Buzz
Hàng năm, muỗi gây ra hơn 1 triệu trường hợp tử vong trên toàn thế giới thông qua việc truyền các loại bệnh nguy hiểm như sốt rét, Zika, sốt vàng da... Gần đây, tại Việt Nam, ca sốt xuất huyết đang tăng mạnh. Một nghiên cứu từ trường Đại học Yale, Mỹ đã chỉ ra một khả năng mới khi virus có thể làm thay đổi mùi cơ thể của con người, từ đó tăng nguy cơ bị muỗi đốt và lan truyền virus một cách nhanh chóng hơn.Đã có rất nhiều nghiên cứu về cách muỗi truyền bệnh nên hầu như ai cũng biết muỗi đốt người bị bệnh và mang virus truyền cho người khác khi đốt họ. Muỗi xác định người để đốt dựa vào nhiều yếu tố như nhiệt độ cơ thể, lượng CO2 được thải ra thông qua hơi thở, mặc quần áo sẫm màu và cả mùi của người đó.Để kiểm tra xem muỗi có 'ngửi' được mùi của cơ thể vật chủ để tập trung đốt hay không, nhóm nghiên cứu đã tiến hành thí nghiệm bằng cách đưa muỗi vào cùng với những con chuột nhiễm virus Zika và sốt rét cũng như những con chuột khoẻ mạnh trong 3 khu vực riêng biệt. Kết quả cho thấy muỗi thích bay đến khu vực chứa những con chuột nhiễm bệnh hơn. Các nhà nghiên cứu cũng đã loại bỏ khả năng muỗi thích bay đến vùng có nồng độ khí CO2 cao, vì mặc dù những con chuột nhiễm Zika thải ra ít khí CO2 hơn, nhưng muỗi vẫn ưa chọn chúng hơn. Cuối cùng, để xác định liệu mùi cơ thể có phải là yếu tố khiến muỗi quan tâm hơn, nhà nghiên cứu đã sử dụng bộ lọc khí để loại bỏ mùi và kết quả là số lượng muỗi bay đến cả hai khu vực là ngang nhau. Vậy nên có thể kết luận rằng mùi của những con chuột nhiễm bệnh đã khiến muỗi muốn đốt chúng hơn.Tiếp theo, nhóm nghiên cứu đã thu mẫu mùi từ các con chuột nhiễm bệnh và phân tích thành 20 hợp chất riêng biệt để xác định hợp chất nào thu hút muỗi nhất. Kết quả sau khi lọc chọn là 3 hợp chất, trong đó acetophenone là hợp chất thu hút muỗi nhất. Sự xuất hiện của acetophenone ở những con chuột nhiễm bệnh cao gấp 10 lần so với những con khoẻ mạnh. Đây không chỉ là một hợp chất thường được sử dụng trong nước hoa mà còn là sản phẩm của vi khuẩn cụ thể sống trên da và trong ruột của con người và chuột. Nhóm cũng đã phát hiện acetophenone trong mồ hôi nhiều hơn ở những người mắc sốt rét. Khi thử nghiệm bôi acetophenone lên một bên tay của người khoẻ mạnh, muỗi cũng ưa chọn đốt ở bên đó hơn. Điều này cho thấy virus sốt rét và Zika có thể tăng cường sản xuất acetophenone, làm cho vật chủ trở nên hấp dẫn hơn với muỗi, thậm chí cả những con muỗi không mang virus cũng bị thu hút và đốt vật chủ, từ đó lan truyền bệnh cho những người khác.
Vi khuẩn BacillusNhóm nghiên cứu đã thử nghiệm xem muỗi có ưa thích acetophenone được tiết ra từ da hay từ ruột bằng cách lấy chất này từ 2 nguồn và quan sát muỗi hướng đến đâu. Kết quả cho thấy chúng tập trung vào nơi có acetophenone được tiết ra từ da hơn từ ruột, và nguyên nhân được xác định là vi khuẩn Bacillus, là nguồn sản xuất chính acetophenone và số lượng vi khuẩn này tăng đáng kể ở những con chuột bị nhiễm bệnh. Do đó, kết luận được rút ra là virus sốt rét và Zika đã thay đổi mùi của vật chủ bằng cách ảnh hưởng đến hệ vi sinh vật trên da của chúng.Điều này đem lại hi vọng cho các nhà khoa học có thêm cơ sở để nghiên cứu cách chống lại các bệnh truyền nhiễm do muỗi gây ra trong tương lai. Tuy nhiên, cho đến khi đó, việc phòng tránh bệnh vẫn là điều quan trọng đối với mọi người. Hãy đảm bảo ngủ trong màn, và tránh để nước đọng trong các chậu hoặc lọ nước ngoài trời vì muỗi có thể đẻ trứng vào đó, gây ra sự lây lan bệnh.
