Buzz
Trong năm 2008, các nhà khảo cổ đã khai quật những bộ xương có niên đại 9.000 năm và phát hiện chúng bị nhiễm bởi những vi khuẩn mà chúng ta không xa lạ. Tên gọi Phthisis của người Hy Lạp cổ, Chaky Oncay của người Inca, và Tuberculosis của người Anh - tất cả đều chỉ về một căn bệnh: bệnh lao. Đây là kẻ giết người nguy hiểm nhất, vượt qua cả sốt rét và thậm chí cả HIV/AIDS. Vậy điều gì khiến bệnh lao trở nên đặc biệt nguy hiểm và kiên cường như vậy?
Cơ chế xâm nhập và tấn công của vi khuẩn lao trong cơ thể
Trong thế giới tinh tế, vi khuẩn lao tồn tại như những nguyên tố âm nhạc vô hình. Khi xâm nhập vào bộ phận hô hấp, chúng như những nghệ sĩ biến tấu tạo nên bản giao hưởng nhiễm trùng phổi. Đại thực bào của hệ miễn dịch, như những chiến binh âm nhạc, đến ngay nơi chiến trận để tiêu diệt kẻ xâm phạm. Nhưng đôi khi, hệ thống miễn dịch yếu đuối, giống như những người nghệ sĩ mệt mỏi, không thể chống lại những đợt tấn công liên tục của vi khuẩn lao, đặc biệt là đối với những người suy giảm sức khỏe vì HIV, béo phì, hay thai nghén.
Dưới đây là những dấu hiệu của nền âm nhạc bệnh lao: Nhịp tim giảm, giai điệu ho dữ dội hòa quyện cùng tiếng máu, làn da mệt mỏi như bản nhạc thiếu sức sống. Những dấu vết này làm cho bệnh lao trở thành 'Kiệt tác Trắng' trong thời đại Victoria tại xứ sở Anh. Thời kỳ này, bệnh lao được xem như một dịch bệnh 'nghệ thuật' khi tấn công những nghệ sĩ và nhà thơ nghèo, họ đều có miễn dịch yếu đuối nhưng trái ngược với sự giàu có của tâm hồn.
Loài người đã đối mặt với thách thức như thế nào?
Năm 1882, nhà khoa học Đức Robert Koch đã khám phá bí mật của vi khuẩn gây bệnh lao. 13 năm sau, nhà nghiên cứu Wilhelm Roentgen phát hiện tia X, mở ra cánh cửa cho bác sĩ chẩn đoán và theo dõi sự phát triển của vi khuẩn trong cơ thể con người. Các kỹ thuật này là bước đầu cho việc phát triển vắc xin BCG để chống lại lao từ năm 1921. Những thành tựu này không chỉ là nền tảng cho kháng sinh mà còn là biện pháp điều trị hiệu quả nhất cho bệnh lao ngày nay.
Tuy nhiên, một thách thức đối diện là chẩn đoán vì khoảng 90% người mắc bệnh lao không bộc lộ bất kỳ dấu hiệu nào. Trong quá trình lây nhiễm âm thầm này, vi khuẩn lao có thể ngủ yên và chỉ hoạt động khi hệ miễn dịch suy giảm. Ngoài ra, những phương pháp điều trị truyền thống kéo dài đến 9 tháng và đòi hỏi nhiều loại thuốc, do đó, tăng nguy cơ tác dụng phụ và làm cho khuẩn lao trở nên kháng thuốc.
Hiện nay, bệnh lao vẫn là vấn đề ở 30 quốc gia, đối mặt với nhiều khó khăn về sức khỏe và nhiều trường hợp ẩn sau vẻ bề ngoài. Chuyên gia y tế đồng lòng cho rằng cần có phương pháp chẩn đoán chính xác hơn, kháng sinh có tác dụng nhanh hơn, và vắc xin có hiệu quả cao hơn. Các nhà nghiên cứu đã sáng tạo ra loại xét nghiệm nước tiểu có kết quả trong 12 giờ, cũng như phương pháp điều trị bằng thuốc uống có thể rút ngắn thời gian điều trị lên đến 75%. Hy vọng rằng, với những đột phá này, chúng ta sẽ sớm chấm dứt cơn ác mộng của bệnh lao.
Tham Khảo: TED-Ed
