Buzz
Brzezinski lập luận rằng Mỹ phải duy trì vị thế siêu cường ưu việt thế giới bằng mọi cách, thậm chí là can thiệp quân sự vào các quốc gia khác hoặc hy sinh mạng sống của binh lính.
Brzezinski phân chia các khu vực thế giới thành bốn loại khác nhau: “cốt lõi”, “ngoại vi”, “bán ngoại vi” và “cận biên”. Ông lập luận rằng các quốc gia cốt lõi (Mỹ, Châu Âu, Nga và Nhật Bản) là những quốc gia duy nhất có sức mạnh kinh tế và quân sự để tác động đến các sự kiện trên quy mô toàn cầu. Các quốc gia ngoại vi (phần còn lại của Châu Á, Châu Phi và Châu Mỹ Latinh) quá nghèo và yếu, trong khi các quốc gia bán ngoại vi (Trung Quốc, Ấn Độ, Brazil, v.v.) hoặc chưa đủ mạnh để trở thành một người chơi chính hoặc không quan tâm đến các vấn đề toàn cầu.
Tiêu đề “Bàn cờ to” đề cập đến niềm tin của Brzezinski rằng Mỹ phải kiểm soát Á-Âu để duy trì ưu thế. Á-Âu là nơi cư trú của đại đa số dân số và tài nguyên của thế giới, nên ai kiểm soát được Á-Âu chắc chắn sẽ trở thành siêu cường của thế giới. Vì lý do này, Brzezinski lập luận rằng Mỹ phải làm mọi thứ trong khả năng của mình để ngăn chặn bất kỳ một quốc gia nào giành được quá nhiều quyền kiểm soát đối với Á-Âu.
Cuốn sách được công bố lần đầu vào năm 1997 và kể từ đó đã trải qua nhiều lần chỉnh sửa. Nó vẫn là một trong những tác phẩm quan trọng nhất về địa chính trị đến nay.
Nội dung cuốn sách “Bàn cờ lớn”
Trong hai chương đầu tiên, ông so sánh sự nổi lên hiện nay của Mỹ với sự nổi lên của các Đế chế La Mã, Trung Quốc, Mông Cổ và Anh. Điểm khác biệt giữa những cường quốc này là: trong khi các đế chế lịch sử duy trì sự kiểm soát thông qua sức mạnh quân sự và văn hóa (người La Mã), cơ cấu quản lí hiệu quả và sức mạnh dân tộc (Trung Quốc), chiến lược quân sự tiên tiến đi kèm với chiến lược đồng hóa (Mông Cổ) và tổ chức quân sự mạnh mẽ và quyết đoán về văn hóa (Anh), thì sức mạnh ảnh hưởng của Mỹ được xây dựng trên nền tảng năng động về kinh tế, sức mạnh quân sự vượt trội, giữ vững ưu thế dẫn đầu về công nghệ và sự thống trị văn hóa. Uy tín cao nhất của Mỹ cũng được duy trì nhờ vào khả năng xây dựng một loạt các thể chế quốc tế phản ánh các đặc điểm của hệ thống kinh tế và chính trị Mỹ.
Do đó, tâm điểm của cuốn sách là trong khi Mỹ chiếm ưu thế lớn trên thế giới và có ảnh hưởng đáng kể đối với ba khu vực ngoại vi của châu Á-Âu (Tây Âu, Tây Nam Á và Viễn Đông), thì từ trung tâm của châu Á-Âu, một đối thủ tiềm năng có thể nảy sinh. Brzezinski lập luận rằng Mỹ cần xác định những quốc gia có khả năng thay đổi cân bằng quyền lực quốc tế và sau đó phải xây dựng các chiến lược để chống lại hoặc hợp tác với những quốc gia đó, nhằm bảo vệ lợi ích của Mỹ.
Ông nhận định một số “người chơi chiến lược” (Đức, Pháp, Nga, Trung Quốc và ở mức độ thấp hơn là Nhật Bản) là đối thủ tiềm năng trong cuộc đua giành quyền thống trị châu Á-Âu. Ông cũng xác định một số “trục trung tâm chính trị” đóng vai trò quan trọng trong quá trình nổi lên của những đối thủ tiềm năng này. Ông cho rằng Ukraine, Azerbaijan, Thổ Nhĩ Kỳ và Iran đều rất quan trọng đối với bất kỳ sự hồi sinh nào của sự thống trị của Nga ở châu Á-Âu, trong khi Hàn Quốc đóng vai trò rất quan trọng đối với mục tiêu thống trị của Trung Quốc hoặc Nhật Bản.
Phần còn lại của cuốn sách bao gồm các chương về các khu vực chính của châu Á-Âu, bao gồm Tây Âu (các quốc gia trước đây thuộc hệ thống Liên Xô, các quốc gia Baltic; Nga; Tây Nam Á bao gồm Trung Đông và các quốc gia cũ của Liên Xô ở Trung Á); Viễn Đông (nơi mà ông tập trung vào Trung Quốc và Nhật Bản). Trong mỗi phần, Brzezinski đưa ra một đánh giá chi tiết về các xu hướng hiện tại trong từng khu vực; sau đó là phân tích về cách Mỹ nên hướng đến chính sách trong những khu vực này để đảm bảo ảnh hưởng của Mỹ được duy trì.
Ai có thể đọc cuốn sách “Bàn cờ lớn”?
“Bàn cờ lớn” giống như một bài báo mở rộng về chính sách đối ngoại hơn là một văn bản nghiên cứu học thuật. Do đó, với độc giả rộng lớn, cuốn sách này rất dễ tiếp cận. Cuốn sách cũng phù hợp để làm tài liệu tham khảo về chính sách đối ngoại.
Lời khen dành cho cuốn sách “Bàn cờ lớn”
“Điểm đáng khen ngợi của cuốn sách này là sự phân tích về triển vọng chiến lược và các vấn đề chính sách phức tạp của một số quốc gia châu Á-Âu, một nghiên cứu tổng thể đầy đủ và sáng suốt. Phân tích của Brzezinski về mối quan hệ tam giác giữa Trung Quốc, Nhật Bản và Mỹ – cùng với các khuyến nghị chính sách bắt nguồn từ đó – đặc biệt hữu ích.”
– David C. Hendrickson, Tạp chí Ngoại giao
“Bàn cờ lớn là một cuốn sách mà chúng tôi đã rất chờ đợi: một bức tranh rõ ràng, mạnh mẽ, và dứt khoát về lợi ích chiến lược của Hoa Kỳ trong thế giới sau Chiến tranh Lạnh.”
– Samuel Huntington, tác giả của “Xung đột Văn minh và Sự tái lập Trật tự Thế giới”
“Bàn cờ lớn sẽ làm cho những độc giả rụt rè phải sửng sốt, những người đọc thiếu sáng kiến phải điên đảo, và truyền cảm hứng cho những ai suy nghĩ sâu xa. Dành cho những người tin rằng Hoa Kỳ nên đảm nhận vai trò lãnh đạo nhưng không chắc chắn có thể thực hiện điều đó như thế nào, cuốn sách cung cấp một tầm nhìn thực tế và thuyết phục. Đối với những người tham gia vào quá trình đề xuất chính sách của Hoa Kỳ, đây là một cuốn sách hướng dẫn không thể thiếu.”
– Trung Tướng William E. Odom, Giám đốc Nghiên cứu An ninh Quốc gia, Viện Hudson
Mytour Tổng hợp
Tham khảo H-Tech Pol và Unearned Wisdom
