câu cuối): Sự thức dậy mới mẻ của Huế.

2. Sự khác biệt về thứ tự mô tả trong bài văn so với 'Quang cảnh làng mạc ngày mùa' có gì? Từ hai bài đó, nhận xét về cấu trúc của bài văn tả cảnh
Trả lời:
* Nhận xét về thứ tự mô tả trong hai bài văn:
- Bài 'Quang cảnh làng mạc ngày mùa' mô tả theo thứ tự từng phần cảnh:
+ Giới thiệu về màu vàng trải đều khắp làng mạc ngày mùa.
+ Mô tả các sắc thái vàng của cảnh vật, đồ vật.
+ Mô tả về thời tiết và cuộc sống của con người.
- Bài 'Hoàng hôn trên sông Hương' mô tả sự biến đổi của cảnh theo thời gian theo thứ tự.
+ Tổng quan về sự tĩnh lặng của Huế khi hoàng hôn xuống.
+ Mô tả sự thay đổi của màu sắc sông Hương từ lúc hoàng hôn đến khi tối đen hẳn.
+ Mô tả hoạt động của con người bên bờ sông và trên sông từ lúc hoàng hôn đến khi thành phố sáng lên.
+ Mô tả sự thức dậy mới của Huế.

II. Bài tập
Nhận xét về cấu trúc của đoạn văn dưới đây:

Bức tranh nắng trưa

Nắng trải như dòng lửa hòa mình xuống mặt đất.
Trưa nằm trong nhà, ngắm ra sân, thấy rõ những sợi không khí mảnh mai, mỏng manh, nhẹ nhàng, vòng vèo lượn từ mặt đất bồng bềnh lên, bồng lên mãi.
Tiếng gì xa xăm đến vậy? Tiếng võng reo rắt từ nhà nào đó. Thỉnh thoảng, câu ru của em cất lên từng đoạn, 'ạ ời...'. Hình như em ru chị. Em ngủ và chị thiu thiu ngủ theo. Bất ngờ, câu hát cứ trỗi dậy từng đoạn, rồi im bặt trong sự nặng nề của đôi mí mắt đóng lại.
Con gà kêu một tiếng gáy. Góc vườn, tiếng cục tác làm nắng trưa thêm phần oi ả, ngột ngạt. Không tiếng chim, không hơi gió. Cây chuối yên giấc, tàu lá lìa cả vào nắng. Đường làng vắng bặt. Bóng tre, bóng duối cũng nằm im.
Vậy mà mẹ phải nhanh chóng đội nón cũ, bước vào nắng, đi ra đồng cấy nốt mảnh ruộng chưa hoàn thành.
Thương mẹ biết bao nhiêu, ơi mẹ ơi!

Theo Đồi Sơn

Trả lời: Bài văn Nắng trưa có cấu trúc gồm ba phần: Mở bài, Thân bài với bốn đoạn miêu tả và Kết bài. Mỗi đoạn mô tả một khía cạnh đặc trưng của nắng trưa, từ hơi đất, tiếng hát ru em, cây cối đến hình ảnh mẹ trong nắng trưa. Kết bài tập trung vào cảm nghĩ về mẹ.

""""""HẾT""""""

Bài học về trái đất là điểm đặc biệt trong Tuần 4 của chương trình Tiếng Việt 5. Để ôn tập, học sinh cần Soạn bài Bài ca về trái đất, đọc nội dung và trả lời câu hỏi trong sách giáo trình.

Phần Luyện tập làm đơn chứa đầy đủ hướng dẫn chi tiết để học sinh tham khảo và chuẩn bị tốt cho bài kiểm tra Tiếng Việt. Hãy tích hợp nó vào quá trình ôn luyện của bạn.